Experimentele film krijgt zetje van de Filmbank

Bioscopen vertonen de korte, experimentele films niet, in galeries trekken ze weinig publiek. Om ze toch onder de aandacht te brengen, stelt de stichting Filmbank reizende programma's samen....

Het is alsof de duvel ermee speelt. Heeft cineast Karel Doing nét verteld dat het lang niet makkelijk is om een podium te vinden voor de korte, experimentele film, en dat hij blij is dat de Filmschuur in Haarlem ruimte vrijmaakte in haar reguliere programmering, laat de techníek het afweten.

Blauw scherm, zwart scherm, no signal, testbeeld. 'Ik ga even voor u informeren', zegt een ietwat nerveuze dame van de organisatie tegen het handjevol mensen in de zaal, dat de oren afschermt tegen een loeiharde píeeep.

Na ijverig gerommel in het projectiehokje en wat kalmerende woorden van Karel Doing komen dan toch de videobeelden van Yael Bartana in beeld. De rest van het programma wordt nog slechts af en toe verstoord door gekraak en geflikker.

Onder Controle is een reizend filmprogramma met negen korte Nederlandse films. Ze werden tussen 1955 en nu gemaakt door filmmakers en beeldend kunstenaars (onder wie 'jonkies' als Bartana en de 'oudjes' Shinkichi Tajiri en Bas Jan Ader). Hun productie, vertelt Karel Doing (1965) tijdens een korte inleiding, valt veel te vaak 'tussen wal en schip'. De bioscopen vertonen die korte films niet of nauwelijks en in galeries trekken ze 'slechts' beeldende-kunstliefhebbers.

Samen met een aantal andere filmmakers en programmeurs richtte Doing daarom ruim een jaar geleden de Filmbank op, een stichting die ijvert voor de 'distributie en promotie van de grensverleggende Nederlandse film'.

Onder Controle, een filmprogramma dat 'balanceert tussen orde en chaos', is het tweede programma van de Filmbank. Het reist van filmhuis naar experimenteel podium naar kunst- en cultuurcentrum om een breder publiek te bereiken.

'Vrooaargghssss' echoot het door de zaal. Filmmaker en kunstenaar Edward Luyken maakt live muziek bij zijn 16mm-film Tegenkracht (2002), wat inhoudt dat hij voornamelijk heel veel en heel onsamenhangend door een microfoon tettert, trompet speelt en vreemde geluiden uitstoot. Zijn film is een al even chaotische aaneenschakeling van allerlei razendsnelle beelden. Experimenteel, dat wel, maar ook onbegrijpelijk. En gelukkig niet al te lang.

Er zijn meer verrassingen. Wat te denken van het drie minuten durende Cheap Ludes (2002) van Jeroen Mol en John Doornik. Over een man die zo verlegen is, dat hij zijn hoofd in een daarvoor wel heel ongeschikt lichaamsdeel verstopt. Of de indrukwekkende film De Zone (1999) van Ben van Lieshout, over afwerkplekken.

Een duidelijke lijn is niet aanwezig in Onder Controle. En op de kwaliteit van de films valt nog wel het een en ander af te dingen. Maar het geeft niet. Want wat is het heerlijk om in een bioscoopzaal - en dan vooral de ruim ingedeelde zaal van de nieuwe Haarlemse Film (en Toneel-)schuur - naar films te kijken die je normaal gesproken alleen in een (te) kleine galerie te zien krijgt, ongemakkelijk staand, en met begin en eind door elkaar gehusseld.

Waar lag die storing nou aan, is de vraag aan de operateur van de Filmschuur, wanneer die aan het eind van het programma zijn verhitte hokje uitkomt. 'Aan de band', antwoordt hij, én aan onwennigheid, vanwege de verschillende projecties. Maar wacht maar af, over een tijdje heeft hij dat technische aspect helemaal onder de knie. Want 'léuk!' was het, en voor herhaling vatbaar.

Doing knikt tevreden. Vanaf half september komt de Filmbank met een nieuw programma. Tot die tijd is er nog veel te doen, met veel te weinig geld. 'In de nabije toekomst geen gouden bergen', schrijft hij in een nieuwsbrief op de website, 'maar wel meer inspirerende films op meer doeken. Zegt het voort'. Bij deze.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden