Experiment Kenia is boeiend voor heel Afrika

In Kiev stonden ze er dinsdag opnieuw. In Nairobi stonden ze er die dag voor het eerst, maar voor een vergelijkbare reden: om de overwinning van het volk te vieren....

In Kenia is die kleur te danken aan de Kiesraad. Die gaf detegenstanders van het referendum voor een nieuwe grondwet, waarover maandagwerd gestemd, een sinaasappel als symbool op het stembiljet. In hetOost-Afrikaanse land, waar veel Engels wordt gesproken, klonk daarom vaakde term Orange Revolution.

Een revolutie werd het niet, al blijft het de moeite waard te sprekenvan een 'sinaasappeloproer'. De tegenstanders van het referendum boektennamelijk een klinkende overwinning op de voorstanders, die een banaan alssymbool hadden. En zeker zo bijzonder: de verliezers gaven hun nederlaagtoe.

Dat laatste mag in het Noorden van de wereld een vanzelfsprekendheidheten, in het Zuiden geldt dat helaas niet. Neem Liberia, waar drie wekengeleden de beslissende ronde in de presidentsverkiezingen zijn gehouden.De winnaar, Ellen Johnson Sirleaf, was een eerlijke winnaar. Maar deverliezer, oud-voetballer George Weah, kon zijn nederlaag niet verkroppen.

Hiermee vergeleken is het referendum in Kenia niet alleen uiterstsoepel verlopen, het is ook een serieuze graadmeter voor de volwassenmanier waarop het land met verkiezingen weet om te gaan. Dat is zeker ookte danken aan de strakke regie van Samuel Kivuitu, de voorzitter van deKeniaanse Kiesraad.

Tot zo ver dan de verkiezingen zelf, met alle complimenten voororganisatoren, stemmers en verliezende politici. Kenia krijgt niet degrondwet die volgens de tegenstanders te veel oncontroleerbare macht zougeven aan de president en de al dan niet corrupte kliek om hem heen. Maarwat krijgt Kenia dan wel?

Het antwoord op die vraag is niet alleen afhankelijk van toekomstigepolitieke ontwikkelingen. Wat vooral interessant is om te volgen, is demanier waarop zo'n dertig miljoen Kenianen, mensen uit 42 verschillendevolken, erin zullen slagen om de stap van 'etnisch' naar 'nationaal' denkente maken. En daarmee is het Keniaanse experiment boeiend voor heel Afrika.

In Kenia vormen de Kikuyu het grootste en machtigste volk. Kikuyu zijnslimme handelaars, bezitten veel grond, en zijn soms rijk. Voor dat laatstewerken zij keihard. In de politiek vinden veel Kikuyu het vanzelfsprekenddat zij en niemand anders de leiders leveren.

De huidige president, Mwai Kibaki, is een Kikuyu. Hij kreeg in zijnprovincie een overgrote meerderheid van bananenstemmers met zich mee.Elders in het land was het beeld gemengder. Met uitzondering van Nyanza.Daar gingen bijna alle stemmen naar de sinaasappel-voorman, de politiekuiterst ambitieuze Raila Odinga.

Odinga is een Luo. In de Keniaanse politiek zijn Kikuyu en Luo alswater en vuur. Raila's vader, Jaramogi Odinga, kreeg ruzie met Kenia'seerste president, Jomo Kenyatta. De strijd nu gaat tussen Kibaki, plus dekring om hem heen, en Raila, de man die zich onbetwist leider van de Luoacht.

Dat schiet dus niet op. Raila presenteert zich graag als nationaalleider, maar is het net zo weinig als Kibaki. Naast beide kemphanen lijktzich echter een alternatief aan te dienen. Het is iemand met een op het oogverdachte afkomst, die evenwel de komende jaren wel eens Kenia's eersteécht nationale politicus zou kunnen worden.

Het is Uhuru Kenyatta, de zoon van Jomo, en lid van een van Kenia'srijkste families. Als Kikuyu beging hij bij het referendum een strategischedoodzonde: hij was tegen de grondwet, en een van de leiders van hetsinaasappelteam. Als oppositiepoliticus spande hij samen met Raila, eenminister in de regering-Kibaki.

Uhuru moet zich nog bewijzen, bijvoorbeeld in de campagne voor deverkiezingen van 2007. Maar feit is dat geen enkele Keniaanse politicus opdit moment zó sterk weet duidelijk te maken dat een etnisch verdeeld Keniaer nooit in zal slagen zich te ontwikkelen tot een land waarin de welvaarteerlijk wordt verdeeld.

In bijna elke toespraak, maar ook in persoonlijke gesprekken, hamertUhuru op de even zinvolle als in Kenia nog steeds niet wijdverbreidegedachte, dat niet afkomst maar enkel talent telt. Hij spreekt over'inclusieve' politiek, politiek dus voor iedereen en niet uitsluitend vooreen verkozen volk.

Of heel veel Kenianen hiernaar luisteren, is de vraag. Of UhuruKenyatta als politiek leider zijn woorden in daden zal omzetten, valt ooknog te bezien. Maar zijn gedachten zijn voor iedereen die Kenia een warmhart toedraagt uiterst zinvol. Voor Kenianen kunnen deze gedachten zelfsvan levensbelang zijn. Net als voor andere Afrikanen.

Kees Broere

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden