Ex-belastingparadijs zoekt verdienmodel

Hoe heeft het eiland zo afhankelijk kunnen worden van de financiële sector? En vooral: waarop moet Cyprus inzetten als het op een andere manier zijn geld moet verdienen?

PETER DE WAARD

Gas, toerisme, handel, landbouw of een nieuw silicon valley voor het Midden-Oosten: Cyprus moet op zoek naar een nieuw verdienmodel, zo zei de Nederlandse staatssecretaris Weekers maandag, nu de reputatie van het land als belastingparadijs en financieel centrum aan diggelen ligt. Cyprus, dat in 2011 werd toegelaten tot het elitekorps van de dertig welvarendste landen in de wereld, dreigt die status snel te verliezen.

Dienstverlening is nu nog goed voor 80 procent van de Cypriotische economie en voor 70 procent van alle banen. Banken en financiële bedrijven nemen 50 procent van het bbp voor hun rekening, het toerisme 30 procent. Dat aandeel daalt al jaren door de opkomst van goedkopere bestemmingen aan de Turkse zuidkust. Landbouw is nog maar goed voor 3 procent van de Cypriotische economie en industrie en bouw 15 procent.

Historisch gezien is Cyprus altijd straatarm geweest. Het diende in de Middeleeuwen als basis voor de beruchte kruistochten. Daarna werd het deel van het Ottomaanse rijk, voordat de Britten het eiland in 1878 koloniseerden, als protectoraat en later als kroonkolonie - niet omdat er wat te halen was maar vanwege de strategische ligging. Keuterboeren teelden er citrusvruchten, druiven, meloenen en graan. De grond was echter schraal en de productiviteit laag. In het begin van de 20ste eeuw kwam er enige mijnbouw tot stand, vooral voor de winning van asbest en later koper.

Na de Tweede Wereldoorlog ontstond ook kleine industrie (textiel, schoenen) en werd Cyprus een doorvoerhaven, waarbij 85 procent van het goederentransport via de haven van Famagusta liep.

Na de Turkse invasie van 1974 kwam Famagusta echter op het 'andere' deel van het eiland te liggen. Toerisme werd als nieuwe inkomstenbron ontdekt. Tussen 1974 en 1990 nam het aantal toeristen toe tot 1 miljoen, hetgeen leidde tot een enorme bouwboom. Tegelijkertijd daalde de werkloosheid, van 30 procent in 1974 tot nog geen 2 procent in 1990. Vanwege de kunstmatig hoog gehouden koers van het Cypriotische pond stagneerde de groei van het toerisme na de eeuwwisseling.

Cyprus had zich toen al als een vrijhaven gemanifesteerd voor rijke Griekse reders die hier hun schepen konden registeren. De stap naar een belastingparadijs was daardoor niet groot.

Na de val van de Muur in Berlijn kwam dit in een stroomversnelling. Financiële dienstverlening werd de economische motor van het land. De welvaart nam snel toe. Cyprus kon in 2004 lid worden van de EU en vier jaar later als hoogontwikkeld land toetreden tot de eurozone. Nu is de pijler onder de economie weg.

Gas

Cyprus zou voor de kust een gasreserve hebben van 7 biljoen kubieke meter aardgas. Het gas zit onder de zeebodem, 1.500 meter diep. Winning en de aanleg van leidingen kan kostbaar zijn. Voor 2019 zal de winning zeker niet kunnen beginnen. Schattingen over de verdiensten variëren van 5- tot 50 miljard dollar in twintig jaar. Het Turkse deel van Cyprus heeft een claim op de reserves.

Toerisme

Cyprus trekt jaarlijks twee miljoen toeristen, de helft Britten. Dan volgen Russen (150 duizend), Grieken en Duitsers (130 duizend). De hoogtijdagen zijn voorbij. In 2001 kwamen 500 duizend toeristen meer en bedroegen de inkomsten 2,1 miljard tegen 1,5 miljard nu.

Handel

Sinds de haven van Famagusta in het Turkse deel ligt, is Limassol de belangrijkste havenstad. Larnaca heeft een haven met een vrijhandelszone. Cyprus is gunstig gelegen als handelscentrum. Maar het Midden-Oosten is instabiel, en opkomende economie Turkije gebruikt havens van de vijand niet.

Landbouw en visserij

In september was er in in Larnaca een EU-congres over biologische landbouw op Cyprus. Riverland Dairy Bio Farm en Erson Organic Hoca's farm zijn modelboerderijen voor biologische zuivelproducten en groente. De EU heeft 2 miljoen euro verstrekt, maar landbouw is te klein om de economie te kunnen trekken. Visserij is vooral een bedrijvigheid in het Turkse deel.

Industrie

De industrie fabriceert onder meer textiel, bouwmaterialen, voedingsmiddelen en dranken. Maar de sector is klein. Van de twintig grootste bedrijven zijn er tien banken. Daarna komen Cyprus Airways en de telecommaatschappij. Mitsides Pasta, de grootste producent van meelproducten, telt 160 werknemers en levert in het hele Midden-Oosten aan Pizza Hut. ThunderWorkx, een telecombedrijf, poogt Cyprus als hightech-centrum van de regio te promoten.

undefined

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden