Everything Sucks speelt zich af in de jaren '90, maar is helemaal van nu

In allerlei series zijn de jaren negentig heel erg nu. En veel prominenter aanwezig dan in de series die uit die tijd stammen.

Als bij Luke thuis de telefoon gaat neemt zijn moeder op. 'Is Luke thuis', vraagt het meisje aan de andere kant van de lijn. 'Maar natuurlijk, ik zal hem even voor je halen.' En daar gaat het apparaat, rode hoorn, eindeloos lang krulsnoer: wie zelf niet zo'n telefoon had, kent wel iemand die hem bezat; wiens moeder ermee zwaaide als er telefoon voor hem was.

De nieuwe Netflixserie Everything Sucks speelt zich af in 1996 en dat zullen we weten ook; verwijzingen in overvloed. Brugpieper Luke wil filmmaker worden en is constant in de weer met vhs-banden. Kate, het meisje van Lukes dromen, draagt houthakkersbloezen en Tori Amos-T-shirts. Lukes nerdy vrienden bediscussiëren songteksten van Alanis Morissette, drinken Gatorate en citeren Beavis and Butt-Head. Zo is 1996 een thema op zich en de tijdsgeest een personage dat elke scène opschrikt.

Everything Sucks past in een trend van series die zich in een specifiek tijdperk in het verleden afspelen. Let wel: een verleden dat de kijker zelf zou kunnen hebben meegemaakt. Het woord 'retro-tv' dekt het fenomeen niet helemaal, al was het omdat die term door nostalgische zaterdagavondshows werd gekaapt. Misschien kunnen we beter spreken van de 'tijdperkpastiche': een liefdevolle ode aan een tijdperk, zodat dat tijdperk van context tot onderwerp wordt verheven.

Worsteldrama Glow is een tijdperkpastiche. The Deuce is een tijdperkpastiche in een specifieke setting: de New Yorkse prostitutiescene in de jaren zeventig. Dark is voor een deel een tijdperkpastiche, dankzij het tijdreizen. Stranger Things is een tijdperkpastiche op een dubbele manier: de serie verwijst naar films uit de jaren tachtig en zeventig, maar personages uit jaren tachtig-films bezoeken weer minder vaak de arcadehal dan de Stranger Things-kinderen.

De tijdperkpastiche kan een manier zijn om verschillende generaties te betrekken bij genres die normaal vooral voor tieners aantrekkelijk zijn: de avonturenreeks, de highschool-serie. Ook kenmerkend voor de tijdperkpastiche: het decennium dat centraal staat is veel nadrukkelijker aanwezig dan in series die daadwerkelijk in dat tijdperk zijn gemaakt. In Beverly Hills, 90210 of Baywatch haalde er nooit iemand een Tamagotchi uit z'n zak, zoals in Everything Sucks. Al te nadrukkelijke verwijzingen naar het heden zouden storen wanneer de afleveringen later herhaald zouden worden.

Zoals science fiction vaak over dilemma's van onze huidige tijd gaat, weerspiegelt de tijdperkpastiche meestal actuele normen en waarden. The Deuce wordt, ondanks de weinig vrouwvriendelijke setting, feministisch genoemd. Ook Everything Sucks is door en door 2018. Luke is de zoon van een zwarte tienermoeder en zijn crush Kate is heimelijk lesbisch.

Het opvoeren van de jaren negentig als setting is ook heel nu; ook in de mode is er een nineties revival gaande, iedereen is plots weg van het Clinton-tijdperk. En dat terwijl een tienerserie als Everything Sucks, met een lesbisch hoofdpersonage, toen nooit gemaakt had kunnen worden. Jonge homoseksuelen zagen zichzelf zelden terug op televisie. Wat dat betreft is het maar goed dat die jaren negentig voorbij zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden