Ex-bankier

In Laren in het Gooi voltrok zich zaterdagochtend een familiedrama. Een naar verluidt depressieve ex-bankier doodde zijn vrouw en 22-jarige jongste dochter, en daarna zichzelf.

Dat het een familiedrama betrof, hoorden we snel van de politie. Het nieuws kreeg echt vaart toen iemand had ontdekt dat de plek des onheils toebehoorde aan Jan Peter Schmittmann, de man die we nog kenden van de parlementaire enquête financieel stelsel en van de acht miljoen euro die hij van ABN Amro meekreeg bij zijn ontslag.

Familiemoorden worden doorgaans gepleegd door onbekenden die we daardoor vrij eenvoudig kunnen opbergen onder de veilige noemer 'tragisch geval met kortsluiting in het hoofd'. Maar een voormalige topman van de grootste bank van Nederland die een dubbele moord en daarna zelfmoord pleegt, vraagt om andere verklaringen. Dat iemand met een villa in Laren, een villa in de Franse Alpen, een mooie carrière en een paar miljoen op de bank tot zoiets in staat blijkt, gaat er bij ons moeilijk in.

De berichtgeving rond de zaak had feitelijk beperkt kunnen blijven tot het nieuws van de tragedie. Er is geen algemeen belang gemoeid met verdere uitweidingen. Maar zo werkt nieuws niet, zeker niet wanneer het intrigerend nieuws betreft over een vooraanstaand man die een wanhoopsdaad begaat. Dat schreeuwt om details die mogelijk enig licht werpen op het onbegrijpelijke. Die een antwoord op de waaromvraag iets dichterbij brengen.

Ook wanneer er helemaal geen antwoord is of geduldig wachten tot er misschien een antwoord komt is aan te raden. Maar er is een grote haast in het nieuws geslopen. De snelle conclusies en speculaties in de sociale media jagen de oude media op en zelfs het OM lijkt ervan uit te gaan dat grote spoed is geboden - eerst in Deurne, nu in Laren.

De vraag naar details is ook een vorm van platte sensatiezucht. Zelf zat ik maandagmiddag gefascineerd Schmittmanns ondervraging door Dion Graus van de commissie-De Wit terug te kijken, uit november 2011. Dat had geen dieper motief dan ordinaire nieuwsgierigheid naar de man die zichzelf opeens in het hart van een mediastorm had geplaatst. Wie was hij nog maar zeventien maanden geleden?

Misschien, maakte ik mezelf wijs, merkte ik een detail op, iets dat een tip van de sluier zou kunnen lichten, leakage zoals de forensische psychiater Duits het gisteren in de Volkskrant noemde - een signaal dat met terugwerkende kracht betekenis krijgt. Maar ik zag alleen een wat snel pratende, rationele man en nog geen splinter van een verklaring.

Een portret in NRC Handelsblad begon met een alinea over het golfspel van Schmittmann, waarna de volgende zinnen volgden: 'De voormalige bankier van ABN Amro was een man van extremen, volgens zijn vrienden. Doseren was niet zijn ding, zegt een van hen.' Dat bleek maar weer. De zin was een kleine bijdrage aan een mogelijke verklaring.

De Telegraaf had een anderhalf jaar oude tweet van Schmittmann opgeduikeld: 'als geld een reflectie is van geluk zijn de armsten het gelukkigst'. Mysterieuze boodschap die nu opeens gewicht kreeg. 'Geld maakte niet gelukkig', concludeerde de krant: verklaring en geruststellende mededeling voor de minima onder zijn lezers ineen.

We kunnen een drama niet zonder meer een drama laten. Dat is te bedreigend. Alleen met verklaringen en details kunnen we het van onszelf verwijderen, er afstand van nemen en ons leven opgelucht hervatten.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden