Exitpoll: 'Petro Porosjenko nieuwe president Oekraïne'

Volgens exitpolls mag Petro Porosjenko zich de nieuwe president van Oekraïne noemen. Peilingen zagen zo'n 56 tot 57 procent van de stemmen naar de steenrijke snoepfabrikant gaan. Oud-premier Joelia Timosjenko blijft met 12 procent op flinke afstand.

Petro Porosjenko staat de pers te woord nadat hij gestemd heeft tijdens de presidentsverkiezingen in de Oekraïne. Beeld epa

De 48-jarige Porosjenko claimde zijn overwinning zondagavond al en liet meteen weten dat Oekraïne het referendum over de Krim en de Russische annexatie van het schiereiland nooit zal erkennen. De 'soevereiniteit en territoriale integriteit' van Oekraïne staan voor hem als een paal boven water, liet hij weten. Wat hem betreft worden dit jaar nog parlementsverkiezingen uitgeschreven.

Hoewel de meerderheid van de Oekraïners hem een mandaat heeft gegeven om verder te gaan met Europese integratie, heeft Porosjenko naar eigen zeggen eerst een andere klus te klaren: het beëindigen van de 'oorlog en chaos' die pro-Russische separatisten hebben veroorzaakt in het oosten van het land. Daarvoor wil hij zo snel mogelijk die kant op, maar zolang de opstandelingen hun wapens niet neerleggen zijn onderhandelingen wat hem betreft uitgesloten.

'Porosjenko heeft alle machtsinstrumenten'
Oud-premier van Oekraïne Timosjenko heeft haar verkiezingsnederlaag vandaag toegegeven. Porosjenko heeft volgens haar 'alle machtsinstrumenten' om de crisis een halt toe te roepen en aan de verwachtingen van de Oekraïners te voldoen. 'We zullen al het mogelijke doen om een sterk Europees Oekraïne te bouwen. Ook pleitte ze voor een referendum over het lidmaatschap van de NAVO.

'Dit waren eerlijke en 'schone' verkiezingen', zegt Timosjenko in een eerste reactie. 'De verkiezingen vonden plaats onder omstandigheden van militaire agressie, deels door Rusland, dus het was erg moeilijk om te stemmen. Dat de verkiezingen toch zijn gehouden, is een grote overwinning.'

De voormalige Oekraïense premier Joelia Timosjenko Beeld EPA

Niet om tafel
De pro-Russische opstandelingen in het oosten van Oekraïne verwachten niet om de tafel te gaan met de verwachte nieuwe president. De oligarch financierde en ondersteunde namelijk het optreden van de regeringstroepen tegen de pro-Russische strijders, voerde een van de separatistische leiders als reden aan. 'Hoe kan er dan een dialoog zijn?', aldus Miroslav Roedenko.

Voordat het toch tot onderhandelingen kan komen, moet Kiev van de activisten aan verschillende eisen hebben voldaan: de militaire operatie moet worden stopgezet, de troepen moeten worden teruggetrokken en 'onze soevereiniteit' moet worden erkend, aldus Roedenko. 'Maar ik betwijfel of hij deze stappen zal nemen.'

Onrustig in Oost-Oekraïne

De presidentsverkiezing verliep in het oosten van het land uiterst lastig. Pro-Russische separatisten blokkeerden de stembusgang die volgens hen illegaal was. In de regio Donetsk waren slechts 426 van de 2.430 stembureaus open en in de gelijknamige stad zou zelfs geen enkel kieslokaal in werking zijn.

Enkele duizenden activisten protesteerden tegen de verkiezingen, onder wie sommigen gemaskerd en bewapend. Zij protesteerden onder meer bij het huis van Rinat Achmetov, de rijkste man van Oekraïne die zijn 300.000 werknemers vorige week opriep tot eenheid en die de opstandelingen beschuldigde van genocide. In Loehansk kwam zeker één persoon om in een schietpartij tussen strijdkrachten en militanten die stembewijzen wilden stelen. Een ander raakte gewond.

Sinds oud-president Viktor Janoekovitsj in februari werd afgezet, heeft Rusland geen enkele interim-leider in Kiev erkend. De Oekraïners hopen dat de presidentsverkiezing de crisis kan laten de-escaleren, aangezien Moskou een verkozen leider met een sterk mandaat minder makkelijk kan negeren. Als uit de uitslagen van maandag blijkt dat inderdaad minstens de helft van het volk zich achter Porosjenko schaart, is geen tweede stemronde meer nodig.

Obama prijst Oekraïense bevolking
De Amerikaanse president Barack Obama heeft de Oekraïense bevolking zondag geprezen, omdat zij zijn gaan stemmen 'ondanks provocaties en geweld'. Hij loofde vooral de 'dappere Oekraïners' die in het oosten van het land zijn gaan stemmen, waar pro-Russische separatisten dit probeerden te verhinderen.

Obama verklaarde dat de Verenigde Staten graag met de nieuwe president en een democratisch gekozen parlement willen samenwerken. Ook wil Washington de inspanningen om politieke en economische hervomingen door te voeren ondersteunen.

Hij zei dat de Oekraïners in de afgelopen maanden de wens ten toon hebben gespreid om hun leiders 'zonder bemoeienis' te kiezen en hun toekomst te bepalen 'vrij van geweld en intimidatie'. Verder zei Obama dat de VS de soevereiniteit en territoriale integriteit van Oekraïne ondersteunen en de 'bezetting en gepoogde annexatie van de Krim' door Rusland afwijzen.

De verklaring van Obama werd door het Witte Huis vrijgegeven terwijl de president zondag een onaangekondigd bezoek bracht aan de Amerikaanse troepen in Afghanistan.

Pro-Russische separatisten in Donetsk. Beeld reuters

Klitsjko burgemeester van Kiev
Oud-bokser Vitali Klitsjko zou vandaag zijn gekozen als nieuwe burgemeester van de Oekraïense hoofdstad Kiev. Dat blijkt uit felicitaties die Porosjenko stuurde naar het zwaargewicht. 'Volgens onze interne gegevens is Vitali Klitsjko gekozen.'

De twee verschenen vanavond gezamenlijk voor de camera's. Uitslagen van de verkiezingen in Oekraïne zijn er nog niet, alleen exitpolls wijzen de twee als winnaars aan.

Vitali Klitsjko (L) schudt de hand van de afgezette president van Oekraïne Viktor Janoekovitsj. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.