Extreme droogte oorzaak dijkdoorbraak Wilnis

De dijkdoorbraak in Wilnis van augustus is in gang gezet door de extreme zomerse droogte. Droogte is nooit als risicofactor gezien en ook nooit onderzocht....

Dit zijn de resultaten van het technisch onderzoek dat het hoogheemraadschap Amstel, Gooi en Vecht liet uitvoeren door GeoDelft. Woensdag werden de conclusies gepresenteerd.

De droogte bracht een keten van andere oorzaken op gang waardoor de 'hele dijk werd opgelicht en wegdreef als een schip', aldus woordvoerder Johan Bekker. Het proces heeft maanden geduurd. De dijk vervormde door de droogte, waarna een spleet ontstond in de damwand. Deze vulde zich met een stroom water die zand en veen meevoerde. Dat leidde tot een grondbreuk in de onderste veenlaag waarna de kade begon te drijven. 'Toen stroomde er een geweldige hoeveelheid water de polder in.'

Door de dijkdoorbraak kwam de wijk Veenzijde in Wilnis in nacht van 25 op 26 augustus onder water te staan. De schade liep in de miljoenen. Volgens de onderzoekers speelden verder ook lokale omstandigeheden in Wilnis een rol.

De dijken in Wilnis zijn niet uniek in Nederland. 'Daarom is het niet ondenkbaar dat dijken, waarvan nu wordt verondersteld dat ze stabiel zijn, in de toekomst ook zullen bezwijken als gevolg van een droge periode', luidt de waarschuwing. Veel dijken zijn als die in Wilnis: de kade en de ondergrond bestaan voornamelijk uit veen, er is er diepe beschoeiing en er zit er een leemlaag in het zandpakket.

Dijkgraaf Johan de Bondt van het hoogheemraadschap benadrukte niet aansprakelijk te zijn voor de ramp. Hij kondigde na de presentatie van het onderzoek aan een gedeelte van de dijken extra te beveiligen. Hij zegt niet te willen wachten op eventuele landelijke conclusies en nieuwe criteria waarbij wel rekening wordt gehouden met extreme droogte. Volgens de dijkgraaf gaan de kosten van de beveiliging oplopen tot in de 'tientallen miljoenen euro's'.

De Bondt wil vooral dijken beveiligen waarachter mensen wonen of werken. 'We willen steunbermen aanleggen, veen vervangen en stalen damwanden aanleggen om te voorkomen dat dit ergens anders nog een keer gebeurt.' Volgens hem hebben andere waterschappen soortgelijke plannen. Hij verwacht geen financiële steun uit Den Haag.

Ook heeft De Bondt toegezegd dat het hoogheemraadschap 150 duizend euro zal storten in het Rampenfonds Dijkdoorbraak Wilnis. Eerder al heeft de provincie Utrecht eenzelfde bedrag gestort in dat fonds. Op z'n vroegst eind januari of in februari krijgen de eerste gedupeerden een schadevergoeding uitgekeerd uit het fonds.

Het is voor het eerst dat droogte de oorzaak is van een dijkdoorbraak. Onder normale omstandigheden is er sprake van evenwicht tussen de druk van het water en de tegendruk van het dijklichaam. De risicoanalyses richtten zich altijd op hoge waterstanden of extreme neerslag. Droogte werd nooit beschouwd als een mogelijke oorzaak voor een dijkdoorbraak. Daarom vinden de onderzoekers dat de doorbraak niet te voorspellen was en dus niet het gevolg was van slecht of achterstallig onderhoud.

De gemeente is niet helemaal tevreden over het rapport. Het zou veel te technisch zijn en niet alle vragen beantwoorden. Zo blijft volgens burgemeester Burgman de vraag open of de scheuren in de dijk niet eerder opgemerkt hadden kunnen worden.

Daarom heeft ze een second opinion-onderzoek aangekondigd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.