Factcheck: trekt arts eerder de stekker eruit bij patiënt met migratieachtergrond?

De Volkskrant checkt in aanloop naar de verkiezingen op 15 maart politieke uitspraken op waarheidsgehalte. Vandaag: volgens Tunahan Kuzu van Denk wordt bij ouderen met een allochtone achtergrond eerder de stekker eruit getrokken.

Tunahan Kuzu (R) en Selcuk Ozturk van DENK Beeld anp

In een livestream op Facebook kaartte Denk-voorman Tunahan Kuzu een in zijn ogen belangrijk probleem aan: hij had signalen van artsen ontvangen dat 'bij ouderen met een allochtone achtergrond de stekker er eerder wordt uitgetrokken'. Het zou vooral komen door de taalbarrière van eerste generatie-migranten. Als een medisch specialist vraagt: 'Knipper met je ogen', en de patiënt verstaat dat niet, zou de arts zeggen: 'Het heeft geen zin, trek de stekker er maar uit.'

Een boude bewering, die Kuzu op veel kritiek kwam te staan. Artsenfederatie KNMG liet weten zich niet in dit beeld te herkennen en bij zorg in de laatste levensfase 'juist nadrukkelijk alle verschillende levensbeschouwingen' mee te nemen. Later op de dag nuanceerde de Denk-voorman de bewering tegenover persbureau ANP: 'Ik wil zeker niet de indruk wekken dat wij alle artsen in Nederland betichten.' Wat klopt er van Kuzu's bewering en hoe groot is het probleem dat hij schetst?

Denk wil de Volkskrant niet te woord staan, maar tegen RTL Nieuws zegt lijsttrekker Kuzu de zaak eerst 'verder te willen uitpluizen voor hij met bewijs komt.'

Het voorbeeld van de arts die 'de stekker eruit trekt' omdat een patiënt niet reageert op een opdracht met de ogen te knipperen, is volgens huisarts Maria van den Muijsenbergh in ieder geval 'zeer onwaarschijnlijk.' Zij is onderzoeker bij expertisecentrum gezondheidsverschillen Pharos en onderwijst andere huisartsen over hoe om te gaan met migranten.

'Artsen hebben zich te houden aan de Wet geneeskundige behandelovereenkomst, die bepaalt dat een arts er zeker van moet zijn dat de patiënt begrijpt wat hem of haar wordt uitgelegd. Hoe weet je zeker dat iemand je kan verstaan en dat hij gecontroleerd kan knipperen?'

Vanaf 2012 worden kosten voor professionele tolken in de gezondheidszorg niet meer vergoed. Patiënten moeten Nederlands leren, was het devies minister Schippers. Volgens Van den Muijsenbergh geen goed plan, 'er komen immers steeds nieuwe migranten bij.' Uit onderzoek van het Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg in opdracht van de KNMG bleek vorig jaar dat er drie keer meer professionele tolken nodig zijn dan in de praktijk worden ingezet.

Een taalbarrière bemoeilijkt de zorg, is de ervaring van Van den Muijsenbergh. Maar er bestaat geen onderzoek waaruit specifieke gevolgen blijken. Ook zijn er volgens de huisarts geen gevallen bekend waarbij onbegrip tussen patiënt en arts de dood tot gevolg had. 'Het valt moeilijk te achterhalen in hoeverre gebrekkige communicatie van invloed is, er spelen veel meer factoren, zeker op de lange termijn.'

Bij een communicatiekloof speelt er bovendien meer dan taal alleen, zegt directeur van zorgkenniscentrum Jan van Es Instituut Marc Bruijnzeels, die jarenlang onderzoek deed naar de kwaliteit en toegankelijkheid van zorg voor mensen met een migrantenachtergrond aan het Erasmus MC. Van groter belang noemt hij verschillen in cultuur, bijvoorbeeld hoe er over levenseinde wordt gesproken, en sociaal-economische klasse. Zo bleek uit gesprekken die hij voerde met artsen in Turkije en Marokko dat zij daar ook communicatieproblemen ervoeren met laagopgeleide patiënten.

Bruijnzeels juicht wel toe dat cultuursensitieve zorg op de kaart wordt gezet. 'Je moet aansluiten bij de behoeftes en referentiekaders van de hele bevolking. Dat gebeurt al, maar kan altijd beter.'

Conclusie

Een taalbarrière bemoeilijkt het verstrekken van goede zorg. Maar concrete gevolgen, zoals de dood van een patiënt, zijn lastig te onderzoeken. Omdat Kuzu weigert met de Volkskrant te praten, valt niet te controleren of de door hem geschetste situatie echt heeft plaatsgevonden. Een incident valt natuurlijk niet uit te sluiten, maar dat artsen op basis van knipperen met de ogen 'de stekker eruit zouden trekken' is hoogst onwaarschijnlijk.

Beeld de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.