Ex-Navo-chef adviseert Verenigde Naties 'neutrale' vredesmacht te sturen naar Oekraïne

De Verenigde Naties moeten een 20 duizend man sterke vredesmacht naar Oekraïne sturen om te helpen een einde te maken aan het conflict tussen Kiev en de pro-Russische rebellen. Dat is het belangrijkste advies van een rapport dat is opgesteld op verzoek van voormalig Navo-chef Anders Fogh Rasmussen.

President Poetin Foto epa

De vredesmacht zou volgens de opstellers van het rapport moeten bestaan uit troepen uit landen die niet bij de Navo zitten - zoals Zweden, en landen die dichtbij Rusland staan, zoals Wit-Rusland. De vredestroepen moeten een einde maken aan de strijd tussen de separatisten en Kiev, die al aan zeker tienduizend mensen het leven heeft gekost en ruim anderhalf miljoen inwoners op de vlucht heeft gejaagd.

Met steun van Rusland wisten de separatisten twee gebieden in het oosten van Oekraïne onder controle te krijgen. De gevechten namen enigszins af nadat de twee partijen in 2015 een bestand overeenkwamen, maar het geweld gaat nog steeds door.

Rebellenrepubliekjes

De komst van de vredestroepen zou de weg moeten effenen voor het organiseren van verkiezingen in de rebellenrepubliekjes waar de rebellen met steun van Russische militairen in 2014 de macht grepen. Die verkiezingen maken deel uit van de afspraken uit het Minsk-II akkoord, maar tot nog toe is er niets van gekomen. Een van de problemen is dat de separatisten en Moskou weigeren Kiev weer de controle te geven over de grens tussen Rusland en het rebellengebied. Op hun beurt beschuldigen de separatisten Kiev ervan dat het zijn zware wapens niet heeft teruggetrokken van de frontlijn.

Rasmussen, die nu adviseur is van de Oekraïense president Petro Porosjenko, wil de plannen voor een neutrale vredesmacht voorleggen aan Kurt Volker, de speciale gezant van president Trump voor het conflict in Oekraïne. Volker heeft de afgelopen maanden verscheidene malen overleg gevoerd met Aleksandr Soerkov over de mogelijkheden voor een vredesregeling. Soerkov is de vertegenwoordiger van president Poetin voor de rebellengebieden.

Volker heeft het gevoel dat Rusland een uitweg wil vinden uit de impasse, vooral omdat de kosten van het conflict te hoog zijn opgelopen. Rusland steekt veel geld in het overeind houden van de rebellenrepubliekjes die economisch nauwelijks levensvatbaar zijn. Daarnaast zijn er de militaire kosten. Maar Rusland heeft vooral last van de diplomatieke schade: sancties en slechte relaties met het Westen.

Internationale troepenmacht

President Poetin opperde eerder ook al de mogelijkheid van een internationale troepenmacht, maar hij wilde dat de troepen langs de frontlijn zouden worden gelegerd. Dat zou er in de praktijk op neerkomen dat zij het door de rebellen en de Russen veroverde gebied gaan bewaken.

Dat is uiteraard niet aanvaardbaar voor de Oekraïense regering. Volker presenteerde eind vorig jaar een tegenvoorstel aan Soerkov met als uitgangspunt dat de vredestroepen overal mogen opereren, ook langs de grens met Rusland. Maar Poetins gezant verwees vrijwel het hele plan van Volker naar de prullenmand. Slechts 3 van de 29 punten konden in zijn ogen genade vinden.

Waarnemers betwijfelen of president Poetin bereid is veel concessies te doen in de aanloop naar de presidentsverkiezingen die volgende maand worden gehouden. Rusland is ook geïrriteerd over het recente besluit van president Trump om Oekraïne moderne Javelin-anti-tankraketten te leveren. Tot nog toe beperkte Washington zich tot het leveren van communicatie-apparatuur en militaire voertuigen zonder bewapening.