Ex-SS-officier mag na ontmaskering titel houden

Hans Ernst Schneider, een voormalige hoge SS-officier in het door nazi-Duitsland bezette Nederland, mag zich 'doctor in de filosofie' blijven noemen....

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

BONN

Talrijke hoogleraren en studenten van de Beierse universiteit hebben onthutst gereageerd op het besluit van de promotiecommissie. Verschillende leden van de Bondsdag ondersteunen het protest. De filosoof prof. dr. Theodor Ebert: 'Juridisch absoluut onjuist. Politiek schandalig. De reputatie van onze universiteit zal daardoor zowel in binnen- als buitenland worden geschaad.' Volgens Ebert is de sfeer op de universiteit 'voor onbepaalde tijd goed verziekt'.

Schneider was een naaste medewerker van SS-chef Himmler en werkte tijdens de bezetting enkele jaren in Den Haag. Daar kreeg hij van de hoogste SS-officier in Nederland, Hans Rauter, opdracht medische apparatuur weg te halen uit de universiteiten van Leiden en Utrecht. De apparaten werden vervolgens naar het concentratiekamp Dachau gestuurd en ingezet bij experimenten op gevangenen.

In 1942 organiseerde hij in Den Haag een tentoonstelling van oude germaanse symbolen. Ten behoeve daarvan verzocht hij Himmler schriftelijk een antieke kast naar Nederland te sturen, waarop hakenkruizen stonden; 'voor de Nederlanders een mooie woordloze demonstratie.'

Na 1945 heette Schneider ineens Hans Schwerte, vanaf 1948 dr. Schwerte. De jonge promovendus stond in Erlangen-Neurenberg vanaf dat moment bekend als een veel belovende filosoof en groot kenner van de Duitse literatuur, in het bijzonder van Goethes Faust. Hij schopte het tot rector van de Technische Hogeschool in Aken en werd door de deelstaat Noordrijn-Westfalen belast met het onderhouden van de universitaire contacten met de buurlanden België en Nederland.

Voor zijn vele na-oorlogse verdiensten ontving Schneider/Schwerte in België een koninklijke onderscheiding en in Duitsland het 'Bundesverdienstkreuz'. Met Schneider, inmiddels 86, ging het goed tot drie jaar geleden, toen iemand zijn ware identiteit ontdekte en hem begon te chanteren. In april vorig jaar onthulde KRO's Brandpunt wie 'dr. Schwerte' in werkelijkheid was.

Bondspresident Herzog trok daarop het kruis van verdiensten in en premier Rau van Noordrijn-Westfalen bood Nederland zijn excuses aan. De TU van Aken ontnam Schneider eveneens alle ere-functies. Bij de Friedrich-Alexander Universiteit in Erlangen-Neurenberg verliepen de correcties moeizamer.

Onder leiding van prof. Ebert, zes andere hoogleraren en de voltallige faculteit Germanistiek werd het bestuur van de universiteit onder druk gezet de voormalige student 'Schwerte' zijn titel af te nemen. Niet alleen had hij de universiteit misleid met een valse naam, ook zou hij ten tijde van het nazi-regime reeds zijn gepromoveerd in de filosofie. Tweemaal promoveren in hetzelfde vak kan niet, aldus Ebert. Bovendien is de SS door het Neurenberger Tribunaal veroordeeld als een misdadige organisatie. De hoogleraar: 'Schneider had daarom helemaal niet het recht zich aan een Duitse universiteit in te schrijven, een assistentsfunctie te bekleden en te promoveren.'

De affaire leidde tot oproer in de gemeenteraad van Neurenberg, die in meerderheid de actie van Ebert c.s. steunde. Op 11 juli dit jaar, zo bleek uit de deze week verspreide verklaring van de universiteit, heeft de promotiecommissie in het geheim een besluit genomen: dr. Schwerte wordt dr. Schneider, waarbij mag worden aangetekend dat een wetenschappelijke titel in Duitsland de drager onverminderd veel prestige verschaft.

Rector Gotthard Jasper heeft zijn handen vol aan het ongenoegen in zijn college van hoogleraren en derhalve weinig zin in een publieke rel. Hij beperkt zich tot het volgende commentaar: 'Men moet zich niet met het verleden bezighouden door pseudo-symbolische acties als het afnemen van iemands titel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.