'Faillissement was volstrekt onnodig'

Kunstencentrum NASA ging failliet, ondanks tonnen subsidie. De raad van toezicht beticht directeur Thomas Peutz van mismanagement. Daarvan is volgens Peutz geen sprake.

AMSTERDAM - Kunstencentrum New Art Space Amsterdam (NASA) was het visioen van cultureel ondernemer Thomas Peutz (50). De gevestigde musea aan het statige Museumplein boden volgens hem te weinig ruimte voor vernieuwende kunst. Als directeur en conservator ineen bood hij de bezoeker een totale ervaring met een café, bioscoop, expositiezalen en ateliers. Kunstenaar en kunstliefhebber konden hier elkaar ontmoeten.


Maar NASA ging onlangs failliet, ondanks tonnen subsidie. De raad van toezicht beticht hem van mismanagement. Daarvan is volgens Peutz geen sprake. Vanaf zijn vakantieadres in Italië vecht hij voor zijn reputatie. 'Ik heb twintig jaar van mijn leven in NASA gestoken, maar nu is het in no time afgebroken.'


Het is toch waar dat NASA aan de financiële afgrond stond?

'Het faillissement was volstrekt onnodig. Het tekort zou dit jaar net als andere jaren 40 duizend euro bedragen, als de pandeigenaar Frederik Schutte niet extra huur in rekening had gebracht. Hij had aangeboden om de exploitatie van de bioscoop en het auditorium, de verlieslijdende onderdelen van NASA, op zich te nemen. Toch bracht hij de zalen in rekening waardoor de huurachterstand was opgelopen tot 220 duizend euro. Op dat zelfde moment kwam ook een door ons betwiste belastingaanslag binnen. Op basis hiervan heeft de raad van toezicht het nodig gevonden uitstel van betaling aan te vragen, terwijl we over voldoende cash beschiken en de aanslag nog konden aanvechten.'


Volgens u heeft Schutte de stichting bewust failliet laten gaan. Waarom?

'Hij heeft het altijd als een investering gezien. Het gebouw kon in 2005 door de broedplaatsfunctie voordelig worden aangekocht en met veel subsidie opgeknapt. Na twintig jaar mag het pand in de vrije verkoop. Twee jaar geleden heeft Schutte de andere investeerders uitgekocht voor 500 duizend euro, maar het gebouw is misschien wel 5 miljoen waard. Hij drong er destijds op aan dat ik ook een klein belang moest nemen, omdat ik nooit pensioen heb opgebouwd. Nu we voor meerdere jaren subsidie hebben gekregen, wilde ik stoppen bij NASA en het aan een nieuwe generatie overdragen. Misschien heeft Schutte dit moment aangegrepen omdat hij bang was dat hij in de toekomst geen medestander voor verkoop meer zou hebben.'


Wat verwijt u de raad van toezicht?

'Ze hebben niet in het belang van NASA gehandeld, maar zijn gezwicht voor de druk van Schutte. Hij zei dat ze persoonlijk verantwoordelijk konden worden gesteld als ze geen uitstel van betaling aanvroegen. Ze vertrouwden zijn oordeel, want hij is jurist en ik ben kunsthistoricus. Er is niet eens overlegd met de belastingdienst en de subsidiënten. Met een surseance geef je een brevet van onvermogen af. Waarom zouden anderen er nog vertrouwen in hebben als je dat zelf niet meer hebt?'


De raad beticht u van 'mogelijk financieel mismanagement'. Zo zou u uzelf zonder goedkeuring meer salaris hebben toegekend en privéonttrekkingen hebben gedaan?

'Er is afgesproken dat na de fusie met het Nederlands Instituut voor de Mediakunsten (NIMk) begin dit jaar alle salarissen zouden worden geharmoniseerd. Alleen over mijn salaris wordt nu moeilijk gedaan, omdat er geen officieel vaststellingsbesluit zou zijn. Dat wordt nu tegen mij gebruikt. Ik ben niet rijk geworden van NASA. Ik verdiende met verhoging 3.200 euro per maand. Die zogenaamde privéonttrekking was de vertrekregeling van mijn vrouw. Zij werkte heel hard voor nog minder salaris. Ze was blij dat ze eruit kon stappen.'


Zijn subsidies gebruikt om schulden af te lossen?

'Omdat we een negatief vermogen hadden waren er altijd openstaande rekeningen. Als er dan geld binnenkwam werden die betaald. Maar alle subsidies zijn aangewend waarvoor ze bestemd waren, zie de officieel goedgekeurde jaarrekeningen. Anders hadden we nooit met een tekort gezeten.'


U bent directeur, u heeft een aandeel in het pand, u heeft zelf krediet verstrekt en uw vrouw was adjunct-directeur. Was u niet te veel verweven met de stichting?

'Er was wel een tweede zakelijk directeur benoemd, maar die is vanwege privéomstandigheden nooit aan de slag gegaan. Verder hebben we dat bewust zo gedaan. Mijn persoon was het consolidatiepunt waarin alle partijen bij elkaar kwamen, zodat we de controle niet zouden verliezen. Achteraf gezien was het misschien beter geweest om echt alles in één hand te houden, zonder de opsplitsing in verschillende rechtspersonen en de constructie van investeerders.'


Heeft u al nieuwe plannen?

'Ik ben erg teleurgesteld in mensen die ik als vrienden beschouwde en me op zo'n manier hebben laten vallen. Ik ga me nu bezinnen op wat ik ga doen. Maar dat is niet noodzakelijk in de kunst.'


Frederik Schutte zegt in een reactie dat het faillissement onvermijdelijk was. Het aanvankelijk gepresenteerde tekort van 40 duizend euro bleek volgens hem een tienvoud daarvan te zijn. Met de raad van toezicht is gezocht naar een oplossing met schuldeisers en subsidiënten. Volgens Schutte bleek dit, ook met kwijtschelding van de volledige huurschuld, niet haalbaar. Hij zegt dat het pand een broedplaats voor kunstenaars zal blijven, bij voorkeur met een publieke functie.


Thomas Peutz (50), voormalig directeur en conservator NASA

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden