Familie Winston Churchill vreesde dat premier zich zou bekeren tot islam

Hij was een voorstander van het Britse wereldrijk, vocht in drie koloniale oorlogen en steunde de oprichting van de staat Israël. Op het eerste gezicht was Winston Churchill geen vriend van de moslims, maar de schijn bedriegt. Sterker, hij was dermate onder de indruk van de islam dat zijn schoonzus vreesde dat Churchill zich ertoe zou bekeren. Dat blijkt uit geopenbaarde brieven uit het Churchill-archief in Cambridge.

Een jonge Winston Churchill. Begin vorige eeuw was hij gefascineerd door de islam. Beeld E. H. Mills

'Alsjeblieft, bekeer je niet tot de islam,' schreef zijn schoonzus Gwendoline Bertie in 1907. 'Ik heb in jouw gedrag een oriëntaalse tendens waargenomen, een pasja-achtige neiging, werkelijk waar.' Elders in het schrijven waarschuwt ze de toen 32-jarige Churchill dat er van de islam een sterke aantrekkingskracht uitgaat. In hetzelfde jaar schreef Churchill aan barones Lytton over zijn adoratie voor de pasja, legeraanvoerder der Ottomanen.

De historicus Warren Dockter stuitte op de brieven tijdens het onderzoek voor zijn boek Winston Churchill and the Islamic World, dat ter gelegenheid van Churchills vijftigste sterfdag verschijnt.

Geromantiseerd

De avonturier Churchill heeft altijd grote bewondering gehad voor de diverse culturen binnen het Britse wereldrijk, dat in 1920 liefst 87 miljoen moslims telde. Zo leverde hij in 1898, na de Slag bij Omdurman waaraan hij als cavalerist had deelgenomen, openlijk kritiek op veldmaarschalk Herbert Kitchener, die het graf van de zelfbenoemde Mahdi Mohammed Ahmad van Soedan had geschonden.

Als minister van Koloniale Zaken voer Churchill blind op de adviezen van de arabiste Gertrude Bell en de schrijver, militair en gezant T.E. Lawrence, beter bekend als Lawrence of Arabia. Beroemd is de foto waarop te zien is hoe het trio op kamelen door de Egyptische woestijn rijdt. In aanwezigheid van zijn vriend Wilfrid Blunt, de dichter die streed voor rechten van de Arabieren, doste Churchill zich uit in Arabische gewaden.

Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog zamelde Churchill, inmiddels premier, genoeg geld in om een grote moskee bij Regent's Park te bouwen, een geste die hem steun opleverde in de moslimwereld. Tegenover The Daily Telegraph zei Dockter dat Churchills fascinatie victoriaans van aard is, in wezen 'een geromantiseerd beeld van een nomadische leefwijze en de belangrijke rol van eergevoel binnen de Bedoeïense stammen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden