Expat worden doe je nooit alleen

Emigreren? Sorry, mijn partner heeft ook een baan. Partnerbeleid, of nog mooier, dual careerbeleid is nu het toverwoord voor internationale bedrijven die werknemers willen uitzenden....

Oud-voorzitter van de Tweede Kamer Frans Weisglas (61) wordt ‘onze man in Bern’, zo werd in oktober 2007 aangekondigd. Tot hij vorige week plotseling liet weten de diplomatieke post in Zwitserland ‘bij nader inzien’ aan zijn neus voorbij te laten gaan. De reden? De ambassadeursbaan bleek ‘niet te combineren met het werk van zijn echtgenote’, die als arts werkt.

Ooit was er een tijd dat manlief werd uitgezonden naar het buitenland en dat zijn vrouw hem volgde om aldaar haar dagen in ledigheid te slijten. Maar het traditionele expattijdperk, met de kostwinnende man en de huishoudende of luierende vrouw, is definitief voorbij.

De laatste jaren lijken de rollen juist omgekeerd: soms wordt de hele emigratie zelfs afgeblazen omdat de partner zijn of haar baan niet wil opgeven voor de carrière van de ander. Zoals bij de oud-Kamer-voorzitter.

Een ander bekend voorbeeld is Ed Nijpels. Die zegde onlangs zijn baan als commissaris van de koningin van Friesland op om zijn vrouw vaker te kunnen bezoeken, die in Maleisië is gaan werken.

Sinds een jaar of tien is de dual career – hoogopgeleide twintigers, dertigers en veertigers die beiden een carrière hebben en willen houden – een fenomeen waar de werkgever rekening mee dient te houden als hij iemand wil uitzenden. Partners van expats zijn steeds minder geneigd om de eigen carrière op te offeren aan die van hun man of vrouw.

Uit een enquête onder HR-expatmanagers van ruim 400 bedrijven wereldwijd blijkt dat 53 procent van de werknemers vorig jaar een uitzending weigerde, vanwege het gebrek aan werkmogelijkheden voor hun partner.

‘Wij komen dit steeds vaker tegen’, zegt Annerie Vreugdenhil, Hoofd Corporate Clients Nederland bij ING Wholesale Banking, de zakenbank van de ING, met veel internationaal opererende klanten. ‘Het grootste deel van deze groep heeft jonge kinderen, en in deze levensfase is een verhuizing naar het buitenland zeer ingrijpend.’

Voor dit moderne expatdilemma hebben werkgevers twee oplossingen bedacht: het duale carrièrebeleid, waarbij actief wordt bemiddeld om de partner een serieus arbeidsperspectief op locatie te bieden. Óf de mogelijkheid tot internationaal werken zonder emigratie: Nederland blijft de standplaats en de werknemer reist veel of werkt enkele dagen per week in het buitenland.

Dat laatste doet Krista Radstake (35) bijvoorbeeld al jaren. Zij werkt bij ING, waar ze grote overnames voor internationale bedrijven mogelijk maakt. Voor dit werk reist ze tussen de twee keer per week en twee keer per maand naar het buitenland, vanuit haar standplaats Amsterdam. ‘Dat gaat heel goed. Ik reis vooral binnen Europa, dus je kunt binnen een dag op en neer.’ Haar partner werkt ook bij ING in Amsterdam. ‘Als een van ons in Londen zou werken zou dat nog wel gaan, maar hij in Singapore en ik hier of andersom? Dat is geen optie. Thuis zitten als expatvrouw is voor mij ook geen optie, en voor mijn man ook niet.’

’De tijden zijn veranderd’, zegt Radstake. ‘Het traditionele expatpatroon is mannen die werken, en vrouwen die thuis zitten. Maar als je tegenwoordig als bedrijf mensen wilt uitzenden dan zal er steeds vaker naar een goede oplossing gezocht moeten worden. Partners hebben een eigen loopbaan.’

Daarom roepen internationaal opererende bedrijven tegenwoordig de hulp in van gespecialiseerde bedrijven die lobbyen om expatpartners passende vacatures op locatie voor te kunnen schotelen. Maar of het altijd lukt om de partner loopbaanperspectieven te bieden in den vreemde blijft de vraag.

Arbeidspsychologe Louise van Alenburg, partner van een in Rusland werkende Shell-werknemer, deed in 2005 onderzoek naar de uitzendingsbereidheid en het carrièrepad van de partners van Shell-medewerkers. Van de partners in haar onderzoek had 81 procent vóór vertrek een baan, maar daalde dat aantal na uitzending tot 25 procent.

De meest geslaagde missie blijkt toch die van een stabiel gezin te zijn, waarin alle gezinsleden (partner mét eigen loopbaan én eventuele kinderen) gelukkig zijn. Dat wijst onderzoek van de Harvard Universiteit uit. Van de duizend ondervraagde topmanagers noemde ruim driekwart de zorg om het gezin en de geringe kans op passende arbeid voor de partner (veelal vrouw) als grootste knelpunt. Het leven op de compound en de expatgemeenschap wordt door veel partners als verstikkend ervaren. Naar schatting 20 tot 30 procent van de uitzendingen mislukt, omdat de partner van de expat er niet kan aarden.

Er zit dus weinig anders op: bedrijven zullen zich moeten uitsloven om het de partners van hun expats naar de zin te maken. Want als een ongelukkige partner een mislukte uitzending betekent, dan kost dat veel geld. *

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden