Extra beveiliging tegen plofkraken wegens bescherming omwonenden

Tussen de jurkjes van kinderkledingwinkel JippieJee in Weurt (Gelderland) en de euro's van de Rabobank zit maar één muur. Winkelbediende Diederik Rakhorst wijst naar de zijwand achter een rek met zuurstokroze gekleurde kinderbadmode. 'Aan de andere kant zit de pinautomaat.' Rakhorst wil maar zeggen: als criminelen een plofkraak plegen op de pinautomaat gaat zijn winkel er ook aan.

Beeld anp

Sinds dit weekend laat de Rabobank de pinautomaat 's nachts extra bewaken. Voor de automaat is een Dixie-toilet geplaatst waar beveiligers 's nachts hun behoefte kunnen doen.

Waar de plofkraak voorheen vooral een financieel probleem was voor banken, zijn de nieuwe maatregelen juist nodig om de omwonenden te beschermen. De directe aanleiding was de plofkraak van vorige week in Doetinchem. Daar werden zes woningen ontruimd nadat een pinautomaat met grof geweld was opgeblazen. Tot nu toe zijn er bij plofkraken geen gewonden gevallen, maar criminelen gebruiken steeds zwaardere explosieve, dus het risico voor omwonenden wordt daardoor mogelijk groter.

Risicoanalyse voor pinautomaten

Na de recente reeks plofkraken heeft de Rabobank een risicoanalyse laten uitvoeren voor alle tweeduizend pinautomaten die ze in het hele land land heeft. Daarbij is met name gekeken naar de gevolgen van een plofkraak voor de directe omgeving, zoals winkels en woningen, aldus woordvoerder Margo van Wijgerden.

Bij een kwart van de automaten zijn aanvullende beveiligingsmaatregelen nodig. Dat kan zijn in de vorm van nachtelijke bewaking of het 's nachts beveiligen van de automaat met een stalen rolgordijn of plaat. Ongeveer 35 automaten met een verhoogd risico zijn voorlopig helemaal dicht gegaan.

Kraakincidenten

In 2015 en 2016 werden er landelijk per jaar 111 plofkraken gepleegd, terwijl dat in 2014 58 keer gebeurde. Het hoogtepunt van het aantal kraakincidenten was tussen 2011 en 2013. In die jaren werden jaarlijks meer dan 140 aanvallen uitgevoerd op pinautomaten, zegt de Nederlandse Vereniging voor Banken (NVB). Een waterdichte verklaring heeft de NVB niet. 'Het hangt er deels vanaf of bepaalde bendes, die het gemunt hebben op geldmachines, op vrije voeten zijn.'

'Bij die automaten kijken we nog naar alternatieven', aldus Van Wijgerden. Dat kan betekenen dat die in de toekomst alleen nog maar overdag open zijn of worden vervangen door een vrijstaande pinbox.

Ook de ING heeft last van plofkraken. 'Pinautomaten op vijftien locaties worden nu met spoed gesloten', meldt een woordvoerder. 'Daarnaast zijn er eerder al maatregelen genomen om geldautomaten onaantrekkelijk te maken voor criminelen. Bijvoorbeeld door camera's, stevig materiaal dat bestand is tegen kraken en automatisch contact met de meldkamers van de politie bij kraakpogingen.'

ABN AMRO vindt het onnodig om extra maatregelen tegen plofkraken te nemen. 'We hebben veel geïnvesteerd in zichtbare en onzichtbare veiligheidsmaatregelen, dus op grote schaal automaten sluiten of nachtbewakers inzetten vinden wij niet nodig', laat een woordvoerder van ABN AMRO weten. 'Als omwonenden angstig zijn gaan we met hen in gesprek en volgt er eventueel een herplaatsing van de geldautomaat.'

'Er is hier nog nooit wat gebeurd'

In de regio Nijmegen laat Rabobank drie pinautomaten extra beveiligen. Die in Weurt is er een van. De andere staan in Beek en aan de Groenestraat in Nijmegen. De automaat in Weurt zit in een klein winkelcentrum tussen JippieJee en een filiaal van supermarkt Coop. Boven de winkels bevinden zich vijf kamers die worden verhuurd. Drie daarvan zijn op dit moment bewoond, zegt eigenaar Necmettin Dagitan, die snackbar Weurts Hoekje drijft op de benedenverdieping. Dagitan haalt zijn schouders op over de extra maatregelen. 'Er is hier nog nooit wat gebeurd.'

Supermarkteigenaar Pieter Wouters is blij met de beveiliging. 'Vooral als je ziet wat voor gevolgen een plofkraak kan hebben.' De pinautomaat van de Rabobank zit pal naast de ingang van zijn winkel.

Mogelijk heeft een recent voorval ook een rol gespeeld bij het nemen van extra beveiligingsmaatregelen, zegt Rakhorst. Half april betrapte de politie twee mannen die voor het winkelcentrum rondhingen met een koevoet in de achterbak. Een man werd gearresteerd. Vorig jaar is er bij JippieJee ook al eens ingebroken. 'Toen zijn twee winkelrekken met kleding gestolen.'

Tekst gaat verder na de foto.

Het aantal plofkraken neemt weer toe, wat is er aan de hand?

Om plofkraken te voorkomen beveiligt de Rabobank pinautomaten 's nachts met een stalen klep. Op sommige plekken lopen ook bewakers rond. Waarom? Plofkraken namen toch juist af?

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De extra bewaking zal ook potentiële inbrekers afschrikken, hoopt Rakhorst. 'Het is wel jammer dat ze dat mobiele toilet pal voor de automaat hebben gezet. Die staat nu half voor onze etalage.' Lang zal dat niet duren: het toilet wordt woensdag verplaatst naar een parkeerterrein in de buurt, na klachten van de winkeliers.

Tot de opties van de Rabobank hoort ook dat pinautomaten met een te hoog risico helemaal worden weggehaald. Supermarkteigenaar Wouters zou er niet rouwig om zijn. 'Ik heb in de winkel ook een pinautomaat.' En die trekt tenminste klanten zijn winkel in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden