Profiel Evo Morales

Evo Morales: van geroemd president tot plucheklever die zwicht voor protesten

Evo Morales beloofde zondag in een toespraak nieuwe verkiezingen uit te schrijven. Beeld EPA

Ooit werd Evo Morales wereldwijd geprezen. De verkiezing van de boerenzoon in 2005 was goed voor arm Bolivia. Nu wordt hij verdacht van verkiezingsfraude. Na weken van protesten is de president zondag afgetreden, nadat duidelijk was geworden dat hij de steun van leger en politie kwijt was.

De politie koos zaterdag al de kant van de anti-Morales-demonstranten die aandrongen op nieuwe verkiezingen. Zondag riep legerleider, generaal Williams Kaliman, de president op helemaal terug te treden en niet meer aan die nieuwe verkiezingen mee te doen.

De verkiezingen van 20 oktober zijn door de Organisatie van Amerikaanse Staten (OAS) ongeldig verklaard. Morales zou de uitslag hebben ‘gemanipuleerd’, aldus deze onafhankelijke waarnemer. De OAS had meteen na de verkiezingen al om een tweede ronde gevraagd, maar Morales legde dit advies toen naast zich neer. 

De linkse Morales, Bolivia’s eerste inheemse president, leek het zoveelste voorbeeld van een leider die niet uit ’s lands presidentiële paleis is weg te slaan. Het is de tragiek van de politicus die tot grote hoogte is gestegen, maar er niet over peinst de macht uit handen te geven.

Prullenbak

Eveneens populaire presidenten als Tanzania’s Julius Nyerere en Ghana’s Jerry Rawlings trokken zich na twee termijnen wel vrijwillig terug, maar Morales koos voor een derde en zelfs vierde termijn. Dat hiervoor de uitslag van een referendum, dat een vierde kandidatuur onmogelijk maakte, in de prullenbak moest worden gegooid, deerde de voormalige vakbondsleider niet.

Aanhangers van Morales betuigen hun steun aan de president in de hoofdstad La Paz. Beeld AP

Waardigheid

En dan te bedenken dat Morales ooit, na slechts twee jaar presidentschap, zei dat hij niet lang aan de macht zou blijven. Zijn overwinning in 2005 sprak voor velen in de wereld tot de verbeelding. Opgegroeid in een arm gezin in Zuid-Amerika’s armste land, zou hij een einde maken aan de macht van de elite die Bolivia zo lang had geregeerd. ‘In één ding zijn wij allemaal gelijk’, zei hij tijdens zijn inauguratierede over de landen in de wereld: ‘In ons recht op waardigheid’. 

In zijn kabinetten benoemde hij veel vrouwen en inheemse politici. Morales verhoogde het minimumloon, hij pakte de armoede aan en nationaliseerde bedrijven. Ook zegde hij het Internationaal Monetair Fonds (IMF) de wacht aan. Zelf gaf de nieuwe president het goede voorbeeld door zijn eigen salaris en dat van zijn ministers fors te verlagen. Op reis in het buitenland zag de wereld een staatshoofd gehuld in eenvoudige, kleurige truien. Het versterkte allemaal zijn imago van ‘man van het volk’.

Aanhangers van de oppositie betogen tegen de overwinning van Morales bij de presidentsverkiezingen. Beeld Reuters

In de VS werd de opkomst van de voormalige cocaboer met argwaan bekeken. Als president zette Morales zich in, zoals hij als activist ook jarenlang had gedaan, voor het recht van de boeren om de cocaplant te verbouwen. Niet voor de productie van cocaïne, maar voor de verkoop van de bladeren, die door de Bolivianen worden gebruikt. Het zou bijdragen aan de gespannen relatie die Morales altijd heeft gehad met Washington. 

Vraagtekens

Het was dan ook niet vreemd dat de VS, net als Colombia en Brazilië, vorige maand direct vraagtekens plaatsten bij zijn overwinning. Het openbaar maken van de tellingen van de stemmen, werd kort voor het einde gestaakt, 24 uur later claimde Morales de overwinning. Volgens de president was een tweede stemronde niet meer nodig omdat uit de tellingen zou zijn gebleken dat hij 10 procent meer stemmen had dan zijn rechtse tegenstander Carlos Mesa, precies genoeg voor de overwinning.

De oppositie riep direct dat er sprake moest zijn van fraude. Aanhangers van Mesa gingen wekenlang de straat op om een tweede ronde te eisen. De protesten werden aanvankelijk met harde hand neergeslagen, waarbij zeker drie doden en tweehonderd gewonden zijn gevallen. De omslag kwam zaterdag, toen de politie zich achter de demonstranten schaarde, zondag gevolgd door de militairen.

De Boliviaanse president Evo Morales donderdag in Cochabamba. Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden