Fameuze, kleurrijke psychotherapeut

Hoewel hij geen psychologie had gestudeerd, werd Kees van der Velden een gerenommeerd clinicus. 'Als Kees het op een denken zette, ontstond een cognitief carnaval.'

Peter de Waard
Kees van der Velden. Beeld
Kees van der Velden.Beeld

Over zijn nalatenschap wilde hij niet te hoog opgeven. Kees van der Velden zei een keer dat als hij overlijdensadvertenties las 'de enige conclusie moest zijn dat Nederland wordt bevolkt door louter genieën en weldoeners voor wie een Vaticaanse zaligverklaring een formaliteit zou moeten zijn'. Toen duidelijk werd dat hij zelf zou sterven, ironiseerde hij dat meteen. Nadat hem door een vriend 'een goede reis' werd gewenst, zei hij: 'Dat is de wereld op zijn kop. Stervenden gaan niet op reis, sterven gaat erover dat je blijft liggen waar je ligt. Stervenden moeten achterblijvers goede reis wensen.'

Op 14 augustus overleed Kees van der Velden aan de gevolgen van longkanker. Hij gold wel als de 'meest fameuze psychotherapeut' van Nederland. Hij was hoofdredacteur van vier boeken over directieve therapie en was jarenlang eind- en hoofdredacteur van het tijdschrift Dth over deze stroming. Daarnaast was hij een zeer kleurrijk en soms ook lastig mens. Hij was een groot kunstkenner, erudiet en tevens schrijver en beeldend kunstenaar. En een rebel, leider van een groot sociaal netwerk.

Veel van wat Van der Velden was en wilde zijn, had te maken met zijn jeugd. Hij werd geboren in een gezin met weinig liefde in Rotterdam-Zuid. Zijn vader was een man van twaalf ambachten en dertien ongelukken. Zijn oudere broer Ben liep op zijn 16de van huis. Zelf zocht hij al op zijn 15de contact met Jos de Gruyter, toenmalig directeur van het Groninger Museum. 'Die schreef hij een brief over beeldende kunst, en hij werd meteen thuis uitgenodigd: vanuit Rotterdam kon hij op een vrachtwagen meerijden naar Groningen. Uiteindelijk werd hij voor Kees een soort surrogaatvader. En voor mij was het opa Jos', vertelt zoon Daniël van der Velden.

Van der Velden kwam in de psychotherapie terecht nadat hij dienst had geweigerd. Hij deed een cursus maatschappelijk werk en kwam bij het Riagg in Rotterdam. In de jaren zestig was psychoanalyse populair, maar op korte termijn had die behandeling vaak weinig resultaat. Hoewel hij officieel geen psychiater of psychotherapeut was, werd hij al gauw een gerenommeerd clinicus. Van der Velden sloot zich aan bij een groep psychotherapeuten die de klachten direct wilde aanpakken. Deze resultaatgerichte benadering sloeg aan. Tussen 1977 en 1992 publiceerden Van der Velden en zijn 'directieve' collega's boeken met de titel Directieve therapie, deel 1 tot en met 4. In 2010 werden die opnieuw uitgegeven.

Tussendoor schreef hij met Kees Hoogduin Anna Karenina en de plastic zak. Hij was er een meester in om complexe zaken leesbaar en met veel humor op te schrijven. Gevalsbeschrijvingen zoals Uit de ziektegeschiedenis van mejuffrouw H. van Effen zijn stilistische en instructieve hoogstandjes.

'Als Kees het op een denken zette, ontstond een cognitief carnaval', merkte Marcel van den Hout, hoogleraar psychologie, op in zijn toespraak op de begrafenis. Hoewel hij geen psychologie had gestudeerd, werd Kees van der Velden universitair docent in Utrecht.

Vaste klant was Van der Velden bij boekhandel Donner. 'Een lezende veelvraat', zei Leo van de Wetering van Donner. Voor deze boekhandel heeft hij schrijvers geïnterviewd, zoals Douwe Draaisma bij het verschijnen van diens Ontregelde geesten.

Kees van der Velden is begraven bij zijn in 2003 overleden echtgenote en grote liefde Heleen van Bakel. Hij wordt overleefd door zoon Daniël en kleindochter Vesper.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden