Achtergrond Intentieverklaring

Families van Korea-veteranen wachten al 65 jaar op hun geliefden. Misschien komen zij nu terug

Van alle beloftes en voornemens die de top tussen Donald Trump en Kim Jong-un heeft opgeleverd, is er maar eentje concreet: de resten van de duizenden Amerikaanse slachtoffers die tijdens de Koreaanse oorlog (1950 – 1953) in Noord-Korea zijn achtergebleven, zullen worden teruggegeven.

Een Amerikaanse soldaat verhoort in 1950 twee Noord-Koreaanse jongetjes. Foto afp

‘Dit geeft hoop’, zegt Joe Davis, woordvoerder van de Veterans of Foreign Wars (VFW) voorzichtig aan de telefoon. De Amerikaanse organisatie is een van de vele veteranenclubs die zich hard maakt voor de families van militairen die nooit zijn teruggekeerd uit de Koreaanse oorlog. Vorige week woensdag nog stuurde de VFW een brief aan Trump, met het verzoek het onderwerp tijdens de top op de agenda te houden. ‘Natuurlijk is nucleaire ontwapening het belangrijkste’, zegt Davis, ‘maar er zijn duizenden families die hopen het boek eindelijk te kunnen sluiten. Zij wachten al 65 jaar op hun geliefden.’

De Koreaanse oorlog brak in 1950 uit toen communistische troepen uit het noorden Zuid-Korea binnenvielen, in de hoop de twee Korea’s te verenigen tot één communistische staat. De westerse wereld veerde overeind, en toen de Noord-Koreanen bijna het gehele schiereiland in handen hadden, stuurden de VS onder de VN-vlag honderdduizenden soldaten naar het gebied. Het lukte hen de communisten terug te slaan, maar toen ze verder optrokken naar het noorden, greep China in. De westerse troepenmacht werd volledig onder de voet gelopen. In 1953 werd een wapenstilstand gesloten, die tot de dag van vandaag voortduurt.

Tijd heeft wonden niet geheeld

In drie jaar tijd kwamen bijna 37.000 Amerikanen om het leven (dat is maar ietsje minder dan in Vietnam), en raakten een kleine 8.000 Amerikaanse militairen vermist. 5.300 van hen zijn waarschijnlijk in Noord-Korea aan hun einde gekomen. ‘Voor de families van deze soldaten, heeft de tijd de wonden niet geheeld’, staat in de brief van de VFW aan Trump. ‘De dagen werden weken, de weken werden maanden, toen jaren, en nu, helaas, decennia.’

Een Amerikaanse soldaat kust zijn vrouw en kind voordat hij in 1950 afreist naar Korea. Foto AFP

Niet alleen Amerikanen raakten vermist: er vochten onder andere ook Fransen, Australiërs, Belgen en Nederlanders mee. ‘De lichamen van vier Nederlanders zijn nooit meer teruggekomen’, vertelt Robert Stiphout, auteur van het boek De bloedigste oorlog over de Nederlandse Korea-strijders. ‘Eén van hen was een kwartiermeester van de marine, die overboord is geslagen. De andere drie zijn in het land zelf verloren geraakt.’ In zijn boek beschrijft Stiphout één van die gevallen. De 26-jarige inlichtingensergeant Cor van Snepscheut blijft tijdens een patrouille achter, diep in wat nu Noord-Korea is. ‘Ze voerden hun verkenningen uit in dichte mist, aan de frontlijn, en werden ontdekt. Op de vlucht raakte één soldaat gewond door een boobytrap, en raakte Van de Snepscheut vermist.’

Niet veilig

De afgelopen decennia zijn meerdere pogingen gedaan om de Amerikaanse lichamen terug te halen, en in 1990 gaf Pyongyang toestemming voor gezamenlijke operaties om de restanten op te sporen, te identificeren en te repatriëren. In vijftien jaar tijd zijn er op die manier 229 Amerikaanse lichamen geborgen. Toen begon het Noord-Koreaanse regime met de ontwikkeling van nucleaire wapens, en besloot de toenmalige president George W. Bush dat het niet langer veilig was voor de Amerikaanse teams om daar te werken.

Met de huidige toezegging van Kim Jong-un, lijkt de weg vrij om deze operaties  te hervatten. Daar is Davis zeer gelukkig mee, al durft hij nog niet te juichen. De overeenkomst die Trump en Kim hebben getekend, bevat geen details of een tijdlijn, maar ‘het is een begin’. ‘Nu volgt het harde werk om het initiatief uit te voeren.’

Lees ook:

Korea-veteraan Warren Wiedhahn: ‘We dachten niet aan de democratie die we verdedigden’

De slag om het stuwmeer van Chosin in 1950 luidde de twee-deling van Korea in. Warren Wiedhahn was erbij als Amerikaanse militair. ‘Het ergste was de vreselijke kou.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.