NieuwsBegrotingsregels

Extra geld naar de gemeenten? Ollongren vindt het nog te vroeg

De financiële positie van veel gemeenten is door de coronacrisis rap achteruit gegaan. Ze hopen op coulance uit Den Haag, anders zijn straks ‘alle leuke dingen weg’. Maar minister Ollongren vindt het voor extra geld nog te vroeg. 

Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties donderdag in gesprek met burgemeesters en wethouders. Zij luiden de noodklok over hun financiële situatie tijdens de coronacrisis. Beeld Bart Maat / ANP

Gemeenten kunnen dit jaar mogelijk rekenen op een versoepeling van de begrotingsregels. Veel gemeenten kampen al jaren met tekorten op hun exploitatie en overzien nu de effecten van de coronacrisis nog niet. Daarvoor krijgen zij wel 566 miljoen euro coronacompensatie van het kabinet, maar in structureel extra geld voor sluitende begrotingen is vooralsnog niet voorzien.

Dat bleek donderdag in een debat van de Tweede Kamer met minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken over de financiële situatie van de 355 Nederlandse gemeenten. Zij sloot niet uit dat gemeenten hun begrotingen later dan gebruikelijk mogen inleveren. ‘Het ontbreekt mij aan concreet inzicht nu’, zei Ollongren.

De Kamerleden Attje Kuiken (PvdA), Stieneke van der Graaf (CU) en Roelof Bisschop (SGP) wilden weten of dat bij wijze van uitzondering ook een niet-sluitende begroting zou mogen zijn. ‘Ik sluit dat niet uit’, zei Ollongren. ‘Maar zover ben ik nog niet. Eerst moet ik daarover hebben gesproken met de provincies, die toezichthouder zijn.’

Voorafgaand aan het debat luidde de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) de noodklok over de penibele financiële situatie bij een meerderheid van de gemeenten. Tientallen wethouders van financiën verzamelden zich op de Hofplaats buiten het Kamergebouw om een petitie aan te bieden.

Onder hen Wouter Vogelsang, wethouder financiën in het 27 duizend inwoners tellende Ermelo. Net als alle andere Nederlandse gemeenten kreeg zijn dorp in 2015 de uitvoering van de Jeugdzorg, de Wet Maatschappelijke Ondersteuning en de Participatiewet op het bord. ‘Wel de taken, maar niet de bijbehorende financiën en de ambtenaren.’ Van zijn begroting van 85 miljoen gaat 45 miljoen naar dit ‘sociaal domein’.

Zwembad

Daar komen straks de gevolgen van de voorspelde recessie bij, met werkloosheid en sociale problemen voor vooral de jeugd. De demonstrerende wethouders kunnen uittekenen waartoe dat gaat leiden: moeilijke debatten in de raad over waar nog geld valt weg te halen. De bibliotheek sluiten, het zwembad, de speeltuin? Toeristenbelasting of ozb verhogen? Of bezuinigen op groen en wegen?

Vooral een brief van Ollongren van 22 juni is verkeerd gevallen. Daarin staat: ‘Op dit moment staan acht gemeenten onder verscherpt (preventief) toezicht van de provincie vanwege hun financiële positie. Dit is beperkt en wijkt niet af van de aantallen van de afgelopen tien jaar.’ In dezelfde brief, over het extra geld waar de VNG om vraagt: ‘Daarvoor vind ik het te vroeg: het is onzeker hoe het sociaal domein en de coronacrisis zich zullen ontwikkelen. Daarnaast hebben gemeenten ook zelf een rol in de kostenbeheersing.’

Structurele hulp

Het leidt tot het verwijt aan Ollongren: ‘U ziet het niet. Wij dekken tekorten af uit andere middelen. Straks zijn alle leuke dingen weg.’ In een ‘position paper’ becijfert de VNG: ‘Zonder structurele hulp van het rijk zal er de komende jaren tussen de 2 en 3 miljard euro moeten worden omgebogen om op de lange termijn financieel gezond te blijven. Uiteindelijk betaalt de lokale samenleving hiervoor de prijs.’

CDA-Kamerlid Harry van der Molen merkt op dat Binnenlandse Zaken bekendstaat als het ministerie dat goed weet om te gaan met de medeoverheden. ‘Maar nu hebben we brieven gekregen van 247 bezorgde gemeenten, terwijl de minister schrijft dat er maar acht onder preventief toezicht staan. Hoe zijn die twee dingen met elkaar te verenigen?

Ollongren: ‘Ik sta niet tegenover wethouders of gemeenten. Het zegt veel dat ze nu naar ons toe komen, want doorgaans lossen ze hun problemen zelf op. Mijn brief had een wat feitelijke toon, ik neem dat ter harte. Zo’n brief heeft niet de warmte die ik hier in mijn woorden kan leggen. Zij vragen mij naar hen te luisteren. Dus ik luister.’

Half augustus laat Ollongren weten of en zo ja hoe de begrotingsregels worden versoepeld.

Lees ook

In mei maakte de Volkskrant een inventarisatie van de financiële problemen bij driekwart van de gemeenten. U leest dat artikel hier terug.

Sinds de drievoudige decentralisatie in 2015 van rijkstaken naar gemeenten is de financiële positie van gemeenten verslechterd. Ze hebben de zorgvraag onderschat, blijkt uit dit stuk dat u hier kunt teruglezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden