Fanatieke alleseter van kunst wil zijn museum in duinen

Postzegels waren zijn passie. Maar in het Gemeentemuseum in Den Haag werd het vuur voor de kunst ontstoken. Joop van Caldenborgh, ex- directeur van Caldic Chemie, bouwde in veertig jaar een imposante collectie kunst op. Wie mee wil genieten, kan straks in zijn eigen museum komen kijken. Als Wassenaar het wil.

'Een week heeft zeven dagen en ik sta vroeg op. Tijd zat.' Vroeger liet Joop van Caldenborgh zijn secretaresse nog wel eens ruimte maken tussen de afspraken, als hij weer eens in New York op zakenreis was. Kon hij nog even een galerietje pikken. Sinds hij enkele jaren geleden met pensioen is gegaan laat hij zich fulltime met kunst in. Maar hoe weinig of hoe veel tijd de oud-directeur van Caldic Chemie ook heeft gehad, uit zijn hele verzameling spreekt in ieder geval liefde en ambitie. In Het Financeele Dagblad typeerde hij zichzelf als 'altijd net iets fanatieker dan de rest'.


Inmiddels zal Van Caldenborgh zelf ook niet meer weten hoe veel hij in de loop der jaren heeft aangekocht. De gewezen zakenman omschrijft zichzelf niet als 'koopziek', maar wordt wel veelvuldig op beurzen en veilingen gesignaleerd. Niet verbazingwekkend dat tot de collectie vele grote namen behoren met imposant werk: Tracey Emin, Jan Schoonhoven, Stan Douglas, Joseph Beuys, Thomas Ruff, Daan van Golden, Sam Taylor-Wood, Tony Cragg, Ai Weiwei. Tegenover Elsevier vertelde hij graag en veel tussen kunstenaars te toeven: 'Ze hebben allemaal een draadje los.'


Vorig jaar kreeg de verzameling een aparte tentoonstelling in de Rotterdamse Kunsthal. Terecht. Wat de tentoonstelling niet eens liet zien: zijn prachtige collectie kunstenaarsboeken. Die beslaat ruim 25 jaar verzamelkoorts. Met geïllustreerde leporello's, teksten met tekeningen en tekeningen met teksten van Picasso, Cocteau en Matisse, getekende aanwijzingen van Sol LeWitt en grafiek van Marino Marini.


Veel van die kunst staat en hangt nog in het kantoor van Caldic in Rotterdam en in de tuin van zijn Wassenaarse villa (totdat zijn privémuseum wordt geopend). Wie ooit in die tuin is geweest, spreekt er met verwondering en bewondering over. Overal zijn beelden. Ze hangen in de boom, staan op het terras, liggen in het gras. En wie met de trotse eigenaar heeft afgesproken, loopt met hem ertussendoor, terwijl Van Caldenborgh oeverloos uitweidt hoe hij eraan is gekomen en wat ze betekenen, heftig gesticulerend met de armen. Enthousiast en opgewonden als een zoetekauw in een snoepwinkel.


Wel grappig, want waarom Van Caldenborgh (71) kunst ging kopen, is een raadsel. Hij was een verzamelaar van postzegels en sigarenbandjes, maar beeldende kunst was geen onderwerp van gesprek bij de Van Caldenborghs thuis, hoewel zijn grootvader niet onverdienstelijk amateurschilderde. Bezoek aan musea, met name het Gemeentemuseum in Den Haag (hij zat uren voor de Mondriaans), en zijn eerste aankopen van Jan Schoonhoven en Peter Struycken (met geld van een krantenwijk) moeten de basis hebben gelegd. Ook dat is opmerkelijk: het minimalistische werk van deze twee is voor een introductie in de kunstwereld niet het meest voor de hand liggend.


Vanuit die twee aankopen ontstond dus een imposante verzameling. Zonder duidelijke smaakvoorkeuren; aankopen van realistische schilderijen wisselt Van Caldenborgh af met abstracte beelden; naaktfotografie met geblazen glassculpturen; lichtgevende wandbeelden met humoristische video's. 'Liefde verandert', schreef hij er zelf over, maar 'gaat niet voorbij'. Hij moet er niet aan denken maar één kunststroming te volgen, zoals een collegaverzamelaar dat doet met landschappen van Mesdag. 'Ik word er zeeziek van.'


Zijn betrokkenheid als 'artistieke alleseter' blijkt ook uit het feit dat hijveel werk uit zijn collectie uitleent aan tentoonstellingen. Van Caldenborgh is voorzitter van de Raad van Commissarissen van de Tefaf en PAN Amsterdam; leidde eerst de Raad van Toezicht bij het Museum Boijmans Van Beuningen en, sinds 2005, het Gemeentemuseum Den Haag - toch mooi: het museum waar hij zijn eerste voetstappen zette richting zijn grote passie.


Robert Zandvliet, zonder titel.


Marcel Broodthaers, 'Casserole de Moules Noire'.


Henri Matisse, 'Jazz'.


Sam Taylor-Wood, 'SelfPortrait in a Single Breasted Suit with Hare'.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.