Nieuws Het stikstofbesluit

Extra klap bouw: handel in grond en slib vrijwel lamgelegd

Veel grondverzet- en baggerprojecten zijn volledig stilgevallen, nu de bouwwereld na het stikstofbesluit met een nieuw probleem kampt. De toxische, onafbreekbare chemische stofgroep PFAS wordt in dusdanig hoge concentraties in grond en baggerslib aangetroffen, dat de handel in grond en slib vrijwel is lamgelegd.

Een baggerschip is bezig de toegang tot de haven van Lauwersoog uit te baggeren. Beeld Hollandse Hoogte / Bert Spiertz

Dat leidt er onder meer toe dat bouwprojecten forse vertraging oplopen en dat het uitbaggeren van sloten en waterwegen wordt uitgesteld. Rijkswaterstaat maakt nu een inventarisatie van alle waterwerkprojecten die door PFAS worden geraakt.

Baggerwerkzaamheden aan de Waal zijn op de lange baan geschoven. De Unie van Waterschappen meldt dat schema’s voor baggerwerkzaamheden moeten worden aangepast. ‘Veel ligt nu stil’, zegt een woordvoerster. ‘Als het om sloten gaat zijn de gevolgen nu nog te overzien, maar als dit lang aanhoudt bestaat het gevaar dat agrariërs te maken krijgen met serieuze wateroverlast.’ De Vereniging van Nederlandse Gemeenten heeft het kabinet laten weten dat gemeenten met ‘uitvoeringsproblemen’ kampen.

Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft bepaald dat per 1 oktober grond alleen mag worden verplaatst als die op de aanwezigheid van PFAS is gecontroleerd en de norm (maximaal 0,1 microgram PFAS per kilo grond) niet wordt overschreden. Bij grondverwerkingsbedrijven zijn de gevolgen al wekenlang zichtbaar. Opdrachtgevers nemen geen grond aan uit angst dat die niet voldoet aan de gestelde norm.

Spoedoverleg

Daar komt bij dat de laboratoriumcapaciteit niet toereikend is om snel alle grond en slib op PFAS te controleren, zegt Bouwend Nederland. De brancheorganisatie van bouwondernemingen en de Vereniging van Waterbouwers hebben bij het kabinet aangedrongen op spoedoverleg.

PFAS, een groepsnaam voor tal van chemische verbindingen, wordt in veel producten verwerkt. Het probleem is dat de toxische stoffen ook na verbranding of een andere behandeling niet oplossen. Ze worden onder meer verwerkt in brandwerende materialen, in teflon, waterafstotende stoffen, allerhande crèmes en blusschuim.

Dupont Chemie in Dordrecht is een van de producenten van tot PFAS behorende stoffen. Die worden al minstens veertig jaar in producten verwerkt, maar het inzicht dat ze het milieu schade toebrengen en in bepaalde concentraties ook de volksgezondheid kunnen bedreigen is van recenter datum.

In sommige landen mag PFAS niet meer worden verwerkt, in Nederland wordt nu de aard en omvang van het probleem onderzocht. Op advies van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) heeft staatssecretaris Stientje van Veldhoven een zogeheten ‘handelingskader’ met normen ingesteld, vooruitlopend op definitieve wetgeving in het Besluit Bodemkwaliteit.

Stikstofbesluit

Volgens voorzitter Jaap van der Bom van de verenigde grondbewerkingsbedrijven dreigt het PFAS-vraagstuk de (water-)bouwindustrie net zo hard te treffen als het stikstofbesluit waarover de laatste maanden zo veel is te doen. Talloze woningbouwprojecten en uitbreidingen aan het wegennet kunnen niet doorgaan nu de stikstofdepositie in strijd is met Europese natuurbeschermingsregels.

Van der Bom: ‘Ik ga dit probleem niet bagatelliseren want PFAS is een taai, toxisch goedje. Maar met de norm die het ministerie nu heeft opgelegd valt niet te werken. Die is veel te streng.’ Hij wijst erop dat veel bedrijfssectoren door de nieuwe regelgeving worden geraakt en dat de gevolgen verstrekkend zijn. ‘Zo mag vervuild slib niet meer in diepe waterputten worden opgeslagen.’

Milieutechnoloog Arne Alphenaar van het in 2012 ingestelde Expertisecentrum PFAS, een samenwerkingsverband van ingenieursbureaus, zegt dat Nederland het probleem met PFAS te lang heeft genegeerd. ‘Wat het nog extra gecompliceerd maakt is dat het Rijk allerlei milieutaken naar de gemeenten heeft doorgeschoven, zonder bijpassend budget.’ 

Een woordvoerder van het RIVM zegt dat in 2020, op basis van de nu gehouden laboratoriumonderzoeken, een nieuw advies aan het ministerie wordt gegeven. Bouwend Nederland is permanent met ambtenaren van I en W in overleg om de impasse te doorbreken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden