Familie Memeti vlucht van brandhaard naar brandhaard

De markt in Kumanovo - Macedonië - is druk als op elke gemiddelde dinsdag. Weinig wijst erop dat er op een paar kilometer afstand een oorlog woedt....

In de stad lijkt alles rustig, als je niet let op de politiemannen. Ook rond de markt wordt elke straathoek bewaakt door een patrouille: minstens vier mannen in camouflagepakken, met kogelvrije vesten en machinepistolen die links en rechts auto's uit het verkeer halen en aan grimmige controles onderwerpen.

Op sommige kruispunten zijn zandzakken opgestapeld. Zelfs in de stad zijn de agenten voorbereid op aanvallen van het Albanese 'Nationaal Bevrijdings Leger' (UCK). Ook de inwoners van Kumanovo vrezen dat het geweld de stad binnen kan komen. Duizenden inwoners zijn Kumanovo sinds het begin van de gevechten ontvlucht. Sommigen zijn weer teruggekeerd, toen het een paar dagen achter elkaar relatief kalm bleef.

Ook Mehdi Memeti's gezin is net terug. Hij had zijn vrouw, zijn drie kinderen en zijn oude vader naar Zuid-Servië gestuurd, naar Oraovica waar Mehdi geboren is en hij nog steeds familie heeft. Oraovica ligt in de Presevo-vallei. Het dorp ligt net buiten de bufferzone die is bezet door rebellen van dat andere Albanese rebellenleger: het 'Leger voor de Bevrijding van Presevo, Bujanovac en Medvedja' (Ucpmb).

De Memeti's vertrokken twee weken geleden. In de Presevo-vallei werd toen amper gevochten, en in Oraovica helemaal niet. Het dorp leek veiliger en rustiger dan Kumanovo, waar politie de straten beheerste, en de mensen uit angst al ver vóór de avondklok hun huizen opzochten.

Maar maandag heeft Mehdi Memeti zijn familie weer teruggehaald naar Kumanovo. Net op tijd: de rebellen van het Ucpmb bezetten het weekeinde Oraovica, om er op de disndagavond na een bloedige veldslag door het Joegoslavische leger weer uit te worden verdreven. (Tachtig rebellen hebben zich inmiddels gisteren overgegeven. Van de NAVO hebben zij amnestie aangeboden gekregen.) Nu wacht de familie in Kumanovo, tot het ook hier weer te gevaarlijk wordt.

Dat kan al vandaag zijn, als om 12 uur 's middags het ultimatum afloopt dat de regering de rebellen heeft gesteld. Tot die tijd kunnen zij de wapens neerleggen en maken dat ze weg komen. Daarna zullen het Macedonische leger en de politie beginnen met het 'verpletteren' van het 'UCK'. Dan zullen de Memeti's opnieuw vertrekken.

'Het is net een pingpongspel', zegt Mehdi bitter. Vervolgens stelt hij de vraag die elke Albanees in Macedonië op de lippen bestorven ligt: 'Wat denk je dat er gaat gebeuren?' Hijzelf heeft geen idee, alleen bange vermoedens.

Agim Ismaili, die naast hem aan tafel zit, weet wat Kumanovo te wachten kan staan. Zijn vrouw Hikmete is net teruggekeerd uit Slupcane. Zij was bij haar ouders op bezoek toen het Macedonische leger het dorp met granaten begon te bestoken. Tien dagen heeft Hikmete in een kelder gezeten, doodsbang, zonder water en met amper te eten. Pas zondag kon een team van het Internationale Rode Kruis haar mee terug nemen naar Kumanovo.

'Slupcane', dat is wat overal gaat gebeuren, als het leger eenmaal zijn laatste aanval op de rebellen inzet. Want overal zullen Albanezen opstaan en vechten, en overal zal het leger hun dorpen en steden verwoesten, en zal de politie de straten beheersen en haar grimmige controles uitvoeren.

Aan de eettafel in Kumanovo ziet niemand meer een mogelijkheid de oorlog te vermijden. In Presevo - Zuid-Servië - zal het Joegoslavische leger het Ucpmb onder de voet lopen, en hier in Macedonië zal het Macedonische leger proberen hetzelfde te doen met het UCK. En niemand die nog probeert dat te verhinderen. Integendeel: de NAVO heeft haar volle steun betuigd aan harde actie tegen de 'terroristen'.

'Ik begrijp er niets meer van', zegt een vooraanstaand Albanees politicus. 'Hoe kunnen de NAVO en de EU ons zo laten vallen? Kun jij me uitleggen wat er gebeurt?' Zijn stem klinkt wanhopig. Hij voelt zich verraden door de internationale diplomaten die, zegt hij, achter de schermen de Albanezen steeds alle steun hebben toegezegd. Officieel spreekt iedereen nog steeds over de 'dialoog' die een oplossing moet bieden voor alle problemen. Maar intussen wordt er een oorlog gecreëerd, die aan elke dialoog een einde zal maken, zegt de politicus. 'Ik begrijp niet hoe het Westen dit kan doen.'

Woensdag wordt de hele dag gevochten. In het door de rebellen bezette gebied wordt geweervuur van de rebellen door het leger met artillerievuur beantwoord. Ook in de bergen boven de stad Tetovo wordt geschoten. Gevechtshelikopters vliegen af en aan, om ergens ver weg, buiten gehoorsafstand, raketten af te vuren op rebellen die nu al dagen guerrilla-aanvallen uitoefenen op stellingen en patrouilles van de politie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden