Expert: Noord-Korea verliest helemaal niets met nucleaire beloften van Kim

Kim Jong-un (derde van rechts) bekijkt het werk aan het Noord-Koreaanse nucleaire programma op een onbekende locatie. Foto EPA

Noord-Korea stopt per direct met zijn kernproeven en rakettesten, zo heeft de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un zaterdag bekendgemaakt. Ook sluit Pyongyang zijn nucleaire testlocatie in het noorden van het land. Internationaal wordt voorzichtig positief gereageerd, ‘maar met deze toezeggingen verliest Noord-Korea helemaal niets’, relativeert hoogleraar Koreastudies Remco Breuker (Universiteit Leiden).

Er waait duidelijk een andere wind dan een half jaar geleden. Toen noemde Trump de Noord-Koreaanse leider nog neerbuigend een ‘kleine raketman’ en brieste Kim Jong-un dat de Amerikaanse president ‘geestelijk gestoord’ was. De wereld hield zijn adem in, want met deze twee onvoorspelbare heethoofden aan de knoppen leek de kans op een oorlog reëel.

Rondom de Olympische Winterspelen zette de dooi in en begon Zuid-Korea aan intensieve onderhandelingen met zijn buurman. Kim Jong-un nodigde Trump vervolgens uit om samen aan tafel te gaan zitten en de president ging daar op in. Er is nog geen locatie geprikt en ook nog geen precieze datum, maar in mei of juni zal er een top plaatsvinden. Volgende week is er een ontmoeting tussen Kim en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in.

'De weg naar groei en vrede'

En nu zijn er dus deze toezeggingen. De nucleaire bewapening is afgerond, zo zei Kim volgens het staatspersbureau KNCA op een bijeenkomst van de Noord-Koreaanse Arbeiderspartij. Het land wil nu de weg inslaan van ‘economische groei en vrede’.

Trump reageerde op Twitter meteen enthousiast: ‘Dit is heel goed nieuws voor Noord-Korea en de Wereld – grote vooruitgang! Kijk uit naar onze Topontmoeting’. Een dag later voegde hij eraan toe dat er nog een lange weg te gaan is. 'Misschien komen we eruit, misschien niet.'

‘Maar dit is niet baanbrekend’, meent hoogleraar Breuker. ‘Allereerst zegt Kim dat hij de rakettesten en kernproeven stillegt, en dus niet het hele programma. Noord-Korea beweert dat het zijn doel toch al heeft bereikt en over kernraketten beschikt die Amerika kunnen bereiken. Of dat zo is, weten we niet zeker, maar Pyongyang kan ieder moment terugkomen op deze belofte en gewoon weer een test uitvoeren. Bovendien spreekt Kim alleen over lange afstandsraketten. ‘Dat is mooi voor de VS, maar Japan heeft er niets aan.’

Ook het sluiten van de testlocatie Punggye-ri in het noorden van het land is geen groot offer, want deze was al onbruikbaar geworden en stond op instorten.

Hoe mager de toezeggingen ook zijn, de wereld reageert voorzichtig positief. Er is Trump met zijn tweet, maar ook China (een van de weinige bondgenoten van Noord-Korea) en Zuid-Korea juichen het besluit toe. Alleen Japan is een stuk sceptischer en ook de Nederlandse premier Rutte houdt het op een: ‘Eerst zien, dan geloven.’

Een beetje good will

Kim Jong-un wil volgens Breuker een beetje good will in de wereld creëren. ‘De sancties knellen’, zegt hij. ‘Dat bleek al eerder, want het is één ding dat Pyongyang met Trump wil praten, maar dat zo’n historische top op zo’n belachelijk korte termijn moet plaatsvinden, wijst erop dat de bodem van de schatkist in zicht is.’

Over de uitkomst van deze top durft Breuker weinig te voorspellen. ‘Als het gaat over ontwapening, spreken de VS en Noord-Korea over twee heel verschillende zaken: Washington bedoelt ermee dat Pyongyang zijn kernwapens ontmantelt, terwijl Noord-Korea denkt aan wereldwijde denuclearisering én de Amerikaanse terugtrekking uit het Koreaanse schiereiland. Dat laatste is overigens altijd een speerpunt geweest en het is goed mogelijk dat Kim deze eis als wisselgeld gaat gebruiken aan de onderhandelingstafel.’

De Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. Foto EPA

Zijn nucleaire status zal Noord-Korea volgens Breuker zeker niet opgeven. Het is haar belangrijkste troef die anderen ervan zal weerhouden het land binnen te vallen. Daarnaast heeft Noord-Korea bedongen dat er niet over mensenrechten zal worden gesproken. ‘En dat is een wezenlijk probleem, zegt Breuker. We hebben het niet over een paar excessen, maar over een integraal onderdeel van het systeem. Als je dat wilt veranderen, zou het hele systeem opnieuw moeten worden ingericht – en dat is voor Pyongyang onbespreekbaar. Zolang het systeem op deze manier blijft draaien, is een tijdelijke vrede de best haalbare uitkomst.’ 

Ri Sol-ju opgewaardeerd tot ‘First Lady’

De vrouw van de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un is geen ‘kameraad’ meer, zoals ze altijd werd genoemd, maar een ‘First Lady’. Ri Sol-ju is vaker samen met haar echtgenoot bij officiële gelegenheden gezien, maar vorige week verscheen ze voor het eerst in haar eentje in het openbaar. Ri bezocht een balletvoorstelling van een Chinees gezelschap op bezoek in Pyongyang. Hieraan werd op de nationale televisie aandacht besteed en Ri werd door de presentatrice aangekondigd als ‘de gerespecteerde First Lady’ een term die al veertig jaar niet meer gebruikt is in het land. Ze was in gezelschap van belangrijke gezagsdragers die vaker worden gezien met Kim Jong-un, onder wie zijn zus, Kim Yo-jong. Analisten denken dat haar promotie te maken heeft met de topontmoetingen die op de agenda staan met de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in en de Amerikaanse president Trump.

‘Ze is een charmante vrouw, die wellicht als smeerolie kan dienen’, zegt Remco Breuker, hoogleraar Koreastudies aan de Universiteit Leiden. ‘Zij ging een paar weken geleden ook mee naar China, Kims eerste bezoek aan het buitenland. Noord-Korea wil doen voorkomen dat het een ‘normaal land’ is, en daar hoort een First Lady bij.' Bovendien is de aanstaande top een ontmoeting van gelijken, dus als Melania met haar echtgenoot meegaat, zal Ri er ook zijn en heeft zij dezelfde status.

De ster van Ri is de afgelopen jaren snel gestegen. Een paar jaar geleden moest de wereld maar raden of Kim Jong-un getrouwd was: in 2012 verscheen er plots een mysterieuze vrouw aan zijn zijde. Enkele weken later bevestigde de Noord-Koreaanse nationale televisie dat het huwelijk drie jaar eerder had plaatsgevonden. Ri is een voormalige zangeres van het Unhasu-orkest, een groep jonge vrouwen die voor de elite optreedt. Meisjes worden daarvoor op jonge leeftijd geselecteerd. Verder is er niet veel bekend over Ri. Ze zou 29 jaar oud zijn en met Kim drie kinderen hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.