Even naar de gestresste dikhuid

Olifanten in dierentuinen zijn er veel slechter aan toe dan hun soortgenoten in het wild, zeggen Britse dierenbeschermers. De directeur van Blijdorp heeft veel kritiek op hun studie....

Door Jeroen Trommelen

DIERENTUINEN kunnen onmogelijk voorzien in het welzijn van olifanten. Dat concludeert de Britse dierenbeschermingsorganisatie RSPCA in een omstreden studie over het gedrag van Aziatische olifanten in Europese dierentuinen. De dieren worden vaak ziek, vertonen gedrag dat op stress duidt en leven volgens de studie veel korter dan in het wild.

De Europese dierentuinen verwerpen de conclusie van de Britse dierenbeschermers. Op het vasteland van Europa wordt de accomodatie voor olifanten steeds beter, zegt directeur Ton Dorresteijn van diergaarde Blijdorp en coördinator van het olifantenprogramma van het European Endangered Species Programme (EEP), het fokprogramma van de Europese dierentuinen.

De studie, in opdracht van de RSPCA geschreven door de universiteit van Oxford, bevat niettemin objectieve cijfers. Eén op de drie olifantenvrouwtjes in Europese dierentuinen slaagt er niet in zich te reproduceren en één op de vijf kalfjes wordt dood geboren. In Europa worden meer dan vijfhonderd olifanten in dierentuinen gehouden, waarvan 69 in Engeland.

De olifanten lijden opmerkelijk vaak aan de gewrichtsaandoening artritis. Veertig procent vertoont gedrag dat op stress duidt. De gemiddelde leeftijd waarop de dieren overlijden is 15 jaar, terwijl olifanten in het wild gemakkelijk 60 kunnen worden.

Volgens woordvoerster Lucy Harding van de RSPCA zijn 'enkele' dierentuinen op het vasteland van Europa door de Britse onderzoekers bezocht. Daar zaten geen Nederlandse bij. 'Maar we vinden dat onze conclusies algemeen geldend zijn en menen dat het Europees fokprogramma onmiddellijk moet worden beëindigd.' Verbetering van de huisvesting is niet aan de orde. Het geld daarvoor kan volgens de organisatie beter worden besteed aan bescherming van wilde olifanten.

Olifantencoördinator Dorresteijn neemt de Britse studie niet serieus en vindt dat de conclusies rammelen. 'Ik denk dat de RSPCA zich voornamelijk laat leiden door de relatief slechte situatie in Britse dierentuinen. Die hebben de afgelopen jaren inderdaad niets aan de huisvesting van olifanten gedaan.'

Dat één op de drie Europese olifantenvrouwtjes zich niet voorplant is juist, zegt hij, maar dat komt omdat er in de betrokken dierentuinen geen mannetje in de buurt is om ze te bevruchten. Over de gezondheid van de dieren zegt het niets.

Ook het percentage doodgeboren kalfjes, met name van eerstgeborenen, is mogelijk niet opzienbarend. Er bestaan geen studies onder wilde olifanten die als vergelijkingsmateriaal kunnen dienen, maar ook bij olifanten in Aziatische houthakkerskampen wordt 20 procent dood geboren. Artitis komt ook daar vaak voor, net als bij olifanten in de toeristenindustrie in Tailand. 'En misschien dus ook in het wild'.

De lage gemiddelde leeftijd, zegt Dorresteijn, kan volledig worden verklaard doordat de Europese dierentuinen alle jong gestorven olifantjes registreren. Van de kalfjes haalt 30 tot 40 procent van de kalfjes het eerste levensjaar niet en dat haalt de gemiddelde leeftijd omlaag. 'De andere olifanten worden gewoon 60 tot 65 jaar, net als in het wild.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden