Interview

'Facebook kwam in de plaats van uitgaan'

Róisín Murphy, danceheldin, meesteres van de luisterelektronica en allround bezitster van een heel erg goede smaak, is terug met een album en een tour en gidst ons langs haar voorkeuren.

Beeld Daniel Cohen

Eigenlijk hoeven we Róisín Murphy (41) niet te vragen waarom ze acht jaren liet verstrijken tussen haar succesvolle, dansbare electro-popplaat Overpowered (2007) en haar derde soloalbum Hairless Toys, dat 8 mei verschijnt.

Je hoeft maar te googelen en je weet het antwoord. De ex-zangeres van het dancepopduo Moloko kreeg twee kinderen en daar tussenin liep haar relatie op de klippen: dochter Clodagh (december 2009) heeft een andere vader dan zoon Tadgh (september 2012).

Ze wilde een paar jaar op haar gemak huismoeder zijn en moest daarnaast even zoeken naar een werkbare manier om moeder en muzikant tegelijk te zijn.

'De omstandigheden waren er gewoon niet naar', zegt ze, terwijl ze onhandig worstelt met een ingewikkeld theezeefje ('Shit, hoe moet dit?') in de bar van haar hotel in Amsterdam-Zuid. 'Die acht jaren zijn echt voorbijgevlogen.'

Enfin, de geboren Ierse, die zonder enige vocale scholing of muzikale ervaring popzangeres werd in haar latere Engelse woonplaatsen Manchester en Sheffield, is dus inmiddels veertiger en moeder. De golvende lange lokken, die weleens blond waren en ook weleens rood, hebben het veld geruimd voor een kortere coup, platinablond en steil.

Wereldberoemd

Liefdevol vertelt ze over haar kroost, maar ook over Moloko, het electropopduo waarvan ze met haar excentrieke kledingstijl en arsenaal aan zangstemmetjes de blikvanger was. Moloko (ze legt de klemtoom anders dan de meeste Nederlanders op de middelste lettergreep) bracht haar wereldfaam, maar was ook een tikkende tijdbom, omdat zij en Mark Brydon zowel muzikale partners als geliefden waren. De liefde eindigde in 2003; de band een paar maanden later, nadat de tourverplichtingen waren nagekomen.

'Ach, het was zo'n mooie tijd', zegt ze nu. 'Ik realiseer me nu hoe vrij we waren. We waren jong, we waren verliefd, we deden waar we zin in hadden en we werden door het label volledig met rust gelaten. We braken door in de gouden jaren van de muziekindustrie, toen mensen nog heel veel cd's kochten.'

Na de breuk met Brydon moest ze als soloartieste wennen aan een nieuwe realiteit. Ze liet haar solodebuut Ruby Blue (2005) produceren door danceproducer Matthew Herbert. Hij bracht haar het arbeids-ethos en de discipline bij die haar goed van pas komen nu gezinsleven en muzikale carrière op elkaar moeten worden afgestemd.

Hairless Toys, door Murphy geschreven en opgenomen met haar trouwe muzikale rechterhand Eddie Stevens, is een meeslepend album geworden: mooi gezongen en elektronisch getoonzet als altijd, maar vrijwel geen moment dansbaar of uptempo. De acht lange stukken, zwoel en avontuurlijk, vallen in de categorie 'intelligente elektronische luisterpop'.

'We zijn gewoon in een studio gaan zitten en zijn aan het werk gegaan. Ik vind het altijd zo'n gelul dat je eerst op inspiratie moet wachten. Je moet gewoon beginnen, al komt die overtuiging misschien ook voort uit zelfvertrouwen na twintig jaar ervaring. En uit discipline, ja, zeker. Ik ben gedisciplineerder dan ooit. Moeders zal wel moeten hè?'

CV

1973 5 juli, geboren in Arklow, Ierland
1985 verhuizing naar Manchester, Engeland
1994 oprichting Moloko met kersverse geliefde Mark Brydon
1995 Moloko-debuutalbum Do You Like My Tight Sweater?
1998 tweede Moloko-album I Am Not A Doctor
1999 grootste Moloko-hit Sing It Back (Remix)
2000 derde Moloko-album Things To Make And Do
2002 einde relatie met Mark Brydon
2003 laatste Moloko-album Statues
2005 eerste soloalbum Ruby Blue
2007 tweede soloalbum Overpowered
2009 geboorte dochter Clodagh (vader: Simon Henwood)
2012 geboorte zoon Tadgh (vader: Sebastiano Properzi)
2014 Italiaanstalige EP Mi Senti
2015 derde soloalbum Hairless Toys

Beeld Daniel Cohen

1. Boek: Roy F. Baumeister & John Tierney: Willpower - Rediscovering the Greatest Human Strength (2011)

'Sinds ik kinderen heb, maak ik meer dan ooit studie van discipline en wilskracht, omdat je het van die deugden moet hebben, wil je als moeder ook nog iets anders doen met je leven.

'Een vriendin raadde me Willpower aan, van Roy F. Baumeister. Hij schrijft bijvoorbeeld over het verschijnsel decision fatigue: hoe meer beslissingen je moet nemen, hoe vermoeiender het wordt beslissingen te moeten nemen.

'De oplossing: op momenten dat je je sterk voelt, moet je alvast anticiperen op je zwakkere momenten door ervoor te zorgen dat je dan niet meer zo veel te kiezen zult hebben.

'Het boek behandelt ook het interessante vraagstuk over kinderen en zelfvertrouwen. In de jaren zestig en zeventig zeiden wetenschappers: kinderen die zelfvertrouwen hebben, halen goede cijfers, dus zorg dat ze zelfvertrouwen hebben. Nu menen steeds meer wetenschappers dat het juist andersom is: kinderen die hoge cijfers halen, ontlenen daar zelfvertrouwen aan en dus levensgeluk. Die hoge cijfers kunnen ze halen door gedisciplineerd te zijn. Een liefdevolle ouder brengt zijn kind discipline en doorzettingsvermogen bij.

'In Willpower wordt discipline min of meer als deugd gerehabiliteerd. Ik heb veel aan het boek gehad, als moeder én als muzikant.

'Overigens denk ik dat ik van nature al meer discipline had dan ik zelf ooit gedacht heb. Ik heb aardig wat platen gemaakt zonder ooit echt in de problemen te komen, terwijl ik er wel heel dicht bij in de buurt ben geweest: drank, drugs, oplichters, ik heb mijn portie gehad, maar ik ben redelijk op koers gebleven.'

1. Boek: Willpower. 'Een liefdevolle ouder brengt zijn kind discipline en doorzettingsvermogen bij.'Beeld .

2. Album: Childish Gambino: Because The Internet (2013)

'Vroeger sportte ik amper, mijn lijf bleef zonder ook wel strak, maar die tijd is geweest: ik ga weer naar de sportschool. Leuke bijkomstigheid: ik heb de hiphop herontdekt. Ik had in geen jaren hiphop gedraaid, maar tijdens het sporten luister ik naar niets anders en dan vooral hiphop die niet grof en lomp is, maar juist stijlvol en intelligent.'

Ze diept haar verfomfaaide iPhone op uit haar broekzak en swipet met haar rechterwijsvinger over het gebarsten schermpje.

'Ja, dit is een mooi voorbeeld: Childish Gambino, Because The Internet. Muzikale hiphop met veel soul en jazz, maar tegelijkertijd is het natuurlijk wel hiphop, lekker Amerikaans met veel adrenaline. Ideaal voor tijdens het sporten. De beats helpen me focussen op mijn fysieke activiteit.

'Kijk eens naar de hoesfoto: zo vriendelijk en zacht, het zijn bijna pasteltinten. Het is totaal geen typische hiphophoes. Het idee om een foto als albumhoes te gebruiken die je nou niet meteen voor een albumhoes aanziet, heb ik van Childish Gambino.

'De beste hiphop geeft je het gevoel dat het heel spontaan tot stand is gekomen. Zo probeer ik ook te werken. Eddie is een virtuoos instrumentalist en dan pak ik een microfoon en gaan we gewoon opnemen. Verschillende tracks op Hairless Toys zijn zo ontstaan.'

2. Muziekalbum: Because The Internet van Childish Gambino. 'Lekker Amerikaans met veel adrenaline. Ideaal voor tijdens het sporten.'Beeld .

3. Deejay: DJ Sprinkles (Terre Thaemlitz)

'Toen ik als tiener in Manchester woonde, bezocht ik hiphop- en R&B-clubs. Van house ben ik pas later gaan houden, want dat was in Manchester een volledig witte aangelegenheid en er zat voor mijn gevoel totaal geen muzikale diepgang in. Zelfs de beroemde Hacienda-club was het voor mij niet: te massaal, te veel voetbalsupporterachtige gasten, te weinig schoonheid, te weinig soul. Om die reden heb ik de house destijds, rond 1990, een beetje in de ban gedaan.

'Wat later, in Sheffield, ontdekte ik dat dat toch onterecht was. Daar liepen blank en zwart wél door elkaar en hoorde je bij dj's als Parrot en Winston disco, soul en rare groove terug in de housemuziek. In die clubs is Moloko ontstaan. We werden door sommigen gezien als een exponent van de house, maar we waren er eerder een reactie op: meer triphop, eigenlijk.

'Ik las vorig jaar een geweldig artikel in Resident Advisor over het ontstaan van de house. Daarin werd prachtig beschreven dat het aanvankelijk de muziek was van zwarte homo's in Chicago. Dat weten veel Europese clubgangers helemaal niet, hier is het juist de muziek van blanke hetero's geworden.

'Via dat artikel leerde ik het werk van DJ Sprinkles kennen, een transseksuele dj die ik zo goed vind dat ik me bijna niet meer kan voorstellen dat ik een paar jaar geleden nog nooit van haar had gehoord. Haar echte naam is Terre Thaemlitz. Ze is nu geloof ik actief in een lesbische dj-scene in Japan.

'DJ Sprinkles is net te jong om de begindagen van de house echt te hebben meegemaakt, maar ze verwijst in haar muziek wel heel erg naar die homo- en transgender-kant van de originele housecultuur. Ze laat horen hoe prachtig en gevoelvol die muziek kan zijn. Het album Midtown 120 Blues (2008) is mijn favoriet.'

Beeld .

4. Documentaire: Paris Is Burning (1990)

'In dat artikel over het ontstaan van de house werd ook verwezen naar Paris Is Burning, een documentaire uit 1990 over de 'drag ball'-cultuur in New York in de jaren tachtig. Ik zag hem pas vorig jaar voor het eerst; hij staat in zijn geheel op YouTube.

'De film volgt een aantal jonge, zwarte homo's die actief zijn in die scene, waarin ze modellenwedstrijden hielden op een catwalk. Alle deelnemers hoorden tot een 'huis', zoals Chanel en Dior ook 'huizen' zijn in de echte modellenwereld. Die huizen waren concurrerende teams, maar fungeerden ook als een soort gezinnen, met een vader, een moeder en kinderen.

'Je ziet hoe die jonge homo's te maken krijgen met racisme, homofobie en aids en hoe ze vluchten in hun 'familie' in de drag-scene. Een van de hoofdfiguren doet zich buiten op straat heel macho voor om de buitenwereld te laten geloven dat hij 'normaal' is. Ontzettend tragisch, maar tegelijk heeft de scene ook iets hartverwarmends.

'Het nummer Gone Fishing op mijn nieuwe album is op die documentaire gebaseerd. Het gaat over het creëren van je eigen universum in een wereld die je vijandig gezind is.'

4. Documentaire: Paris Is Burning. 'Je ziet hoe die jonge homo's te maken krijgen met racisme, homofobie en aids.'Beeld .

5. Club: Ministry Of Sound (103 Gaunt Street, London SE1 6DP).

'Pas in 1997, toen ik al lang en breed succes had met Moloko, ging ik begrijpen wat ik daarvoor nooit had begrepen: waar house vandaan komt en wat het verhaal erachter is. Ik ging logeren bij een Amerikaanse vriendin in New York. We gingen clubben en kwamen bijvoorbeeld in de Paradise Garage terecht, een legendarische eighties-club die was heropend. Daar werd zulke fantastische, warme house gedraaid dat het me allemaal duidelijk werd.

'Clubben doe ik nu niet meer, hoewel ik niet zo lang geleden nog een avond heb gedanst in de Ministry Of Sound, tijdens een aids-benefietavond die tegelijk een Paradise Garage-reünie was: er draaiden dj's die ik in New York had leren kennen.

'Die Ministry Of Sound... wat een geweldige club is dat. Dat geluidssysteem! Je wordt er overspoeld door de muziek. Ik ontmoette die avond Justin Berkmann, die de club opende en daarbij de New Yorkse Paradise Garage als voorbeeld in zijn hoofd had. Justin was zelf dj in de Ministry Of Sound en heeft ongeveer eigenhandig het geluidssysteem ontworpen.'

Beeld .
Róisín MurphyBeeld Daniel Cohen

6. Sociale media: Instagram

'Facebook is voor mij in de plaats gekomen van uitgaan: via Facebook sturen vrienden me linkjes naar mooie dj-sets en nieuwe elektronische muziek op bijvoorbeeld Soundcloud.

'Ik heb het fenomeen sociale media belachelijk laat ontdekt, wat dat betreft ben ik een oud wijf. Instagram is nog altijd mijn favoriet. Ik ben erg visueel ingesteld en dan is Instagram heel leuk. Waanzinnig idee, dat iedereen tegenwoordig de hele dag een fotocamera bij zich heeft. Instagram leent zich heel erg voor creativiteit, het percentage shit is er volgens mij veel lager dan op Twitter en Facebook.

'Ik post foto's als 'mickeymurphysdaughter'. Die naam gebruikte ik als een schuilnaam: mijn echte naam stond nergens, ik wilde volgers krijgen op basis van mijn foto's, niet op basis van mijn muziek. Pas kort geleden heb ik mijn echte naam erbij gezet.'

7. Eiland: Panarea (Italië)

'De jaren 2011 en 2012 heb ik grotendeels op Ibiza doorgebracht. Mijn vent heeft daar een huis en iedereen moet gaan eten bij het Macao Café in Santa Gertrudis op Ibiza. Toen we net samen waren, nam Sebastiano me mee naar Panarea, een klein Italiaans eiland, net boven Sicilië. Het idee om naar dat eiland te gaan, had alleen van een Italiaan kunnen komen. Het is alsof niemand weet dat het er ligt. Je gaat echt terug naar de jaren zeventig.

'Om de authenticiteit te waarborgen mag je er bijna niets bouwen, alles moet worden gebouwd met het steentype waaruit de rest van het eiland is opgetrokken.

'Het aantal toeristen dat naar Panarea komt, neemt de laatste jaren iets toe, maar het zijn er nog altijd niet veel, omdat er geen stranden zijn. Juist daarom vond ik het er zo heerlijk. Wat een rust.'

7. Eiland: Panarea. 'Het is alsof niemand weet dat het er ligt. Je gaat echt terug naar de jaren zeventig.'Beeld Jean du Boisberranger / HH

8. Markt: Portobello Market, Londen

'Kleding? Ha! Dan noem ik Portobello Market. Als statement. Ik draag ook veel designerkleding, maar ik vind dat de modewereld enorm veranderd is in de laatste tien jaar. Daarvoor was die een beetje punk: brutaal en radicaal.

'Nu pappen al die ontwerpers aan met filmsterren enzo. Dat heeft de mode vlakker en cynischer gemaakt. Zelfs jonge ontwerpers zijn tegenwoordig meestal van die plannenmakers: díe beroemdheid moet ik benaderen om díe creatie te dragen bij díe gelegenheid.

'Dat was vroeger heel anders. Dan belde ik een jonge ontwerper als Gareth Pugh en vroeg ik: kan ik wat kleren van je lenen, Gareth? Dan zei hij ja en ging ik bij hem thuis een paar uur in allerlei plastic zakken graaien. Die ongedwongen sfeer is helemaal weg. Jonge ontwerpers van nu in Londen zijn zo ontzettend bezig met celebrity en geld verdienen. Doe mij Portobello Market maar. Op vrijdag.'

Róisín Murphy: Hairless Toys. PIAS (verschijnt 8 mei). Live: Paradiso, Amsterdam, 22 mei (uitverkocht). Down The Rabbit Hole, Beuningen, 26 juni.

8. Markt: Portobello Market, Londen. 'Jonge ontwerpers van nu in Londen zijn zo ontzettend bezig met celebrity en geld verdienen. Doe mij Portobello Market maar.'Beeld Mike Kemp / HH
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden