Analyse EU-top

Even slikken voor de concurrentie: Rutte blijft dus toch op het Binnenhof

Nu de topfuncties binnen de Europese Unie dan toch zijn vergeven, komt er ook een einde aan het langst lopende gezelschapsspel van het Binnenhof: de speculaties over een vertrek van Mark Rutte naar Brussel. De premier blijft – precies zoals hij zelf altijd beweerde. Voor de concurrentie is dat even slikken.

Mark Rutte arriveert dinsdag in Brussel om de Europese topfuncties te verdelen. Beeld REUTERS

Rutte heeft het de afgelopen maanden ontelbare keren en in telkens andere bewoordingen gezegd: ik ben niet in de race voor een Europese toppositie, ik blijf, ik ga niet weg. Toch kon bijna niemand het helemaal geloven, ook binnen de coalitie niet. De premier moest wel ontkennen, zo luidde de Haagse logica: een politicus die zegt dat hij weg wil, ís al weg.

Vriend en vijand zag bovendien hoe Rutte zich de afgelopen jaren bekeerde van scepticus (‘ik slaap niet onder een blauwe dekbed met gele sterren’) tot pro-EU-politicus. Toespraken in Straatsburg en Zürich, waarin de VVD’er inging op het belang van Europese samenwerking, werden gezien als ‘open sollicitaties’ naar een Europese topfunctie.

Zelfs de coalitiepartners werden daar zenuwachtig van. CDA en D66 lieten eind vorig jaar al doorschemeren dat ze het kabinet zouden laten vallen bij een vertrek van Rutte naar Brussel. CDA-senator Elco Brinkman deed zelfs een publieke oproep aan de premier om ‘zijn karwei hier af te maken’.

Droom van Baudet

Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet droomde juist hardop van vervroegde verkiezingen. ‘Het grote project van Ruttes leven is om de macht in Europa te krijgen’, aldus de FvD’er. De premier zei in zijn debat met Baudet voor de Europese verkiezingen dat hij juist heel andere ambities had: ‘Ik vind het zo belangrijk om ervoor te zorgen dat Forum ook de komende jaren niet de grootste partij van Nederland wordt, dat ik alleen al om die reden in Nederland blijf.’

Nu weet iedereen het dus zeker: Timmermans blijft in Brussel, Rutte in Den Haag. Daarmee verandert ook weer het politieke speelveld in Den Haag. Meerdere partijen mijmerden stiekem over het post-Rutte-tijdperk: bij een verkiezing zonder zittende premier liggen er voor iedereen opeens kansen. Jesse Klaver wil naar het Torentje en ook CDA’ers denken met Wopke Hoekstra en Hugo de Jonge twee premierskandidaten in huis te hebben. Nu moeten de kroonprinsen het mogelijk toch weer opnemen tegen Rutte, inclusief diens premiersbonus.

Officieel beslist de VVD-leider pas in de zomer van volgend jaar of hij nog een keer doorgaat als lijsttrekker, maar volgens een vertrouweling staat de premier in de startblokken voor 2021. Na een dip rond het vertrek van Halbe Zijlstra en Ruttes onnavolgbare verdediging van de afschaffing van de dividendbelasting is de wind weer gedraaid. Er ligt inmiddels een pensioen- én klimaatakkoord. Binnen de coalitie groeit het zelfvertrouwen dat ook dit kabinet de rit kan uitzitten. Dat zal ook op Rutte afstralen.

Uit een recente peiling van EenVandaag bleek onlangs al dat de meeste kiezers hem nog steeds zien als de meest geschikte kandidaat voor het premierschap. De electorale concurrenten kunnen hun borst natmaken: ook Brussel heeft hen niet kunnen verlossen van Mark Rutte.

Speculaties bleven, ondanks alle ontkenningen van Rutte

Partijgenoot Frits Bolkestein zei het al begin 2018: Rutte moet Donald Tusk opvolgen als president van de Europese Raad. De premier zelf wuifde het weg. ‘Ik maak deze periode af en kijk of ik dan weer beschikbaar ben voor een nieuwe periode.’

Bij een tussentijds vertrek van minister-president Rutte naar een topfunctie binnen de EU kunnen verkiezingen in Nederland niet uitblijven, waarschuwden bronnen binnen coalitiepartijen D66 en CDA eind 2018

Hebben we op 1 januari volgend jaar nog een premier die Rutte heet, vroeg columnist Martin Sommer zich begin dit jaar af, In de Duitse pers weten ze het al zeker: Mark Rutte gaat naar Europa.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden