NieuwsCongo

Ex-krijgsheer Jean-Pierre Bemba neemt het op tegen Congolese president Kabila

Na tien jaar gevangenschap in Den Haag is de Congolese ex-krijgsheer Jean-Pierre Bemba woensdag als een prins onthaald in zijn vaderland. Bemba (55) werd in juni in hoger beroep vrijgesproken door het Internationaal Strafhof in Den Haag, waar hij in eerste instantie was veroordeeld voor oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid. 

Bij het kantoor van oppositiepartij MLC hangt een grote foto van Jean-Pierre Bemba.Beeld Sven Torfinn

Bemba’s triomfantelijke thuiskomst zorgt voor een nieuwe politieke dynamiek in Congo: hij wil meedoen aan de presidentsverkiezingen die gepland staan voor 23 december.

Enthousiaste aanhangers verwelkomden Bemba woensdag langs de uitvalsweg van de internationale luchthaven in de Congolese hoofdstad Kinshasa. Bemba was met een privéjet overgevlogen vanuit België. De voormalig krijgsheer geniet veel steun in het westelijke deel van Congo, waar de hoofdstad zich bevindt.

Presidentskandidaat

Bemba is door zijn partij MLC (Mouvement de Liberation du Congo) voorgedragen als kandidaat voor de aankomende presidentsverkiezingen. Bemba heeft tot 8 augustus om zich te registreren als kandidaat. De vraag wordt nu of hij daarin slaagt. Leden van de regerende coalitie van president Joseph Kabila (47) hebben gesuggereerd dat Bemba geen kandidaat mag worden, omdat hij door het Strafhof in Den Haag is veroordeeld voor het beïnvloeden van getuigen in zijn eerdere proces, ook al is Bemba in die zaak inhoudelijk dus vrijgesproken. Over het beïnvloeden van de getuigen loopt overigens nog een beroep, maar de kans dat Bemba terug de cel in moet wordt klein geacht, aangezien hij al jaren heeft vastgezeten.

Bemba was ruim vijftien jaar geleden betrokken bij een moordende en plunderende strijdgroep in de Centraal-Afrikaanse Republiek, een buurland van Congo. In 2008 werd hij opgepakt in België. Het Strafhof veroordeelde hem in 2016 tot 18 jaar celstraf. In hoger beroep bepaalden rechters dat Bemba’s rechtstreekse verantwoordelijkheid voor de daden van de gewapende strijders in de Centraal-Afrikaanse Republiek niet is bewezen.

Jean-Pierre Bemba komt met een privéjet aan op de luchthaven in de hoofdstad Kinshasa.Beeld AP

Delicate periode

Bemba’s huidige presidentiële ambitie komt in een delicate periode in Congo. Het enorme land verkeert in onzekerheid over de plannen van zittend president Kabila. Hij had volgens de grondwet al in 2016 moeten terugtreden. Kabila, president sinds 2001, stelde de verkiezingen uit. Die staan nu dus alsnog gepland voor later dit jaar. Kabila mag volgens de grondwet zelf niet meer meedoen, maar hij heeft nog niet uitgesloten dat hij toch een nieuwe ambtstermijn gaat najagen.

Waarnemers in Congo houden rekening met de mogelijkheid dat Kabila een marionet zal aanwijzen die namens zijn partij presidentskandidaat wordt. Eén theorie wil zelfs dat Kabila het uiteindelijk misschien op een akkoord gooit met Bemba. In 2006 deed Bemba trouwens al eens mee aan de presidentsverkiezingen, hij verloor toen van Kabila.

Een speciale rol in Congo speelt de katholieke kerk. De geestelijkheid in het overwegend katholieke land oefent zware druk uit op president Kabila om de grondwet te eerbiedigen. De kerk wil dat Kabila de verkiezingen eindelijk laat doorgaan en dat hij aankondigt zelf niet nog eens kandidaat te zullen zijn. De kerk, die zich verder neutraal opstelt tegenover kandidaten, heeft in de voorbije maanden grootschalige straatprotesten georganiseerd. Ordetroepen schoten tientallen betogers dood.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden