Ex-vluchteling jaagt op Syrische oorlogsmisdadigers

Salem Kurdi, ex-vluchteling, zoekt naar gevluchte oorlogsmisdadigers uit het leger van Assad. Op internet.

Salem Kurdi. Beeld Marcel van den Bergh
Salem Kurdi.Beeld Marcel van den Bergh

De Syriër Mohamad A. vierde vorig jaar dat hij na een lange vluchtroute asiel zou krijgen in Zweden. Op Facebook plaatste hij een foto van zichzelf, lachend in Stockholm. Dat had hij beter niet kunnen doen. Een netwerk van burgeractivisten publiceerde de foto samen met oudere beelden waarop te zien is hoe A. in legeruniform poseert, staande op de lichamen van dode burgers. Vorige week werd A. op basis van de beelden in Zweden aangeklaagd voor oorlogsmisdaden.

Het netwerk dat onder meer via publicaties op Facebook wil voorkomen dat oorlogsmisdadigers in Europa ongestraft een nieuw leven kunnen opbouwen, bestaat voornamelijk uit vluchtelingen uit Syrië en Irak. Ze staan in contact met mensenrechtenactivisten in hun land van herkomst en met vluchtelingen in de Europese opvangcentra. Onder hen is de Nederlandse Syriër Salem Kurdi (23). Hij vluchtte zestien jaar geleden met zijn ouders uit Syrië. Uren per week speurt hij internet af op zoek naar oorlogsmisdadigers uit het leger van president Assad.

Hoeveel Syriërs speuren in Nederland naar oorlogsmisdadigers?

'Misschien drie of vier. Het zijn mensen die als vrijwilliger in een azc werken. Zij horen van vluchtelingen verhalen over mensen die in Syrië zouden hebben gemarteld en hier nu zijn herkend. De vluchtelingen weten niet wat ze moeten doen als ze een oorlogsmisdadiger herkennen. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) heeft een brief gestuurd over hoe lang de asielprocedure duurt, maar ze zouden beter de vluchtelingen uit kunnen leggen hoe ze misdadigers kunnen aangeven.'

'De IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) heeft een apart adres waarnaar je deze verhalen kunt doormailen. Maar dat weet lang niet iedereen. 'De IND vraagt altijd om meer bewijs. Maar ik kan ze moeilijk bewijs sturen van iedere misdadiger die op heterdaad wordt betrapt. De IND gaat in mijn ogen soms te ver met vragen om bewijs. Ze willen opnamen van martelingen en moorden. Soms lukt dat. In Zweden is onlangs iemand veroordeeld die in een video te zien was waarin hij aan het martelen is.'

Rob van Lint, de directeur van de Immigratie- en Naturalisatiedienst Beeld anp
Rob van Lint, de directeur van de Immigratie- en NaturalisatiedienstBeeld anp

Waarom doe je dit?

'Ik ben zelf vluchteling geweest. Ik kan niet leven met onrecht en met het idee dat hier mensen leven in een vrij Europa, die juist zelf een vrij Syrië hebben tegengewerkt. Ze moeten worden gestraft.'

Hoeveel oorlogsmisdadigers heb je gezien die nu in Nederland rondlopen?

'Vijf à zes. Een daarvan was lid van Hezbollah, de ander is een Afghaan die is gerekruteerd door Iran om voor Assad in Syrië te vechten. Hij was lid van Liwa al-Fatimiyoun, een grote sjiitische militie van voornamelijk Afghaanse strijders.'

Twintig Syrische asielzoekers verdacht van oorlogsmisdaden

In de stroom vluchtelingen uit Syrië zijn de afgelopen jaren zeker twintig ex-strijders meegekomen die worden verdacht van oorlogsmisdaden. Lees het artikel hier.

Welke bronnen gebruik je?

'Internet, YouTube en Facebook. Soms ook Al-Jazeera. Het meeste komt van Facebook. Als de rebellen een gebied heroveren, vinden ze documenten en telefoons van officieren die zijn gevlucht. Daarmee verkrijgen ze veel bewijsmateriaal. De informatie komt dus van niet-officiële bronnen. Dat maakt het ook zo moeilijk. De echtheid van de informatie valt niet te controleren. Aan het begin van de revolutie werden filmpjes van demonstraties op YouTube gedeeld, waarvan het regime beweerde dat alles nep was. Dit doen ze nu ook met video's die opduiken van martelingen.'

Hoe stel je vast of iemand oorlogsmisdaden heeft gepleegd?

'Ik probeer altijd informatie bij mensenrechtenorganisaties en andere bronnen te checken. Je kunt niet op basis van foto's iemand beschuldigen. Ik voer eerst simpel onderzoek uit via Google en Facebook. Meestal kom je snel achter de politieke voorkeur van de desbetreffende persoon. Ze verheerlijken het leger, Assad en de sjiitische barbaarse milities, ze zijn 'trots' op de bombardementen, martelingen en moordpartijen.'

'Dat maakt je medeschuldig. Je kunt deze wandaden niet goedkeuren. Op YouTube zijn schokkende beelden te zien waarop soldaten van het regime mensen verbranden, onder luid gelach, alleen omdat ze demonstreerden voor meer vrijheid.'

Tekst gaat verder onder de foto.

Syrische mannen houden het portret vast van president Bashar al-Assad, aan het einde van een paramilitaire training onder leiding van het Syrische leger in al-Qatif, op 22 februari. Beeld afp
Syrische mannen houden het portret vast van president Bashar al-Assad, aan het einde van een paramilitaire training onder leiding van het Syrische leger in al-Qatif, op 22 februari.Beeld afp

Het feit dat iemand een geweer draagt of bij dode lichamen staat, wil nog niet zeggen dat hij oorlogsmisdaden heeft begaan.

'Ik zal nooit beweren dat iemand oorlogsmisdaden heeft gepleegd als ik geen bewijs heb. Maar waarom gaat iemand poseren naast lijken? Is dat menselijk? Als je de daden van het leger steunt en je bent te zien met een wapen en legerkleding naast dode lichamen, dan is de kans groter dat je zulke daden zelf hebt gepleegd dan dat je het niet gedaan hebt.'

'De revolutie in Syrië is niet ontstaan omdat mensen honger hadden, maar omdat ze vrijheid wilden. De misdadigers die het regime hebben verdedigd, kunnen niet omgaan met de normen en waarden van het vrije woord. Zij zijn een gevaar voor de maatschappelijke rust in Europa.'

Kijk je ook naar leden van de oppositie die misdaden hebben gepleegd?

'Ik heb nog geen video's of foto's gezien van soldaten van Assad die worden gemarteld. Maar als ik het voorbij zie komen, zal ik het ook melden.'

Ben je weleens bedreigd naar aanleiding van je publicaties?

'Het zijn vooral scheldpartijen door mensen op Facebook. Het komt voor dat mensen van de inlichtingendiensten van Assad neppagina's aanmaken, zodat ze ons lastig kunnen vallen. Die blokkeer ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden