Brexit Tabaksindustrie

Fabrikanten e-sigaretten verlangen naar Brits vertrek uit EU

Fabrikanten van e-sigaretten zien uit naar de Brexit. De Britse overheid gelooft heilig in het vapen als ‘gezonder’ alternatief voor het roken. De verwachting is dat het land de huidige EU-restricties op het product versoepelt zodra daar na de Brexit kans toe is.

Reclame van Dinner Lady bij de Vape Jam UK-show in 2018 in Londen. Beeld Getty Images

In twee Britse overheidsziekenhuizen in de stad Birmingham en omgeving zijn sinds vorige maand e-sigaretten te koop. In smaken als ‘blueberry hill’ en ‘strawberry hill’ staan ze in flitsende displays uitgestald. ‘We zijn hier om je te helpen!’, is te lezen op een groot affiche achter de balie met de elektronische tabakswaren. De rookgelegenheden buiten de ziekenhuizen zijn omgedoopt tot zogeheten vaping areas, waar alleen nog het ‘dampen’ van e-sigaretten is toegestaan.

De Britse tabakswet zal volgens de nieuwssite Politico de eerste EU-regelgeving zijn die sneuvelt zodra de Brexit een feit is. Een onderzoekscommissie van het Britse Lagerhuis, het Science and Technology Committee, adviseerde de overheid vorig jaar al dat zij met de huidige regulering een ‘enorme kans misloopt’ om het roken terug te dringen. De commissie pleit voor versoepeling van de regels omtrent de e-sigaret. Zo zou de huidige maximumhoeveelheid nicotine in de vloeistof (20 mg/ml) de zware rokers ervan weerhouden om over te stappen. De regering reageerde welwillend op het advies en zei te onderzoeken welke kansen de Brexit biedt voor de e-sigaret.

Duidelijke boodschap

De boodschap is duidelijk. In het Verenigd Koninkrijk geldt de e-sigaret niet als de zoveelste bedreiging voor de volksgezondheid, maar als een middel dat moet worden omarmd in de strijd tegen het roken. Begin dit jaar lanceerde de volksgezondheidsdienst Public Health England een campagne met de boodschap dat rokers de overstap maar beter zo snel mogelijk kunnen maken. E-sigaretten zouden maar liefst 95 procent minder schadelijk zijn dan traditionele sigaretten.

De populariteit van de e-sigaret neemt onder de Britten dan ook snel toe. Er zijn meer dan tweeduizend winkels die zich specifiek richten op de verkoop van elektronische rookwaren. Ook in apotheken zijn de e-sigaretten te koop. Volgens cijfers van de Britse overheid ‘dampt’ ongeveer 6 procent van de bevolking, een verdubbeling ten opzichte van 2014. Het aantal traditionele rokers is nog wel in de meerderheid: 14 procent van de bevolking. Jaarlijks overlijden zo’n 79 duizend Britten als gevolg van rookgerelateerde aandoeningen.

De dereguleringsplannen klinken de tabaksindustrie als muziek in de oren. Vorig jaar opende het e-sigarettenmerk Juul, dat in de Verenigde Staten driekwart van de markt in handen heeft, een kantoor in Londen. Volgens Grant Winterton, baas van de Europese tak van Juul, heeft het Verenigd Koninkrijk ‘de meest ondersteunende overheid ter wereld’ genoemd. Het land vormt nu in grootte de derde afzetmarkt voor het bedrijf, na de VS en Israël. 

Wereldwijde scepsis

De positieve houding van de Britse overheid ten opzichte van de e-sigaret is opmerkelijk, aangezien er wereldwijd veel scepsis is over de opkomst van de e-sigaret. In Japan, Australië en Thailand is het product verboden. Ook de Amerikaanse stad San Francisco voerde vorige maand een algeheel verbod in, vanwege de ‘nicotine-epidemie onder jongeren’. In de VS steeg het aantal scholieren dat aan de e-sigaret is van 2,1 miljoen in 2017 naar 3,8 miljoen in 2018.

De Britse pleitbezorgers van de e-sigaret baseren hun positieve oordeel vooral op een onderzoek uit 2015, dat is uitgevoerd in opdracht van Public Health England. De conclusie daarvan was dat de damp die wordt geïnhaleerd bij e-sigaretten bijna tien keer minder schadelijk is dan tabaksrook. De damp is overigens nog steeds schadelijk, onder andere vanwege de nicotine en de vrijkomende chemicaliën. Het onderzoek wordt sindsdien steevast aangehaald door fabrikanten en verkopers van e-sigaretten.

Het onderzoek is echter omstreden. Een commentaar in het medische tijdschrift The Lancet spreekt van een ‘buitengewoon dunne onderbouwing’. Martin McKee, hoogleraar Europese Volksgezondheid aan de London School of Hygiene & Tropical Medicine, schreef met een co-auteur in het medische tijdschrift BMJ dat het percentage van 95 procent ‘zeer ongeloofwaardig is’.

Vraagtekens bij onderzoek

Het onderzoek is volgens McKee gebaseerd op een ‘eenmalige bijeenkomst’ van twaalf wetenschappers. Een aantal van hen zou geen expertise hebben op het gebied van tabaksregulering. Een van hen is bij eerder onderzoek gefinancierd door tabaksgigant Philip Morris. Ook zijn er vraagtekens gezet bij de geldschieters van het onderzoek. Daar zit onder meer het bedrijf EuroSwiss bij, dat wordt geleid door een Zuid-Afrikaanse arts die zich eerder liet betalen door tabaksfabrikant British American Tobacco.

Een ander probleem is dat er wetenschappelijk zo goed als niets bekend is over de gevolgen van het dampen op lange termijn. E-sigaretten bestaan pas sinds 2003. Bij de traditionele sigaretten duurde het meerdere decennia voordat het verband tussen roken en bepaalde ziekten wetenschappelijk kon worden vastgesteld, omdat die zich vaak pas na jaren ontwikkelen.

Maar volgens het Britse parlementslid Norman Lamb, Liberaal-Democraat en voorzitter van de onderzoekscommissie naar e-sigaretten, weegt die onduidelijkheid over de langetermijngevolgen niet op tegen de voordelen die de e-sigaret biedt aan rokers die overstappen. Zelf is hij ‘enorm opgelucht’ dat zijn zoon aan het dampen is geslagen, zo verklaarde hij in een uitzending van de BBC. Dat is volgens hem ‘veel beter dan dat hij twintig sigaretten per dag rookt’.

Belang oude tabaksindustrie in e-sigaretten

De groeiende scepsis over de opmars van de e-sigaretten heeft veel te maken met het feit dat de traditionele tabaksindustrie het product heeft omarmd. ‘Big Tobacco’, zoals de vijf belangrijkste tabaksfabrikanten worden genoemd, ziet veel brood in de e-sigaret. De industrie is al decennia op zoek naar een product dat minder schadelijk is dan de gewone sigaret, maar minstens net zo verslavend. Bovendien zoekt de branche naar een manier om de slinkende verkoop van traditionele sigaretten te compenseren. Dat alles komt samen in de e-sigaret.

Dat de e-sigaret een speler van betekenis is geworden, bleek afgelopen december. Altria, het moederbedrijf van onder andere Marlboro, kocht zich voor 35 procent in bij het e-sigarettenbedrijf Juul. Daarmee steeg de marktwaarde van Juul naar het astronomische bedrag van 38 miljard dollar. Juul behoort nu tot de grootste start-ups ter wereld en kan zich meten met giganten als Uber en Airbnb.

Hoe de (e-)sigaret uit Nederland verdwijnt

Hoe lang zal het nog duren tot de sigaret definitief uit Nederland verdwijnt? En wordt dan ook de e-sigaret naar de asbak verbannen? Lees hier de mooiste verhalen en dilemma’s over roken, anti-roken en het grijze gebied daar tussenin.

Een 18-jarige aan de e-sigaret? Kassa! Die gaat nog tientallen jaren mee

Nu roken op z'n retour lijkt, weet de tabaksfabrikant een nieuwe doelgroep te strikken: de jonge e-sigaret gebruikers. Die gaan namelijk nog tientallen jaren mee.

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden