Extremisten krijgen overhand in Pakistan

Hoeveel zin heeft het nog om te stellen dat het in Pakistan allemaal meevalt omdat de extremisten daar in de minderheid zijn?

Er hangen posters in de gevangenis waar de Pakistaanse christin Asia Bibi zit wegens blasfemie. Daarop zijn foto’s afgedrukt van de twee mannen, die het voor haar hebben opgenomen; de gouverneur van de provincie Punjab Salman Taseer en de minister voor religieuze minderheden Shahbaz Bhatti. Beide mannen zijn vermoord door islamitische extremisten, mede omdat ze het voor Asia Bibi hebben opgenomen. Op de poster staat: wie is de volgende? Bibi zegt dat ze vreest dat zij de volgende is. Er staat dan ook een prijs op haar hoofd. Een imam is bereid geld te betalen aan de persoon die Asia Bibi zal doden, mocht de rechter in hoger beroep verzuimen haar wederom ter dood door ophanging te veroordelen. Men vreest vergiftiging van Bibi’s voedsel en een zelfmoordaanslag op de gevangenis.

Overhand
In Pakistan krijgen extremistische moslims steeds meer de overhand en de internationale gemeenschap weet niet goed hoe dit geduid moet worden. Het probleem is niet de islam, maar de mensen die de islam niet goed begrijpen, is de boodschap van Obama en de VS, maar ook van de aartsbisschop van Canterbury Rowan Williams. Met een dergelijke definitie kies je voor een visie, die zegt dat met de islam op zichzelf niets mis is. Daar hoort doorgaans de opvatting bij dat ‘de islam’ niet bestaat. Maar als dat zo is, waarom zou je dan niet willen toegeven dat het extremisme waar mensen als Taseer, Bhatti en Bibi de slachtoffers van zijn, ook een vorm van islam is? Nu wordt ontkend dat de moorden en het geweld tegen religieuze minderheden, ook maar iets met de islam of, voor de liefhebbers, de rijke diversiteit aan vormen van islam die zou bestaan, te maken hebben.

Dit terwijl in Pakistan er maar bitter weinig zogenoemde gematigde moslims zijn, dit zijn dus mensen die de islam wel goed begrijpen, die de moord op Taseer veroordelen. Nu is de redenering vaak dat die goede mensen zich ook niet verantwoordelijk hoeven voelen voor die moorden, omdat die gepleegd worden door mensen die niets begrepen hebben van de islam. Dat is een redenering die ik kan volgen. Als ik iets anders zou schrijven, zou ik meteen met een door een christen vermoorde abortusarts om de oren worden geslagen. De vraag zou gesteld worden of christenen daar dan verantwoordelijk voor zijn en of ik het zou appreciëren als men op basis van die gebeurtenis dan ook zou vinden dat er fundamenteel iets mis is met ‘het christendom’.

Moorden
Nee, dat zou ik niet goed vinden maar ik kan me ook niet herinneren dat er een christelijk land is waar dat soort moorden aan de orde van de dag zijn. In Pakistan zijn moord en intimidate van religieuze minderheden een dagelijkse realiteit. Wie mij dus bovengenoemde vragen zou stellen, gaat daar aan voorbij en negeert dat de idee dat de moorden op Taseer en Bhatti gerechtvaardigd zijn, onder brede lagen van de bevolking in Pakistan wordt gedeeld. Als we zouden vaststellen dat wij niet van moslims zouden kunnen vragen zich verantwoordelijk te voelen voor uit extremisme gepleegde moorden omdat die niets met de ware islam te maken hebben, waarom is de moordenaar van Taseer in Pakistan dan een nationale held?

Het beeld van Pakistan dat wij graag hebben, moet worden bijgesteld. Inderdaad, de extremisten zijn daar in de minderheid maar wat is daar nu precies mee gewonnen, als ze ondanks hun veronderstelde geringe aantal, in toenemende mate de dienst uitmaken in dat land? Sadanand Dhume, columnist voor de Wall Street Journal en onderzoeker van het American Enterprise Institute, stelt dat Pakistan lange tijd werd gezien als een relatief gematigd moslimland. Dat was volgens Dhume niet alleen maar omdat de wereld dat graag zo wilde zien, maar ook omdat islamistische politieke partijen maar een fractie van de stemmen krijgen tijdens de verkiezingen en vrouwen relatief veel vrijheid hebben.

Het probleem is dat je altijd kan zeggen dat de situatie in Pakistan niet zo is als in Iran of Saoedi-Arabië. Dergelijke maatstaven voor gematigdheid, ik hoorde het pas allebei ingebracht worden in een discussie, die ik voerde over Indonesië met een bekende columnist en commentator, zijn helemaal niet zo zinvol. Want wat zegt dat eigenlijk als het ergens niet zo is als in Iran of als er weinig stemmen worden gegeven aan islamisten? Niet zoveel dus, als we zouden wensen.

Dhume stelt dat, als je even verder kijkt, het al snel duidelijk wordt dat islamisten getolereerd en welwillend benaderd worden door de meer gematigde politieke partijen. Inderdaad waren die helemaal niet zo geschokt door de gepleegde moorden of de onrechtvaardigheid jegens Asia Bibi. Bhatti kreeg niet de beveiliging waar hij om vroeg. Kortom, dat islamisten weinig stemmen krijgen en dat het in Pakistan niet zo is als in Saoedi-Arabië of Iran, zegt weinig.

Trots
De broer van de moordenaar van Taseer is buitengewoon trots, liet hij de Stuttgarter Nachrichten weten. Iedereen in Pakistan steunt hen, beweert hij en hij krijgt adhesiebetuigingen van moslims van over de hele wereld. Zijn broer wordt gezien als een instrument van Allah. Van een talibanisering van Pakistan is volgens hem geen sprake. Dat is een verzinsel van India, Israël en de VS om Pakistan in een kwaad daglicht te stellen. Religieuze minderheden hebben nergens zoveel rechten als in Pakistan en worden met liefde en respect benaderd. In Europa, daar is het pas bar en boos volgens hem. Daar wil men de hoofddoek verbieden. Niet wij zijn slecht, de christenen zijn slecht meent de broer van de moordenaar.

Zwijgen
De Stuttgarter Nachrichten sprak nog met anderen in Pakistan. Met moderne moslims aan een universiteit bijvoorbeeld. Een zei dat hij zijn vrienden eigenhandig zou doden als die de blasfemiewetten zouden overtreden. Een ander, een moslima, is er van overtuigd dat de moord op Taseer gerechtvaardigd is. De krant komt verder te weten dat de moord op Taseer de liberale elite van Pakistan vrees heeft aangejaagd. Men wil niet de volgende zijn, die wordt omgebracht, daarom zwijgt men. Taseer, een moslim, was te ver gegaan. Hij had openlijk gevraagd waarom alleen armen - moslims en christenen - slachtoffer werden van de blasfemiewetten. Waarom, zo vroeg hij, was 50 procent van de aangeklaagden onder deze wetten christen terwijl christenen maar twee procent van de bevolking uitmaken? De wet wordt misbruikt om religieuze minderheden te pakken, zei Taseer. Dat waren zo ongeveer zijn laatste woorden.

De Duitse krant sprak ook met de bekende Pakistaanse schrijver Ahmed Rashid, die onder meer bekend is geworden vanwege zijn kritiek op de regering Bush, omdat die volgens hem de opkomst en gevaren van de Taliban onderschatte. Volgens Rashid maakt Pakistan vandaag de grootste crisis in zijn geschiedenis door. Ook legt hij de wereld de volgende vraag voor. Taseer werd vermoord door zijn beveiliger. Het is deze moordenaar dus gelukt om bij een elite politie-eenheid dienst te nemen en voor de beveiliging van een gouverneur te worden ingezet. Zou het dit soort islamisten dan niet ook kunnen lukken om door te dringen tot de elite-eenheden van het leger, die de atoomwapens van Pakistan bewaken?

Ontkennen
Als die vraag met ja beantwoord zou kunnen worden, hoeveel zin heeft het dan nog om te stellen dat het in Pakistan allemaal meevalt omdat de extremisten daar in de minderheid zijn en de islam niet goed begrijpen? Hoeveel zin heeft het dan nog te ontkennen dat er ook nog zoiets is als de reëel bestaande islam en dat het islamisme daar in Pakistan helaas prominent deel vanuit maakt en gesteund wordt door een belangrijk deel van de bevolking? Ik denk geen enkele zin.

Ondertussen zit een vrouw in de gevangenis van Pakistan tussen posters met daarop haar vermoorde beschermheren. Zij vreest dat zij de volgende is en niemand zal de verantwoordelijkheid durven nemen om haar tegen te spreken. Dat is het gezicht van de islam in een land dat niet zo is als Saoedi-Arabië en Iran, een land waar de islamisten maar een kleine politieke minderheid vormen en maar weinig stemmen krijgen. Dat is in Pakistan de reëel bestaande islam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.