Nieuws Europese verkiezingen

Facebook gaat politieke advertenties rond Europese verkiezingen monitoren

Facebook gaat rond de Europese Parlementsverkiezingen scherp letten op politieke reclames op zijn sociale netwerken Facebook en Instagram. Zomaar een politieke advertentie plaatsen zal niet meer kunnen.

Beeld REUTERS

Wat voor maatregelen neemt Facebook?

In een blogpost heeft Facebook uit de doeken gedaan hoe het bedrijf meer duidelijkheid kan verschaffen over politiek getinte advertenties rondom de Europese verkiezingen. Die maatregelen komen niet uit de lucht vallen; ze werden eerder al in de Verenigde Staten gelanceerd. Vanaf nu gelden ze ook in de EU, waaronder Nederland. 

Allereerst moeten alle partijen die politiek getinte reclames willen plaatsen eerst hun identiteit laten verifiëren. Dat zijn niet alleen politieke partijen, maar alle belanghebbenden die een politieke advertentie op Facebook of Instagram plaatsen. Als bijvoorbeeld Amnesty International wil adverteren met een thema als immigratie, moet het ook aan die voorwaarde voldoen. Een andere maatregel is dat er geen reclames in een Europese lidstaat kunnen worden geplaatst door iemand uit een andere lidstaat of van buiten de Europese Unie. Met andere woorden: alleen in Nederland geregistreerde partijen kunnen hier reclames plaatsen.

Krijgt het publiek ook inzicht in de advertenties?

Ja, Facebook gaat alle politieke advertenties op een openbare site bijhouden. Op de Ad Library kan iedereen zien welke partijen advertenties hebben geplaatst, en door welke bevolkingsgroepen die zijn gezien. Daarbij maakt Facebook onderscheid naar leeftijd, geslacht en locatie. 

Ook moet straks te zien zijn welk bedrag de partijen hebben uitgegeven aan specifieke advertenties. Nu is dat nog gissen. Bij de laatste verkiezingen voor de provinciale staten kreeg marktonderzoeker Nielsen een goed beeld van het gespendeerde bedrag op tv, radio, kranten, abri’s en internet, maar werd sociale media nog een ‘black box’ genoemd.

Vanaf nu dus totale transparantie?

Dat toch niet. Op welke groepen de advertenties oorspronkelijk gericht waren, wat bij Facebook tot in detail kan worden aangegeven, houdt het bedrijf geheim. Een adverteerder kan zijn boodschap bijvoorbeeld richten op ‘mannen tussen de 30 en 40 uit Noord-Holland, die interesse hebben in voetbal, D66, Volvo en economie’. Facebook stelt dit soort informatie niet te kunnen delen vanwege de privacywetgeving.

Waarom neemt Facebook maatregelen?

Facebook zegt veel geleerd te hebben van onder meer de verkiezingen in de Verenigde Staten en het Brexitreferendum in het Verenigd Koninkrijk. Het socialemediabedrijf werd toen beschuldigd van het verspreiden van nepnieuws. Ook maakte Facebook het volgens zijn critici te makkelijk voor buitenlandse partijen om verkiezingen te beïnvloeden door reclames in te kopen.

Gaan de maatregelen alle misbruik voorkomen?

Zeker niet, en Facebook is zelf de eerste om dat toe te geven. ‘Deze veranderingen zullen misbruik niet volledig voorkomen. We hebben te maken met slimme, creatieve en goed gefinancierde tegenstanders die hun tactiek veranderen zodra we misbruik zien’, aldus Facebook. Maar de maatregelen zullen wel helpen, benadrukt het bedrijf. 

Critici zijn nog terughoudend. De Mozilla Foundation – de ideële stichting achter de browser Firefox – publiceerde aan de vooravond van de maatregelen al een blogpost waarin ze uitlegt waaraan de database van Facebook moet voldoen om door onafhankelijke onderzoekers goed te kunnen worden gebruikt. 

Mathias Vermeulen, onderzoeker aan de VUB in Brussel en consultant voor de Mozilla Foundation, houdt een slag om de arm: ‘Op dit moment is het te vroeg om te zeggen of dit volstaat. Er zitten namelijk nu nog geen advertenties in de database, dus moeten we afgaan op de mooie beloften van Facebook. We zullen moeten testen of de database voldoende data biedt die nodig is om desinformatie op te sporen.’

Er is ook kritiek aan de andere zijde: van politieke partijen die eerst herhaaldelijk hebben opgeroepen tot stevige maatregelen, maar deze nu juist ironisch genoeg te ver vinden gaan. Zo is Guy Verhofstadt, leider van de liberale fractie in het Europees Parlement, fel tegenstander. Volgens hem gaan de maatregelen van Facebook in tegen de Europese gedachte dat er geen grenzen zijn. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.