Extern adviseur moet vastgelopen collegevorming weer op gang helpen Loopgravenstrijd in politiek Den Bosch

Al anderhalve maand woedt er een bestuurscrisis in Den Bosch. Wie het strijdtoneel rond de vorming van een nieuw college overziet, ontdekt enige gelijkenis met het telkens weerkerende gepuzzel over de speelwijze van het Nederlands elftal....

Van onze verslaggever

Hans Horsten

DEN BOSCH

Een college van vijf fracties en vijf wethouders kan, maar zes om zes is ook een mogelijke combinatie. De verliezers GroenLinks, VVD en D66 vormden samen een 'kabel' om in het nieuwe stadsbestuur niet voor de tweede keer buitenspel te komen staan, maar het gelegenheidsverbond scheurt alweer een beetje.

CDA, PvdA en Rosmalens Belang toonden zich bereid hun tweede wethouder tot tevreden reserves te degraderen, want een college op brede basis gaat hen boven alles. Naar buiten toe althans, want aan de achterban is moeilijk uit te leggen dat een van de eigen coryfeeën moet worden geofferd. Het is zelfs mogelijk dat Bosch Belang, de lokale partij die het college enkele weken terug nekte, toch weer wordt opgesteld.

Probleem is echter dat de Bossche politiek er zelf niet meer uitkomt. De Limburgse bestuurskundige dr. A. Korsten gaat deze week als informateur proberen de patstelling te doorbreken. Eerder deed hij ervaringen op in Heerlen, waar hij in 1994 als buitenstaander de vastgelopen collegebesprekingen lostrok.

Korsten, die over een week rapport aan de raad uitbrengt, wil over zijn nieuwe taak weinig tot niets kwijt. In het Brabants Dagblad zei hij onlangs dat ideologische en inhoudelijke verschillen er in Den Bosch nauwelijks meer toe doen. 'Dus wordt bij de vorming van een coalitie de stijl belangrijker, en of personen het met elkaar kunnen vinden.'

De hoogleraar raakt hiermee de kern van de zaak, want het gaat in Den Bosch om de spelers en niet om het spel. Er ligt al een beleidsprogramma waarin elke betrokken partij zich in grote lijnen kan vinden. Goed beschouwd is er niet eens sprake van een collegecrisis. Na het opstappen van een raadslid van Bosch Belang uit die partij resteerde het gemeentebestuur nog een meerderheid van één zetel. Dat werd een te smalle basis gevonden.

Het gevolg is dat zeven partijen nu al weken om vijf of zes wethouderszetels strijden. Oud zeer speelt een grote rol. Het vorige college van PvdA, CDA, Rosmalens Belang en Bosch Belang werd zo bliksemsnel gevormd dat D66, GroenLinks en VVD al in de oppositie zaten voordat ze in de gaten hadden wat er was gebeurd. 'Dit college moet daarom beslist een andere formule krijgen', zegt P. Claessen, de kandidaat-wethouder van D66.

Hij stelt vast dat de afgelopen tijd 'sommige partijen met een enorme intensiteit aan hun standpunten vasthouden', 'onderhandelingen vertragen' en 'terugkomen van toezeggingen'. Claessen vindt dat de grote fracties in de raad, het CDA voorop, zich 'te veel fixeren op het getal'.

Er komt links en rechts de nodige persoonlijke animositeit om de hoek kijken. Claessen staat in Den Bosch te boek als een kundig bestuurder, maar in de wandelgangen heet het dat hij 'te veel dominante trekjes vertoont' en dat de beoogde politieke partners daarmee grote moeite hebben. Dat VVD en Bosch Belang samen in een college komen te zitten, wordt al helemaal uitgesloten geacht. Bosch Belang-wethouder A. Paanakker werd enkele jaren terug als wethouder van de VVD door zijn eigen fractie tot aftreden gedwongen, en van de in die tijd opgebouwde rancune is een en ander blijven hangen.

Een complicerende omstandigheid is dat de PvdA stilaan steeds meer naar het kamp van de voormalige oppositie opgeschoven is. De partij was de eerste om van zijn tweede wethouder - die in deeltijd werkt - afstand te doen en dwong het CDA en Rosmalens Belang tegen hun zin tot een soortgelijke concessie. 'De stad is het grote slachtoffer van deze impasse', meent PvdA-fractievoorzitter E. de Graaf.

Zij is van mening dat de belangrijkste oorzaak van het onstaan van het bestuurlijk vacuüm gezocht moet worden in de uitslag van de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Toen kwamen maar liefst 12 partijen in de 39 zetels tellende Bossche gemeenteraad. 'Het houdt elkaar te veel in evenwicht. Geen partij is sterk genoeg om richting te geven aan de onderhandelingen.'

De Graaf ziet in informateur Korsten de deus ex machina die nodig is om het loopgravengevecht een nieuwe wending te geven. ' Iedere partij zal pijn moeten lijden. Je hebt iemand nodig om die pijn te verdelen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden