Factcheck: schrapte Trump het woord 'wetenschap' bij het milieuministerie?

Dat Donald Trump weinig op heeft met klimaat- en milieuwetenschap is geen geheim. Maar hoe ver zou de arm van Trump reiken?

President Donald Trump (midden) spreekt op het hoofdkantoor van de Environmental Protection Agency (EPA) in Washington, DC op 28 maart, met vice-president Mike Pence (links) and de baas van het EPA, Scott Pruitt (rechts). Beeld afp
President Donald Trump (midden) spreekt op het hoofdkantoor van de Environmental Protection Agency (EPA) in Washington, DC op 28 maart, met vice-president Mike Pence (links) and de baas van het EPA, Scott Pruitt (rechts).Beeld afp

Behoorlijk ver, als we de Californische milieuwetenschapper Ben Houlton mogen geloven. 'We zien de verwijdering van het woord 'wetenschap' van de website van het Environmental Protection Agency', zo hoorde het Nederlandse publiek de hoogleraar vorige week zeggen in het NOS Journaal. 'Er lijkt sprake van een vijandigheid tegen wetenschap, data en bewijzen.'

Het woord wetenschap, geschrapt van de site van het milieuministerie EPA. Houltons buitengewone uitspraak blijkt, na enige zoeken, terug te gaan op een artikel in The New Republic van 7 maart. Het linkse politieke opinieblad had een tip gekregen van het 'Environmental Data and Governance Initiative' (EDGI), een vrijwilligersorganisatie van bezorgde wetenschappers die bijhoudt welke wijzigingen er worden aangebracht in zo'n 25 duizend Amerikaanse overheidswebsites. En nu was het raak: op een deelwebsite van het ministerie was het woord 'wetenschap' opeens verdwenen uit de taakomschrijving van het agentschap dat gaat over het vaststellen van de standaarden voor schoon water in de Amerikaanse staten.

Dat klopt, zo blijkt na wat zoeken in een van de diverse archiveringswebsites die het internet rijk is. Voorheen stond er dat het bureau 'verantwoordelijk is voor de ontwikkeling van degelijke, op wetenschap gebaseerde standaarden, criteria, gezondheidsadviezen, testmethodes en richtlijnen' voor schoon water. Maar in de nacht van 26 op 27 januari veranderde dat. Tegenwoordig staat er dat de dienst 'samen met de staten, stammen en andere stakeholders werkt aan de ontwikkeling van aanbevolen kwaliteitsniveaus van veilig water voor gifstoffen, nutriënten en ziektekiemen.'

Dat is 'waarschijnlijk het belangrijkste wat we tot dusver hebben gevonden', aldus Gretchen Gehrke van het EDGI. 'De taalveranderingen zijn hier niet genuanceerd - ze hebben echt belangrijke implicaties voor de regels.' Bijval krijgt ze van de ronkende nieuwskoppen: 'Het wetenschapsbureau van de EPA heeft zojuist het woord 'wetenschap' uit zijn missiestatement geschrapt' (The New Republic), 'Het woord wetenschap is verdwenen uit de missiestatement van de EPA' (IFL Science), 'Wie heeft er eigenlijk nog 'wetenschap' nodig?' (QUARTZ).

Boven de oude tekst, onder de nieuwe tekst Beeld Website EPA
Boven de oude tekst, onder de nieuwe tekstBeeld Website EPA

Maar opvallende afwezige in al die berichten is de betreffende dienst zelf. Gevraagd naar haar kant van het verhaal reageert directeur Betsy Southerland, een gepromoveerd milieutechnoloog die al ruim 30 jaar voor het ministerie werkt, per ommegaande. 'Dit is echt een ongelukkig misverstand. We hebben de formulering veranderd om meer nadruk te leggen op de milieuresultaten - veilige niveaus van gifstoffen, voedingsstoffen en ziekteverwekkers - in plaats van het type document dat we gebruiken.'

Dat het daarbij om een wetenschappelijke exercitie gaat, is een open deur, stelt ze: 'We gaan ervan uit dat duidelijk is dat veilige niveaus per definitie zijn gebaseerd op de best beschikbare wetenschap.' En o ja, nog iets: 'We hebben deze verandering al voor de inauguratie van Trump vastgesteld.'

Dat lijkt inderdaad volkomen aannemelijk. Zo is het betreffende agentschap een relatief onopvallende zijtak van het milieuministerie - een uitvoeringsorgaan van de afdeling die gaat over de waterkwaliteit - en staat de wijziging op een onbenullige plek, ergens halverwege een pagina met contactgegevens. En was het voor een echte wetenschapshater niet veel logischer geweest om tenminste de naam van het orgaan in kwestie te veranderen? Die luidt 'Office of Science and Technology', met als gevolg dat het woord 'wetenschap' nota bene in grote letters boven de gewraakte alinea staat. Zó verdwenen is het w-woord helemaal niet.

Het lijkt erop dat het voorval meer zegt over het diepe wantrouwen tegen Trump, dan over eventuele politiek gemotiveerde censuur. Begrijpelijk is dat wantrouwen overigens wel. Want waarom verandert het Office de tekst niet gewoon terug, als er zoveel herrie over is?

Hoofdkantoor van het EPA in Washington, DC Beeld afp
Hoofdkantoor van het EPA in Washington, DCBeeld afp

'Het zou inderdaad makkelijk zijn om de woorden 'volgens de best beschikbare wetenschap' in te voegen', erkent ook Southerland. 'Maar sinds de presidentswijziging is er een tijdelijk verbod op veranderingen aan de website. Ik weet zeker dat het moratorium uiteindelijk wordt opgeheven, en als dat gebeurt kunnen we woorden toevoegen.'

Zo houdt Donald Trump het woordje 'wetenschap' tóch nog een beetje tegen - onbedoeld, en zonder dat hij er weet van heeft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden