Checkpoint CoronaFrans-Belgische grens

Even sigaretten halen over de grens kan je zomaar 250 euro kosten

Deze lente reist Volkskrant-journalist Remco Andersen langs de binnengrenzen van Europa. Op de Belgisch-Franse grens buigt men zich over de betekenis van het idee Europa.

Geen vriendelijk glimlachende oom aan de grens tussen België en Frankrijk. Beeld BELGA

Wie Frankrijk binnenkomt via de A22 richting Lille is vrijwel alleen; de Franse lockdown is een van de strengste in Europa. Hier geen glimlachende oom agent die toegeeft dat hij Nederlandse jongens toestaat hun Belgische vriendinnetjes te bezoeken, zoals aan de Nederlands-Belgische grens. Bij de Belgisch-Franse grensovergang klinkt slechts een kordaat ‘vous allez où?’ via het autoraam, met een verzoek om papieren.

Daarom parkeert Gregory (35), als hij vrienden wil bezoeken rondom de Franse grensplaats Tourcoing, tegenwoordig zijn Belgische auto aan een klein straatje in het stadje Moeskroen, toepasselijk genaamd de Grensstraat. Daar wandelt hij naar de overkant van de straat, waar het Rue Gaston Leper heet, en stapt in zijn andere auto – nu met Franse nummerplaat. Het mag niet, zegt hij, maar kom op. Dit is Europa. 

Tourcoing en Moeskroen zijn een Siamese tweeling. In normale tijden voeren de straatjes hier zonder enige vorm van grensmarkering van het ene naar het andere land. Het povere wijkje van Gregory’s tante is zelfs een van de weinige zogeheten eurodistricten die het continent rijk is. Wat heet, Lille-Kortrijk-Tournai is Europa’s eerste Eurometropolis. Dat feit kwalificeerde dit ‘grensoverschrijdend stedelijk agglomeraat’ vorig jaar voor 1,9 miljoen Europese euro’s ten behoeve van publiek-politieke dialoog, grenzeloos werken en grensoverschrijdende activiteiten.

Geen sigaretten kopen

Geen enkele bewoner heeft ervan gehoord. Grenzeloze activiteit? Je mag niet eens meer sigaretten in België kopen. Voor de deur in de bescheiden arbeiderswijk beschrijven buschauffeur Gregory en zijn 41-jarige neef, bestelbuschauffeur, het merkwaardige nieuwe normaal in hun vergroeide grensgemeente. Sigaretten dus, die kosten zo’n tien euro in Frankrijk en ruim zes euro in België. Dat is per slof bijna veertig euro verschil, rekent de neef voor. ‘En er zijn nogal wat rokers in deze wijk, meestal niet de meest vermogende mensen.’

Dus wagen velen van hen zich regelmatig naar Moeskroen. Niet vanuit de straat waar de neef woont, want dan moet je 250 meter België in, maar vanuit een straat verderop, waarvandaan de eerste Belgische tabakshop zich slechts vijftig meter over de grens bevindt. Wie gesnapt dreigt te worden, kan dan snel terug naar Frankrijk rennen. Daar is de boete voor niet-essentiële verplaatsingen 130 euro, tegenover 250 euro in België. Overigens beweert de neef dat er kortstondig een filmpje op Facebook heeft gecirculeerd van Franse gemeentepolitie die zelf in België illegaal sigaretten kwam halen, in uniform en al. Hilariteit alom.

Wie een uurtje op de grens rondhangt, daar waar Rue de Mouscron in de Franse plaats Tourcoing overgaat in de Couëtstraat in het Belgische plaatsje Moeskroen, ziet dan ook van alles voorbijkomen. Eindeloos veel mensen die hun auto parkeren en vervolgens worden opgepikt aan de andere kant, kinderen op crossfietsjes, joggers, stelletjes, hondenuitlaters, tieners op scooters, en hier en daar iemand met een slof sigaretten of een halve kilo tabak.

Tandeloos verkeersbordje 

Het grensoverschrijdende Europa is hier, in Europa’s enige Eurometropolis, vervangen door een lullig maar tandeloos wit met rood verkeersbordje: verboden toegang. Het irriteert een 61-jarige inwoner van Moeskroen, die stiekem met zijn vrouw van Frankrijk naar België loopt. ‘Wij zeggen allemaal dat we Europeanen zijn, maar als het erop aankomt is het ieder voor zich. Als Europese landen hadden samengewerkt aan het begin van de crisis, dan waren al deze verschillende nationale lockdowns niet nodig geweest. Het laat zien hoe kwetsbaar Europa is.’

Hijzelf, een Fransman wonend net over de grens in België, heeft zijn conclusies getrokken; hij is van plan terug te verhuizen naar Frankrijk. ‘Landen worden van elkaar afgesloten, en ik weet niet hoelang deze crisis duurt. Of hoe vaak ze opnieuw terug gaat komen. Ik heb niet meer het gevoel dat ik in een open Europa woon. Dus ik wil terug naar Frankrijk.’

Volkskrant-verslaggever Remco Andersen reist langs de gesloten binnengrenzen van Europa. Dit zijn eerdere afleveringen: 

Hoe een Belgische bierzaak in niemandsland belandde door de gesloten grens

Belgische grenswacht waant zich bij Berlijnse Muur

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden