Even mister Darcy spelen

Televisieseries vormen een belangrijke inkomstenbron voor sommige Britse landhuizen. De voorname plekken waar bijvoorbeeld Brideshead Revisited en Pride and Prejudice werden opgenomen, zijn uitgegroeid tot bedevaartsoorden voor toeristen....

Enkele mannen staren naar de met kroos bedekte vijver. Misschien zouden ze graag in het voetspoor van mister Darcy treden en de duik wagen in het water om aan de overkant een buiging te maken naar de vrouw met those eyes. Maar Lyme Park, het landgoed onder de rook van Manchester, verbiedt het mannelijk bezoek zich even een echte gentleman te voelen en te doen wat de acteur Colin Firth zo prachtig deed in de televisiebewerking van Jane Austens boek Pride and Prejudice. 'We kunnen helaas niet toestaan dat mannen zo indruk willen maken op de vrouwen', zegt manager Marcus Halliwell. Daarom laat Lyme Park nu uitdrukkelijk weten dat er niet in de vijver mag worden gezwommen. 'Te veel mannen konden de verleiding niet weerstaan. Zeker niet op warme dagen als vandaag.' Het water is volgens hem ook te vies. De stand-in die de scène voor Colin Forth uitvoerde, moest zijn zwempartij bekopen met een week ziekbed.

Sinds Elisabeth Bennet (een rol van Jennifer Ehle) zes jaar geleden met verliefde ogen keek naar het landhuis dat in de serie Pemberley heette, is het bezoekersaantal van Lyme Park verdrievoudigd. Het kostuumdrama van de BBC was niet alleen razend populair in Engeland, maar deed ook menig televisiekijker in andere landen een traantje wegpinken. Lyme Park werd een bedevaartsoord voor de mensen die geen genoeg van deze romance kunnen krijgen.

Het park kreeg een Pemberley-trail, waarbij bezoekers met een plattegrond de exacte plekjes konden opzoeken waar miss Bennet en mister Darcy door de tuin wandelden en over de waterpartijen keken. In het huis zelf werd een expositie aan de televieserie gewijd, compleet met kostuums, de gebruikte make-up en parasols. Vooral zwijmelende vrouwen stroomden toe. Na afloop moeten die teleurgesteld zijn geweest dat zij niet met een uit de vijver opgedoken mister Darcy werden geconfronteerd.

Inmiddels hangt er in de winkel van het landgoed alleen nog een enorme poster als laatste herinnering aan Pride and Prejudice. Halliwell laat weten dat het landhuis even grote schoonmaak heeft gehouden, in afwachting van een volgende invasie van trouwe televisiekijkers.

De parkeerplaats bij het park, met het door een Venetiaanse architect tot Italiaans paleis omgebouwde Tudor Huis, staat alweer vol trucks, gevuld met nieuwe kostuums, technische apparatuur en catering-spullen. Een productiemaatschappij heeft Lyme Park als locatie uitgekozen voor een nieuwe televisiebewerking van John Galsworthy's The Forsyte Saga, die volgend jaar in Engeland te zien zal zijn. Halliwell: 'We hebben al afgesproken dat we die kostuums krijgen voor een nieuwe expositie.'

Voor Pride and Prejudice diende alleen de buitenkant van Lyme Park als decor, voor de hernieuwde opname van The Forsyte Saga - in de jaren zestig al eens in zwart-wit door de BBC vertoond - zullen ook binnen opnamen worden gemaakt. De verwachtingen zijn hooggespannen. Volgend jaar wordt opnieuw op verveelvoudiging van het bezoekersaantal gerekend.

Tatton Park - het eveneens in Cheshire gelegen landgoed dat eeuwenlang diende als onderkomen voor de Egerton-dynastie - pikt eveneens een graantje mee. Ook hier zullen enige scènes van The Forsyte Saga worden opgenomen. Fanatieke fans van Britse kostuumdrama's herkennen deze decors misschien. Ruim twintig jaar geleden zaten de hoofdpersonen van Evelyn Waughs Brideshead Revisited in dezelfde bibliotheek, zitkamer, slaapkamers en badkamer. Dagelijks vergapen vele toeristen zich aan de aristocratische weelde van een voorbije periode.

'Televisieseries zijn een belangrijke inkomstenbron voor de huidige landhuizen. Niet alleen omdat de productiemaatschappijen fors voor het gebruik van de locatie betalen, maar vooral omdat het de bekendheid van het landgoed enorm verhoogt', zegt gids Michele, die dagelijks rondleidingen door het huis op Tatton Park verzorgt. De National Trust - de organisatie die het Britse erfgoed beheert en zowel eigenaar is van Lyme Park als Tatton Park - zegt jaarlijks minimaal een miljoen pond te verdienen aan de verhuur van landgoederen als televisie- of filmset.

Tatton Park is echter niet het mekka voor de ware Brideshead-fans. Dat is Castle Howard in het graafschap Noord-Yorkshire, een huis dat niet is overgedragen aan de National Trust, maar nog eigendom is van de ooit aan Hendrik VIII gerelateerde familie Howard, van wie een van de verre afstammelingen een van de vleugels bewoont.

De buitenkant van het huis is het symbool geworden van de dertiendelige serie die deze zomer in Nederland voor de derde keer werd herhaald. De Brideshead-fans komen uit de hele wereld naar Castle Howard om de nostalgische herinnering aan de vriendschap tussen Charles Ryder en Sebastian Flyte ter plekke opnieuw te beleven. 'Vooral Amerikanen. Die zijn helemaal gek op de serie. Nadat de serie daar op video was uitgebracht, stroomden de bezoekers toe', vertelt manager Katherine Maynard.

Castle Howard speelt ook in op de populariteit van de televisiebewerking. Het ligt er op een mooie zomerdag bijna net zo bij als Charles Ryder, gespeeld door Jeremy Irons, omschrijft aan het einde van de serie: And thus I like to remember Sebastian as he was that summer, when we wandered alone together through that enchanted palace.

Het massatoerisme laat zich voelen. Liefhebbers kunnen na afloop van hun bezoek een sticker krijgen met een slagzin waarvan Waugh waarschijnlijk zou hebben gegruwd: I have just revisited Brideshead. Dat de eigenaren en beheerders eraan willen verdienen, is niet onbegrijpelijk. De extra inkomsten die de serie genereerden, hebben het de Howards zelfs mogelijk gemaakt de zogenoemde Garden Hall te restaureren, waar Charles Ryder in opdracht van de adellijke familie Flyte de muurschilderingen maakt.

Maar het driehonderd jaar oude landhuis met de enorme koepel - samen met Blenheim Palace het meesterwerk van de architect Sir John Vanbrugh - zou volgens sommige bezoekers wel een nieuwe opknapbeurt kunnen gebruiken. 'Als het huis was overgedragen aan de National Trust, waren de muren tenminste een keer schoongemaakt', constateert een Britse bezoeker.

Of Evelyn Waugh bij het schrijven van zijn fameuze boek in 1944 echt Castle Howard voor ogen had, wordt betwijfeld. Maar dat maakt voor de bezoekers niet uit. De televisiebeelden spreken meer aan dan de letters van het boek. Jane Austen was bij het schrijven van Pride and Prejudice in werkelijkheid geïnspireerd door Chatsworth, de residentie van de hertog en hertogin van Devonshire. Maar zelfs de fanatiekste Austen-fans zullen Chatsworth niet als Pemberley herkennen.

Tijdens de opname van Pride and Prejudice stelde het interieur van het landhuis op Lyme Park nog zo weinig voor dat voor de binnenopnamen werd uitgeweken naar Sudbury Hall. Ook dit landhuis heeft een Pride and Prejudice-tour, langs de muziekkamer waar Elisabeth piano speelde, de kamer waar Darcy schaakte met zijn vriend, de grote hal en trap. 'Aan de nationaliteit van onze bezoekers kun je zien in welk land de serie weer net is herhaald', zegt de huismanager.

Het complex Lacock Abbey in Wiltshire - daterend uit de Middeleeuwen - profiteert eveneens van wat een woordvoerder daar het Darcy-effect noemt. 'De dorpsscènes van Pride and Prejudice zijn hier opgenomen. Vlak nadat de serie werd uitgezonden, was er sprake van een ware stormloop. Wij hebben inmiddels alle herinneringen laten onderbrengen bij het Jane Austen-museum, in het twaalf mijl verderop gelegen Bath.'

Lacock Abbey is vrijwel continu film- en televisieset. Zo werd hier ook een deel van een andere fameuze Jane Austen-bewerking opgenomen: de film Emma. Misschien is binnenkort een nieuwe invasie te verwachten, vooral van jongeren. De abdij - het voormalige woonhuis van de uitvinder van het fotonegatief William Fox Talbot - is ook gebruikt voor de opnamen van de in het najaar uit te brengen Harry Potter-film.

Het is moeilijk voorspelbaar of ook deze film tot een stormloop zal leiden. Bijna alle grote Britse landgoederen - en dat zijn er vele honderden - zijn wel een keer gebruikt voor een televisieserie of film, maar slechts in een enkel geval dankt het landgoed daaraan zijn grote bekendheid. Castle Howard is gebruikt voor talrijke series en films (van Stanley Kubricks Barry Lyndon tot de serie The Buccaneers), maar voor zowel Britten als buitenlanders zal het tot in de eeuwigheid Brideshead blijven. Net zoals Lyme Park nu beter Pemberley kan heten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden