Familie overleden migrant wordt vaak niet ingelicht

NAIROBI - Weer is Afrika een grote groep jonge, vaak redelijk opgeleide mensen kwijtgeraakt. De doden die donderdag bij de scheepsramp in de buurt van het Italiaanse eilandje Lampedusa vielen, zijn het zoveelste bewijs dat nog lang niet alle Afrikanen op het eigen continent voldoende kansen zien. Hun nabestaanden komen hun trieste lot mogelijk nooit te weten.


Dit keer betrof het voor een groot deel Eritreeërs die probeerden illegaal de Middellandse Zee over te steken om Europa te bereiken. Dat zijn niet alleen mannen, vrouwen en kinderen die een betere economische toekomst zochten, maar die ook een uiterst repressief regime probeerden te ontvluchten.


Ook mensen uit Ethiopië en wellicht andere Afrikaanse landen bevonden zich op het gammele houten schip. Deze bootvluchtelingen, zo is gebleken uit onderzoeken als die van de Nederlandse wetenschapper Hein de Haas, vormen slechts zo'n 10 procent van de Afrikanen die Europa bereiken.


Het overgrote deel bestaat uit mensen die, al dan niet illegaal, aan een paspoort en een visum weten te komen, daarmee naar een Europees land vliegen en er illegaal blijven nadat de geldigheid van het visum is verstreken. En net als voor de mensen op boten geldt voor hen vaak dat zij jarenlang onderweg zijn voordat zij aan het laatste - soms dus noodlottige - deel van hun reis beginnen.


Het is maar de vraag of de identiteit van de dodelijke slachtoffers bij Lampedusa ooit bekend zal worden. De mensen hebben waarschijnlijk bij het inschepen hun identiteitspapieren (als ze die nog hadden) weggegooid om zo de kans te verkleinen direct te worden teruggestuurd naar hun land van herkomst.


Daarmee is het uiterst moeilijk om hun nabestaanden te informeren. Maar wat ook geldt: veel, zo niet de meeste familieleden van illegale Afrikaanse migranten weten niet eens dat hun eerder 'verdwenen' zoon of dochter het geboorteland verliet in een poging Europa te bereiken. Ook tijdens hun reis over land in Afrika onderhouden de doorgaans jonge migranten nauwelijks contact met het thuisfront.


Het gaat om mensen voor wie de 'oude wereld' van Europa nog altijd aanlokkelijker is dan het nieuwe Afrika van de flinke economische groei die het continent sinds een jaar of tien kent. Maar dat zijn meestal niet de armsten der armen, zoals veel westerlingen denken.


'Arme mensen migreren niet', vertelde Elizabeth Adjei van de Ghanese Immigratiedienst vier jaar geleden tijdens een interview met de Volkskrant. Zij kunnen daarvoor eenvoudig de middelen niet bijeen sprokkelen. De gemiddelde migrant is niet straatarm; hij of zij is vaak ook redelijk geschoold.


Onderzoekers als De Haas zien in de migranten mensen die het in eigen land vaak relatief goed hebben, maar daar niettemin te weinig perspectief zien voor henzelf, hun familie en hun toekomstige gezin om hoger op te komen. Zij kiezen de keiharde weg over land en zee waarmee ze zich ook afhankelijk maken van smokkelaars uit Noord-Afrika. Deze hebben doorgaans voor hun donkere broeders en zusters van beneden de Sahara nauwelijks respect.


De meeste migranten komen nooit in Europa aan. Zij blijven in de Maghreb-landen (Marokko, Algerije, Tunesië, Libië en Mauretanië) hangen, of keren berooid naar hun thuisland terug. De 'gelukkigen' slagen erin per boot de oversteek te maken. Maar te veel vinden slechts de dood op zee.


BOOTRAMPEN MIDDELLANDSE ZEE


Mei 2007: Een boot met 53 mensen aan boord zinkt in de buurt van Malta. Kort daarvoor had een Maltees vliegtuig de boot, die kennelijk water maakte, nog gezien. Er worden geen overlevenden gevonden.


Maart 2009: Voor de kust van Libië kapseist een boot met naar schatting 250 mensen aan boord. Slechts 21 opvarenden overleven de ramp.


April 2011: Een scheepje zinkt even ten zuiden van Lampedusa. De kustwachten en een vissersboot weten 51 mensen te redden. Naar schatting 150 opvarenden komen om in de golven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden