Experiment met 'verplichte' mantelzorg uitgebreid

Zorginstelling Vierstroom gaat familieleden van bewoners 'moreel verplichten' hun handen uit de mouwen te steken in het verpleeghuis. In alle zestien Vierstroom-locaties in en rond Gouda wordt aan mensen in het netwerk van een nieuwe bewoner dringend gevraagd minstens vier uur per maand klusjes te doen.

VAN ONZE VERSLAGGEEFSTERANNEKE STOFFELEN

AMSTERDAM - Te denken valt aan koken voor de groep, spelletjes doen of wandelen met bewoners. Het meehelpen is geen keiharde juridische verplichting, hoewel Vierstroom dit wel het liefst zou willen. Wettelijk is het een verpleeghuis echter niet toegestaan een bijdrage te vragen voor diensten die tot het normale takenpakket van een zorginstelling behoren. Een verplichting van vier uur werk per maand zou juridisch kunnen worden uitgelegd als een bijdrage in natura.

Daarom houdt de zorginstelling het op een 'dringend verzoek' aan familie en vrienden. Vorig jaar is een proef gedaan in drie verpleeghuizen van Vierstroom. De kring rond achttien nieuwe bewoners werd gevraagd een maandelijkse taak op zich te nemen. Volgens een eigen evaluatieonderzoek van de zorginstelling was het experiment een succes. Voor één familie was het dwingende verzoek van Vierstroom reden om op zoek te gaan naar een ander verpleeghuis; twee andere families twijfelden aanvankelijk. De overige vijftien netwerken van bewoners hadden er geen probleem mee om hun handen uit de mouwen te steken.

Uiteindelijk doen de familieleden gemiddeld 12,2 uur per maand aan taken in het verpleeghuis, veel meer dus dan gevraagd. Dat gemiddelde wordt opgeschroefd doordat één op de drie nieuwe bewoners familie en vrienden heeft die meer dan 28 uur rondlopen in het verpleeghuis. Daarentegen is er ook 12 procent die niet aan het minimum van vier uur per maand komt. Die families voelen de morele druk kennelijk niet als een verplichting.

Uit metingen blijkt dat de stemming van de ouderen - zoals geregistreerd door verzorgenden - tijdens de proefperiode is verbeterd. Dit laat volgens Vierstroom zien dat 'welzijn' iets anders is dan professionele activiteitenbegeleiding: juist de gezelligheid van bekenden om iemand heen geeft bewoners een gelukkig gevoel.

Mezzo, de vereniging van mantelzorgers, heeft kritiek op de druk die Vierstroom uitoefent. 'Mantelzorgers worden onder druk gezet door de verpleeghuizen van Vierstroom. Ze krijgen te horen dat ze moeten helpen. Dat zal een averechts effect hebben', zegt Roos Verheggen van Mezzo. De vereniging vindt dat mantelzorg uit de familieleden zelf moet komen: omdat ze graag willen, niet omdat het moet.

Toen Vierstroom vorig jaar het experiment met min of meer verplichte mantelzorg begon, leidde dat tot felle kritiek. SP-Kamerlid Renske Leijten stelde aan de minister de vraag of het acceptabel is dat Vierstroom-bestuurder Jeroen van den Oever per jaar 239 duizend euro verdient, terwijl van familieleden wordt geëist dat zij vier uur per maand verplicht meewerken. Volgens toenmalig staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten (CDA) deed die vraag echter niet ter zake. Wel liet zij weten dat de mantelzorg nooit een juridische verplichting zou mogen zijn.

Haar opvolger Martin van Rijn (PvdA) is evenwel enthousiast over het initiatief in Gouda. 'Het welbevinden van bewoners lijkt tijdens het experiment gestegen. Dat is de winst. Want als ik iets merk tijdens werkbezoeken is het wel hoe groot de rol is die mantelzorgers en vrijwilligers spelen in het geluk van hun naasten. En dat geldt in een instelling echt niet minder dan thuis.'

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden