Faber eindigt wellicht toch nog in het gevang

AMSTERDAM - Weinig kans dat de Nederlandse oorlogsmisdadiger Klaas Carel Faber vandaag in zijn flatje in het Beierse Ingolstadt een vrolijke 90ste verjaardag beleeft, vermoedt David Barnouw, onderzoeker van het oorlogsdocumentatiecentrum NIOD. 'Of hij nu wel of niet achter de tralies verdwijnt, het is al van waarde dat zo iemand jarenlang flink in de piepzak heeft gezeten.'


Sinds kort heeft oud-SS'er Faber, een van de laatste nog in leven zijnde Nederlandse oorlogsmisdadigers, in ieder geval 'iets' te vrezen. Nadat hij in 1952 uit de Bredase Koepelgevangenis ontsnapte leefde hij onbekommerd in Duitsland. Maar het lot van zijn collega-oorlogsmisdadiger Heinrich Boere (90) is nu ook voor Faber dichterbij gekomen: mogelijk moet hij zijn laatste levensjaren in gevangenschap doorbrengen.


Hoofdofficier Helmut Walter van het OM in Ingolstadt heeft de rechter gevraagd Faber een in 1947 opgelegde levenslange gevangenisstraf te laten uitzitten, zo werd onlangs bekend. 'We juichen niet te vroeg, maar dit is wel een heel belangrijke stap', zegt een woordvoerder van minister Ivo Opstelten (Justitie) over de poging van het Duitse Openbaar Ministerie om Faber alsnog achter de tralies te krijgen.


Ook Barnouw van het NIOD waakt voor optimisme. 'Faber was een boef, veel erger dan Boere, en hij heeft nooit berouw getoond. We moeten nog maar afwachten of de rechter hem naar de gevangenis stuurt. De Duitse rechtspraak is onnavolgbaar. Nog in 2007 zei de Duitse justitie zelf dat er geen enkele actie meer zou worden ondernomen jegens Nederlandse oorlogsmisdadigers.'


Klaas Carel Faber, zoon van een Haarlemse banketbakker, is een van de beruchtste Nederlandse SS'ers. Hij werd in 1947 voor 22 moorden tot levenslang veroordeeld. Zijn eveneens foute broer Piet belandde voor het executiepeloton, Klaas wist in 1952 uit de gevangenis te ontsnappen. Samen met onder anderen de in 2008 overleden Herbertus Bikker alias de beul van Ommen, ook zo'n oorlogsmisdadiger om wiens uitlevering Nederland steeds tevergeefs verzocht.


'Het verzoek aan Duitsland om uitlevering was een doodlopend pad, en toch heeft Nederland dat steeds bewandeld', zegt David Barnouw. Vreemdelingen in SS-dienst konden op basis van een Führer-Erlass (een wet uit 1943) het Duitse staatsburgerschap verwerven en Duitsland levert geen staatsburgers uit. Op die muur botste ook minister Opstelten nadat in oktober 2010 een Europees Aanhoudingsbevel (EAB) voor Faber was uitgegaan.


Een laatste, juridische mogelijkheid lijkt nu perspectiefrijker. Volgens Opstelten schrijft het EAB voor dat, als alleen het staatsburgerschap de grond is voor weigering om tot aanhouding over te gaan, de EU-lidstaat dan maar zelf de executie van de straf moet overnemen.


Volgens een woordvoerder van Opstelten heeft het geholpen dat Nederland prudent heeft gehandeld en niet, zoals een deel van de Tweede Kamer wilde, premier Rutte de zaak heeft laten aankaarten bij bondskanselier Merkel. 'Onze minister heeft in de Duitse collega, Sabine Leutheusser-Schnarrenberger, een medestander gevonden. Ze is van de FDP.'


Barnouw: 'Of die twee nu Bier und Bratwurst hebben gebruikt, of dat Opstelten geen zin meer had wéér geconfronteerd te worden met journalist Arnold Karskens die zichzelf als dé nazi-jager afficheert, wat doet het er toe? Laten we hopen dat er wat gebeurt.'


Is het daarna gedaan met de jacht op Nederlandse SS'ers? 'Siert Bruins leeft nog. Maar die heeft in Duitsland al straf gehad.'


----


TOP VIJF


NAZI'S DIE HUN STRAF HEBBEN ONTLOPEN

Het Simon Wiesenthal Centrum, dat sinds jaar en dag ijvert voor het opsporen en berechten van oorlogsmisdadigers, heeft de Nederlander Klaas Faber bovenaan de lijst staan van nazi's die hun straf hebben ontlopen. De meeste van hen verblijven in Duitsland.


Klaas Carel Faber (1922).

Verblijfplaats: Duitsland


Gerhard Sommer (1919).

Verblijfplaats: Duitsland


Als SS-officier deelgenomen aan massamoord op 560 burgers in het Italiaanse dorp Sant' Anna di Stazzema. In 2005 bij verstek veroordeeld in Italië. In Duitsland liep een onderzoek naar hem, maar een aanklacht bleef uit. Zit sinds 2007 in een verpleeghuis in Hamburg.


Adam Nagorny

Verblijfplaats: Duitsland


Gewapend SS-bewaker in concentratiekamp Treblinka I. Zou gevangenen doodgeschoten hebben. Begin 2011 heeft de Duitse justitie een onderzoek naar hem geopend.


Karoly (Charles) Zentai (1921).

Verblijfplaats: Australië


Nam deel aan jacht en moord op Joden in Boedapest in 1944. In 2004 ontdekt in Australië. De Hongaarse regering vroeg Australië in 2005 om zijn uitlevering. Dat verzoek is in hoger beroep nog steeds onder de rechter.


Soeren Kam (1921).

Verblijfplaats: Duitsland


Was een Deense vrijwilliger van de SS-Viking Divisie. Nam deel aan moord op de Deense journalist Carl Henrik Clemmensen, die in zijn krant tegen de nazi's schreef. Duitsland weigerde in 1999 Kam uit te leveren aan Denemarken.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden