Exitpoll zat er vier zetels naast, maar was zo slecht niet

Ipsos peilde donderdag in opdracht van de NOS hoeveel zetels de Nederlandse partijen zouden krijgen. Nu de definitieve uitslag bekend is, blijkt het onderzoeksbureau er vier zetels naast te zitten. Dat is ruim binnen de marges die Ipsos hanteert, en het onderzoeksbureau is dan ook zeer tevreden.

De exitpoll van donderdag was gebaseerd op peilingen bij 42 stembureaus verspreid over Nederland. Beeld anp

'Een peiling komt nooit 100 procent met de werkelijkheid overeen', legt woordvoerster Marianne Bank van Ipsos uit. 'We weten dat er bepaalde marges zijn. Als we binnen een marge van 1,5 tot 2 procent per partij zitten, dan zijn we tevreden. Bij deze verkiezingen zat het grootste verschil bij de PVV, waar we er 1 procent naast bleken te zitten.'

Exitpoll
De peiling van Ipsos betreft een zogenoemde exitpoll. Daarbij wordt stemmers bij de stembureaus gevraagd wat ze zojuist hebben gestemd. In de exitpoll kreeg het CDA 4 zetels, maar dat werden er uiteindelijk 5. Ook de PVV kreeg een zetel meer dan werd voorspeld: 4 in plaats van 3. Voor de SP pakt het minder goed uit: de partij krijgt 2 in plaats van 3 zetels. En 50Plus bleek blij te zijn gemaakt met een dode mus: de ouderenpartij haalde de kiesdrempel niet. In de peiling kreeg de partij een zetel.

'Die verschillen worden veroorzaakt doordat het allemaal vrij dicht bij elkaar zit', aldus Bank. 'Zo bleek 50Plus net onder de kiesdrempel uit te komen, waardoor het CDA een restzetel kreeg toebedeeld vanwege een lijstverbinding met ChristenUnie-SGP. Bij een telling van de zetels kun je daar niet echt rekening mee houden. Wij kijken dan ook naar de procentuele afwijking per partij. Onze opdrachtgevers, in dit geval de NOS, zijn vaak meer geïnteresseerd in het aantal zetels. Die leveren we ook, maar we zeggen er dan wel duidelijk bij dat het too close to call is. Wat de media er verder mee doen, daar hebben we op een gegeven moment niet zo veel meer over te zeggen.'

Gemeenteraadsverkiezingen
Bij de gemeenteraadsverkiezingen van twee jaar geleden zat Ipsos er nog behoorlijk naast bij het CDA. De partij zou maar liefst eenderde van haar circa 1500 raadszetels moeten inleveren. Na het tellen van de stemmen bleek dat behoorlijk mee te vallen: het CDA leverde er ongeveer vijftig in, in plaats van vijfhonderd. Bij de raadsverkiezing ging het overigens niet om een exitpoll, maar om een representatieve steekproef via een internetpanel.

Bank: 'Een exitpoll is over het algemeen betrouwbaarder dan een internetpanel, omdat je peilt op het moment dat de mensen net hebben gestemd. Maar een exitpoll kost ook meer geld, omdat je bij elk stembureau twee of drie interviewers moet afvaardigen. Daarom kiezen opdrachtgevers niet altijd voor deze meetmethode. Bij de gemeenteraadsverkiezingen geldt daarnaast dat het veel moeilijker is om een representatieve steekproef van stembureaus te vinden. Bij elke gemeente is het weer anders.'

Bij de Europese Verkiezingen peilde Ipsos gebruik bij 42 stembureaus. Dat zijn er dus een stuk minder dan de 1350 stembureaus die vrijwilligers bezochten in opdracht van GeenStijl, om het tellen van de stemmen te controleren. 'Om te zorgen dat de steekproef representatief is, maken we gebruik van de expertise die we in de loop der jaren hebben opgebouwd, legt Bank uit. 'Van elk stembureau weten we wat mensen bij eerdere verkiezingen gestemd hebben, en die gegevens vergelijken we. Op basis daarvan bepalen we bij welke stembureaus we gaan peilen.'

Uitslagenavond bij het CDA tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in maart. Beeld anp

GeenStijl
GeenStijl claimt intussen de overwinning op Ipsos en opiniepeiler Maurice de Hond (Peil.nl). Het weblog zat er twee zetels naast. 'Jaja, minus wat geneuzel over procenten en lijstverbindingen en zo. Lul wat je wil, dan doen wij het ook: 1 weblog zet in 3 weken 2 professionele peilbedrijven te kakken, én doet wat heel 'kritisch journalistiek' Nederland had moeten doen. Namelijk in verzet komen tegen de afbraak van onze democratie door Brussel.'

Het project GeenPeil van GeenStijl betrof 1378 vrijwilligers die 664.316 stemmen 'telden' bij 1278 stembureaus in heel Nederland. Ze woonden de telling van de stemmen bij, noteerden de uitslag en gaven die door aan GeenStijl. Ze deden dat om eerder dan zondag de uitslag te kunnen melden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.