Column

Factcheckers zouden ook zelf gecheckt moeten worden

In het wankele bestaan is elke strohalm welkom. Leve de gecheckte waarheid.

Montaigne schreef het al in zijn beroemde essays: 'Wij zijn geboren om de waarheid te zoeken.'

Ook daarom is het zo mooi dat er media zijn. Onze rots in de branding van de zee vol troebel water. Onder de bezielende hoofdredactie van de reus Argus, gezegend met honderd ogen over zijn lichaam, waarvan er nooit meer dan twee tegelijk slapen.

Enkele wakkere 'kwaliteitskranten' hebben een paar jaar geleden de factcheck uitgevonden. Ik meen dat Rob Wijnberg in zijn jaren bij nrc.next hiervoor de credits verdient, maar dat feit zou ik moeten checken.

In elk geval hebben momenteel zowel de Volkskrant als NRC Handelsblad hun rubriekjes 'Klopt dit wel?' en 'nrc.checkt'. Daarin onderzoeken (en indien nodig ontmaskeren) ze 'feiten' en beweringen, vooral uit andere media. Bij nader inzien worden ze beoordeeld en gerubriceerd als 'Waar', 'Grotendeels waar', 'Grotendeels onwaar' of 'Onzin'.

Ik ben er dol op. Zoals bekend verkopen media vaker dan goed voor ze is en met grote stelligheid onwaarheden en onbevestigde onzin. Maar nu is daar eindelijk de klare waarheid, in een wereld van onzekerheden. Een strohalm in het wankele bestaan.

Hoe vernietigender het vonnis, hoe blijer ik ervan word. Omdat nieuws nu eenmaal meestal slecht nieuws is, gaat van de kwalificatie 'onzin' grote geruststelling uit.

Dinsdag was het weer feest: beide kranten trakteerden de lezers op lariekoek uit andere media.

'Kwart van ingezameld plastic wordt verbrand'. Dat had het NOS Journaal beweerd. 'Onzin', oordeelde nrc.next: de NOS gebruikte verouderde cijfers, momenteel verdwijnt nog 'slechts' 10 procent van het plastic in verbrandingsovens.

Ook de Volkskrant had weer iets gecheckt, in de rubriek 'Klopt dit wel?' Noorse wetenschappers zouden hebben ontdekt dat uitbarstingen van methaangas vlak onder de zeebodem de oorzaak zijn van de vele mysterieuze verdwijningen in de zogenaamde Bermudadriehoek. Onder andere het AD en Metro hadden dat gemeld.

O, heerlijk geruststellende waarheid: het is 'onzin', oordeelde onze wetenschapsredacteur Tonie Mudde. De onderzoekers hadden niet de Atlantische Oceaan, maar de Barentszzee onderzocht. Bovendien: de Bermudadriehoek bestaat helemaal niet.

Montaigne had gelijk: wij dienen de waarheid te zoeken. Maar haar vinden is de kunst.

Eind januari onderzochten de Volkskrant en de NRC hetzelfde feit: 'Een miljoen Nederlanders zijn depressief.' Dat had het CBS gemeld. De NRC had wat kanttekeningen, maar beoordeelde het feit als 'Grotendeels waar'. Jammer. Gelukkig was daar de Volkskrant. Zelfde feit, ander oordeel: 'onzin'.

Daar zat je dan, met Montaigne voor je neus. En met een nieuwe opdracht: wij zijn geboren om de factcheckers te checken. Misschien iets voor een leuke rubriek in de krant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden