Evenwicht

Schrijvers en musici zijn ware evenwichtskunstenaars, als we uitgevers en producenten moeten geloven.

Columniste Aaf Brandt Corstius heeft een boek geschreven: Het jaar dat ik (2x) moeder werd. Ik heb het nog niet gelezen, maar dat ga ik zeker doen. Het is immers nu al duidelijk dat het hier een bijzondere prestatie betreft. Dat komt door de advertentie die zaterdag in deze krant stond. Daarin stond: 'Het jaar dat ik (2x) moeder werd is een even vermakelijk als herkenbaar verslag van haar eerste jaar als jonge moeder.'


Even vermakelijk als hilarisch. Niet vermakelijk én hilarisch, noch 'zowel vermakelijk als hilarisch' (hoewel maar weinig boeken hilarisch zijn en toch niet vermakelijk), nee: precies even vermakelijk als hilarisch. Dat is grote kunst. Het valt niet mee om die twee communicerende vaten in balans te houden, maar ware kunstenaars kunnen dat.


De 'even...als' constructie komt vaak voor in de wereld van boeken, films en muziek. Hij behoort tot de betere clichés van flapteksten, dvd-hoesjes en recensies. De arme auteurs en artiesten kunnen er niks aan doen: het zijn hun uitgevers en producenten die zulke wervende teksten verzinnen. Des te knapper, aangezien flapteksten voor boeken vaak veel eerder worden bedacht en geschreven dan het boek zelf.


De aandachtige lezer blijft achter in blinde bewondering. Naima El Bezaz schreef de roman Vinexvrouwen, en - toen nog fulltime journalist - Robert Vuijsje oordeelde: 'Even geestig als beklemmend.' Niet net ietsje geestiger dan beklemmend, nee: precies evenveel.


Susan Smit schreef ooit het boek Letterhonger. BNR Nieuwsradio: 'Even openhartig als ontwapenend'. Detlev van Heest schreef in Het verdronken land over zijn reizen naar Japan. De uitgever had iets bijzonders in handen: 'Een even ontroerend als hilarisch inzicht in het moderne Japan.'


Zo gaat het maar door. De kunstwereld is vergeven van de holle communicerende vaten.


De Filmkrant kondigde een film aan van Paul Ruven over het bombardement van Rotterdam. 'Tegen de achtergrond van deze vijf oorlogsdagen speelt zich een even ontroerend als onmogelijk liefdesverhaal af.' Uit een filmrecensie in de Volkskrant: 'The Descendants is een bijzonder fraaie tragikomedie, even hilarisch als pijnlijk.'


Schaker Jan Timman schreef onlangs een boek over schakers. Daarin onder meer een portret van grootmeester Alexander Aljechin. De uitgever (De Bezige Bij): 'Betoverend en huiveringwekkend; even magisch als precies'.


Stelt u zich het schrijfproces even voor: meesterschaker Timman aan de laptop, bedachtzaam schuivend met woorden op zijn toetsenbord. Heel even dreigde de stelling op zijn scherm iets preciezer te worden dan magisch. Dat kon natuurlijk niet. Daar openbaarde zich zijn meesterschap, waardoor hij met enkele zetten de balans weer op orde had: even magisch als precies. In schaaktermen: pat, remise.


Meer goed nieuws: De donkere kamer van Damokles staat centraal in de campagne Nederland Leest 2012. Terecht: het is één van de beste boeken uit de Nederlandse literatuur. Dat herinnert aan het overlijden van de auteur, W.F. Hermans. De Volkskrant citeerde daags erna toenmalig staatssecretaris Aad Nuis, die sprak van een groot verlies: 'Ook komende generaties zullen worden geboeid door zijn even weerbarstige als weergaloze stem.'


Precies even weerbarstig als weergaloos - behalve geniaal schrijver was Hermans een begenadigd evenwichtskunstenaar. Precies wat een kunstenaar groot maakt. Exact even groot als weergaloos.


Ook opmerkelijke taal gehoord of gelezen? Mail naar taal@volkskrant.nl


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden