nieuws stembiljetten

Experiment: bij de volgende Kamerverkiezingen kun je met deze kleinere biljetten stemmen

Het ministerie van binnenlandse zaken gaat bij de komende Kamerverkiezingen experimenteren met kleinere stembiljetten. De huidige biljetten zijn te groot en onhandig open te vouwen. De nieuwe formulieren moeten ook op een betrouwbare manier elektronisch te tellen zijn.

Ondanks hun omvang is er op Nederlandse stembiljetten geen ruimte voor partijlogo’s, wat ze voor laaggeletterden ontoegankelijk maakt. Voor slechtzienden zijn ze bovendien moeilijk leesbaar, ook met hulpmiddelen. Al sinds 2011 onderzoekt het ministerie van binnenlandse zaken hoe Nederland, toch geen bananenrepubliek, een beter model stembiljet kan krijgen. Het feest van de democratie moet voor iedere kiezer en stemmenteller gebruiksvriendelijk verlopen.

Donderdag schreef minister Kajsa Ollongren (D66) dat bij de volgende Kamerverkiezingen, gepland voor maart 2021, een experiment wordt gehouden met twee nieuwe stembiljetten. Dit na studie van buitenlandse voorbeelden en ampel beraad binnen het kabinet. De twee biljetten hebben de omvang van een handzaam A4’tje en zijn ook elektronisch te tellen.

Het ontwerpen van een nieuw stembiljet kent beperkingen, die met typisch Nederlandse factoren te maken hebben. Het aantal partijen dat kan deelnemen aan verkiezingen is in principe ongelimiteerd, het aantal kandidaten kan maximaal tachtig per partij bedragen en de kiezer moet op een specifieke kandidaat kunnen stemmen. Toch worden over twee jaar twee opties getest.

Nieuwe stembiljetten

In de eerste variant, gebaseerd op voorbeelden uit Noorwegen en Zweden, heeft elke partij een eigen stembiljet. Daarop staan naam en logo van de partij, alsmede de namen, woonplaats en het geslacht van de kandidaten. De kiezer pakt in het speciaal aangepaste stemhokje uit een rek het biljet van de partij van zijn keuze, maakt het vakje van de voorkeurskandidaat rood en doet het dichtgevouwen in de bus.

De eerste variant: één stembiljet per partij. Beeld -

De tweede variant is een stembiljet waarop twee hokjes rood moeten worden gemaakt. Het eerste hokje is voor de partij (met logo) waarop de kiezer stemt. Het tweede hokje heeft alleen een cijfer. De gegevens van de kandidaten die bij de cijfers horen (naam, woonplaats, geslacht) staan niet op het formulier, maar hangen op de wand van het stemhokje.

De tweede variant is een stembiljet waarop twee vakjes rood moeten worden gemaakt. Beeld -

Bij de herindelingsverkiezingen op 21 november 2018 in Groningen, Altena en Hoeksche Waard is een test gehouden met deze formulieren. In totaal 2.800 kiezers hebben een teststem uitgebracht met de nieuwe stembiljetten, nadat ze eerst officieel hadden gestemd. De resultaten waren positief.

Maar voor verder experimenteren is een volgende stap noodzakelijk, zegt Ollongren desgevraagd. ‘Bij het experiment in 2021 is de stem met een van de nieuwe formulieren ook de echte stem.’ Om dat mogelijk te maken is een wettelijke basis vereist, reden waarom zij een ‘experimentenwet’ aankondigt. Na overleg met de Kamer zal worden bepaald welke omvang het experiment krijgt.

In gemeenten die meedoen, zal een voorlichtingscampagne worden gehouden. Ollongren noemt het invoeren van een nieuw stembiljet ‘een zeer belangrijke verandering in ons stemproces’, die ‘heel zorgvuldig’ moet gebeuren. Een verandering van het kiesstelsel is het niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden