Experts: antidepressivum kan hebben aangezet tot moord

Alle vier de getuige-deskundigen voor het hof in Leeuwarden zijn het eens: het slikken van een antidepressivum kan leiden tot agressief gedrag. Sterker, zegt hoogleraar farmacotherapie Anton Loonen: 'Het is zeer wel mogelijk dat deze moord niet had plaatsgevonden als de verdachte het middel niet had genomen.'

LEEUWARDEN - Het effect van antidepressiva verschilt van persoon tot persoon, ongeacht de hoeveelheid, betoogt toxicoloog Klaas Lusthof van het Nederlands Forensisch Instituut NFI. 'Bij sommige mensen werkt het niet kalmerend, maar juist het tegenovergestelde.'


'Dus het is eigenlijk een gok?', vraagt de voorzitter van het hof.


Lusthof knikt: 'Dat tegengestelde effect is niet te voorspellen.'


De verdachte in deze zaak, Ids I., heeft begin 2008 in het Friese Harkema zijn ex-vrouw, haar nieuwe partner en diens ex-vrouw neergeschoten. De man is in verwarde toestand aangehouden door de politie en zegt zich het schietincident niet te kunnen herinneren. Uit forensisch onderzoek naar bloed op zijn mouw blijkt dat I. paroxetine had geslikt. Hij is veroordeeld tot 24 jaar cel voor een moord en twee pogingen daartoe. Eerder had de man zijn vrouw bijna met de band van haar badjas gewurgd, ook nadat hij - incidenteel - paroxetine had geslikt.


Het hof in Leeuwarden deed wat geen rechter eerder ooit deed: het gelastte een onderzoek naar het verband tussen het antidepressivumgebruik van een verdachte en zijn geweldsdelict. Nog opmerkelijker was de uitkomst ervan: in de Pompekliniek constateerden onderzoekers van de Radboud Universiteit Nijmegen na een dubbelblind onderzoek 'een duidelijk significant verband' tussen agressie en de pil. En 'helaas, helaas', stelt farmacotherapeut Loonen donderdag, mocht niet worden onderzocht of alcohol dat effect nog zou hebben versterkt, want verdachte Ids I. zit in de gevangenis en gedetineerden mogen geen alcohol drinken. 'De combinatie paroxetine en alcohol kan een versterkend effect hebben', bevestigen toxicoloog Lusthof en hoogleraar gedragstoxicologie Jan Ramakers in Leeuwarden. Feit is dat I. op de dag van de schietpartij ook behoorlijk wat bier had gedronken. Advocaat Alie Westerhuis bepleit om die reden vrijspraak; van voorbedachten rade zou geen sprake zijn.


Moorden door daders die antidepressiva slikken en plotseling 'door het lint gaan' worden in de VS 'Prozac Killings' genoemd. Het middel regelt in de hersenen de hoeveelheid serotonine, een stof die een rol speelt bij emoties. Deze antidepressiva worden vaker in verband gebracht met gewelddadig gedrag en suïcide, maar over een oorzakelijk verband bestaat in de wetenschap grote onenigheid.


Advocaat Westerhuis heeft, net als vorig maand in de zaak van Grietje S. die haar zoontje wurgde en haar dochter bijna verdronk, opnieuw forensisch arts Selma Eikelenboom gevraagd onderzoek te doen. En net als bij Grietje concludeert Eikelenboom op basis van dna-onderzoek dat Ids I. een (zelfde) genetisch defect heeft, waardoor paroxetine trager door het lichaam wordt afgebroken en er sprake zou zijn van 'toxisch hoge waarden'.


In tegenstelling tot de rechtbank in de zaak-Grietje S. neemt het hof in Leeuwarden het onderzoek van Eikelenboom wel mee in zijn oordeel. De zaak wordt 27 maart voortgezet.


Andere 'Prozac Killings'


Asielzoeker Alasam S. werd vorig jaar veroordeeld tot 28 jaar cel voor de moord op zijn vriendin en een politieagent in Baflo. Hij had paroxetine geslikt. De rechtbank in Assen vonniste vorige week dat Grietje S. een jaar naar een psychiatrische kliniek moet voor de moord op haar zoontje en poging daartoe op haar dochter. Ook zij slikte een antidepressivum, maar kreeg geen celstraf of tbs. Het OM is in beroep gegaan. Elzelien K. vermoordde in 2008 haar dochter en echtgenoot. Omdat ze paroxetine slikte, veroordeelde de rechtbank haar tot 7 jaar wegens 'verminderde toerekeningsvatbaarheid'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden