Faalde oud-minister Henk Kamp met zijn aanpak van het gasdossier?

Aanpak van Wiebes is voor Groningers een verademing

Groningers vinden de manier waarop minister van Economische Zaken Wiebes de aardbevingsschade door de gaswinning aanpakt een verademing na zijn voorganger. Heeft Henk Kamp gefaald?

Oud-minister van Economische Zaken Henk Kamp tijdens een bezoek aan gedupeerden van de gaswinning in Groningen in 2015. Foto ANP

'U moet mij dus zien als een komkommer.' En over de veiligheid van Groningers: 'Daar staat een grote taak en hier staat een heel klein mannetje en dat ben ik.' Ondenkbaar dat de behoedzame Henk Kamp dit ooit zou zeggen. Maar bij zijn partijgenoot (VVD) en opvolger als minister van Economische Zaken, Eric Wiebes, rollen dergelijke zelfrelativerende teksten voortdurend uit de mond. Hij boekt er succes mee in Groningen, waar ze Wiebes prijzen om zijn aanpak van de aardbevingsschade door de Groningse gaswinning.

Vooral de toon van het zelfverklaarde 'driftige mannetje' bevalt de Groningers. 'Kamp was heel anders', is het misprijzend bedoelde oordeel. Kamps Groningse gesprekspartners vinden hem star, afstandelijk en berekend. Waar Wiebes dingen zegt als: 'Ik zou nog veel bozer zijn geweest dan de Groningers.' Kamp zei dat de Groningers de aardbevingen door gaswinning als een 'fact of life' moesten zien.

Veeg uit de pan

De toenmalige bewindsman maakte snel excuses voor die blunder, maar het beeld van de onbuigzame Kamp ging niet meer weg. De toenmalige baas van Staatstoezicht op de Mijnen, Jan de Jong, geeft Kamp nu een veeg uit de pan. Begin 2013 adviseerde de toezichthouder de jaarlijkse gaswinning terug te brengen naar 12 miljard kubieke meter. Kamp besluit tot een productieverhoging naar 54 miljard kuub. Een 'meedogenloos' besluit noemt de Jong dat voor de NOS, waarbij een bewust risico is genomen op zware aardbevingen. 'Er hadden doden kunnen vallen.'

Wat zegt het ogenschijnlijke succes van Wiebes over Henk Kamp? Heeft die in Rutte II vijf jaar lang gefaald in het Groningse gasdossier? Daar valt het nodige op af te dingen. Dat het twee totaal verschillende persoonlijkheden zijn, bepaalt nu beeld en oordeel, maar Kamp - 'een van mijn helden', zegt Wiebes - had vanaf 2012 te maken met een heel andere situatie dan zijn opvolger nu.

Andere situatie

Vooral een andere financieel-economische situatie. De economische crisis noopte tot ongekende bezuinigingen. Tegelijk was de gaswinning nog cruciaal voor de begroting van Rutte II - tot 12 miljard euro leverde het Groningse gasveld jaarlijks op. Nu is dat minder dan 2 miljard. Veel geld, maar nu de economie hard groeit kan Wiebes, anders dan Kamp, wel zeggen dat de schatkist het altijd verliest van de veiligheid van de Groningse bevolking.

Het vertrekpunt van Wiebes anno 2017 is veiligheid boven alles. Leveringszekerheid van gas aan Nederlandse, Duitse, Belgische en Franse huishoudens is ondergeschikt. Tijdens Kamps periode moest dat besef nog doorbreken. In 2013 liet hij liefst 11 onderzoeken naar het aardbevingsrisico doen. Kamp wachtte ze geduldig af waarna zijn prioriteit - tergend langzaam, dat wel - verschoof van leveringszekerheid en 'geen contractbreuk met buitenlandse afnemers' naar veiligheid. Illustratie van Kamps ontwikkeling en van het feit dat het met die leveringszekerheid wel meeviel, is de stapsgewijze halvering van de gaswinning naar 24 miljard kuub nu. Kamp was de eerste die de gaswinning naar beneden bracht.

Alternatieven

Net als Wiebes nu, zei ook Kamp dat Nederland uiteindelijk helemaal van het Groningse gas af moet. Dat bracht hem er dan weer niet toe om van de 200 grootste gasgebruikers te eisen dat ze overstappen op alternatieven, zoals Wiebes deed. Ongelukkig was Kamps besluit in september 2016 om de bouw uit te stellen van een fabriek die 5 tot 7 miljard kuub buitenlands gas in 'Gronings' gas kon omzetten. Onbegrijpelijk was die beslissing niet: zodra de fabriek á een half miljard euro klaar zou zijn, zouden de buitenlandse afnemers zijn overgeschakeld op ander gas. In december vorig jaar kwam Wiebes dan ook tot hetzelfde besluit.


De NAM, de staat en de provincie blijven naar elkaar wijzen; de Groningers zijn de dupe

Omwille van de veiligheid moet de gaswinning in Groningen snel omlaag: van 21,6 naar 12 miljard kubieke meter per jaar. Bijtende gasadviezen stellen minister voor haast onmogelijke opgave - wat kan Wiebes nog?

Na de zwaarste aardbeving in Groningen in vijf jaar klinkt de roep om het dichtdraaien van de gaskraan weer luid en zegt ook minister Wiebes: 'Nederland moet van het gas af'. Wat zou het betekenen als dat per direct gebeurt? (+)

Het epicentrum van de aardbeving die Groningen begin januari opschrikte, lag bij Zeerijp in de gemeente Loppersum. Juist in dat gebied is de gaswinning helemaal stilgelegd. Läslo Evers van de vakgroep seismologie van het KNMI legt uit hoe het kan dat hier toch weer een beving plaatsvond. (+)

De aardbeving bij Huizinge was met een kracht van 3,6 de zwaarste klap tot op heden en maakte van een lot uit de loterij een veiligheidsprobleem. Begin januari werd Groningen opnieuw opgeschrikt door een grote beving. In augustus vorig jaar, vijf jaar na de eerste beving, maakten we al de balans op.