Reportage

Even helemaal leeglopen in het rijdende biechthokje

Met een dienst als BlaBlaCar rijd je makkelijk en goedkoop van A naar B met een volslagen vreemde. Dat kan heel therapeutisch zijn, ontdekte schrijfster Stephanie Hoogenberk.

Beeld Claudie de Cleen

In een rode Fiat Panda staat hij op me te wachten. Erik (36), met wie ik mijn eerste testrit maak, neemt me mee van Amsterdam naar Haarlem. Ik doe de gordel om en vraag of hij een goede werkdag heeft gehad.

De lucht is donker en de regen komt met bakken uit de lucht. De ruitenwissers gaan driftig heen en weer.

Hij lacht gelaten. 'Mwah. Ik heb een slecht beoordelingsgesprek gehad.'

Hij kijkt over zijn schouder om in te voegen.

'Wat was de kritiek?', vraag ik.

'Ik moet meer zichtbaarheid creëren'.

'Bedoel je dat je jezelf meer moet laten zien?'

Hij knikt. 'Ik moet mijn successen meer gaan delen. En dat zit helemaal niet in mijn aard. Vreselijk'.

Hoe werkt het?

Wat? De app BlaBlaCar, een internationale app waarmee je kunt carpoolen.
Wie? Voor mensen die een lift nodig hebben of er een aanbieden.
Hoe? Je vult in vanaf welke stad je een lift zoekt (of aanbiedt) en kijkt of er iemand naar dezelfde bestemming gaat. Betalen doe je contant of via je creditcard. Na afloop geef je elkaar een beoordeling.
Naast BlaBlaCar is er de internationale app Toogethr. De carpoolapp Abel bestaat sinds drie maanden en richt zich alleen op Amsterdam.

Sterren

Als het begint te hagelen en het zicht wordt belemmerd, besluiten we aan de kant van de weg te wachten. Hij kijkt op zijn horloge. 'Gelukkig haalt mijn vrouw de kinderen op. Nu nog wel'.

'Want? Gaat de situatie veranderen?'

'We liggen in scheiding. Ons huwelijk was verstikkend. Dan wilde ik op zondagochtend hardlopen en dan zei zij: dit is de enige vrije dag die we met de kinderen hebben'.

'En weten ze het al?'

'Ze weten het. Ik hoorde gisteren de oudste van 9 tegen haar broertjes zeggen: 'Je moet ook papa's kant begrijpen'. Mijn vrouw had ergens gelezen dat het goed was voor de kinderen om twee liter water per dag te drinken. De oudste dronk op een gegeven moment niets meer, uit protest'.

We rijden weer verder. 'En hoe is jullie verstandhouding nu?'

'Ze is erg kwaad. Ik heb er inmiddels meerdere boeken over gelezen. Bij vrouwen kan de boosheid zo'n drie jaar aanhouden'.

Dan: 'Wat ga je eigenlijk doen in Haarlem?' Ik zeg dat ik een speciaal boek in de boekhandel moet ophalen. Eigenlijk wil ik vooral een eerste ritje testen via de app BlaBlaCar. Om herkenbaarheid te voorkomen heb ik in dit verhaal namen, beroepen, auto's, plaatsnamen en details veranderd; Erik heet in werkelijkheid dan ook anders.

Door de file en weersomstandigheden komen we om tien voor zes aan. 'Je hebt nog tien minuten', zegt Erik. 'Dat red je niet meer'.

Ik neem snel afscheid en ren een winkelstraat in, om vervolgens de eerste trein terug te nemen. De kosten van de rit: 3 euro. Bij de beoordeling vul ik 'perfect' in. Al is het maar omdat Erik alle vijf de sterren hard nodig heeft.

Tussenstop

Het weekend dat ik naar Maastricht wil, zie ik op de app een rit van Viola (23). Zij gaat vanuit Amsterdam naar Luik. Ik stuur een berichtje of ze wil stoppen in Maastricht. Als antwoord krijg ik 'Nee, sorry'. Marjorie (26), die naar Parijs gaat, reageert eveneens stellig. Misschien ligt het aan de leeftijd. Bij die jonge grieten moet het allemaal snel, zou mijn moeder zeggen.

Jos (61) vindt het allemaal geen probleem. Hij gaat een weekend naar vrienden in Trier en wil best een tussenstop in Limburg maken.

Jos is accountant en boeddhist. Al snel komen we op het onderwerp spijt.

Het cliché is waar, vindt hij. Spijt kun je alleen maar hebben van de dingen die je niet hebt gedaan. Ik schud mijn hoofd. 'Ik begrijp die uitdrukking niet. Ik heb van heel veel dingen spijt'.

'Maar als de intentie goed was, hoef je geen spijt te hebben', gaat hij verder.

'Maar ik heb spijt van iets waarbij de intentie er niet toe dééd!' zeg ik. Mijn stem slaat over.

'Vertel, waar heb je spijt van?', vraagt hij.

'Iemand heeft me gisteravond beledigd op een feest en ik zei niks terug. Ik zei nog net geen dankjewel', leg ik uit.

'Wat een práchtig voorbeeld', zegt Jos. 'Dat is echt een cadeautje. Weet je dat ik zelfs een beetje jaloers word dat jij zoiets mag meemaken?'

'Een cadeautje? Ik heb zoveel spijt, Jos!'

Hij lacht. 'Maar je bent als bamboe. En bamboe staat voor veerkracht, maar het kan ook heel sterk zijn. De volgende keer dat iemand jou beledigt, ben je minder buigzaam.'

Stress

Op de achterbank zit een 18-jarige jongen, die zich er opeens mee gaat bemoeien. Hij is in de leer voor glasblazer en heeft ook spijt van dingen.

'Mooi', zeg ik. 'Waar heb jij spijt van?'

Ik vind dat iedereen nu iets op tafel moet leggen.

'Dat ik soms mijn huiswerk niet maak.'

Ik vind mijn spijt erger. Onbevredigd stap ik de auto uit. Ik voel me helemaal geen veerkrachtig stuk bamboe. Jos krijgt vier sterren voor zijn flexibiliteit.

Op zondagavond komt hij me weer ophalen in Maastricht. Jos moet immers ook weer terug naar Amsterdam. Er rijden nu drie passagiers mee.

De boeddhist is gestrest. Via de app geef je aan of je de boekingen automatisch accepteert of dat je zelf bepaalt wie er meerijdt. Jos koos voor het laatste. Hij wilde iedereen tegemoet komen in de verschillende opstapplekken. 'Maar eigenlijk ben ik voorbijgegaan aan mijn eigen wensen. En ik heb mijn vrienden in Trier ook niet de aandacht kunnen geven die ze verdienen; ik zat de hele tijd op mijn mobieltje'.

Beeld Claudie de Cleen

Carpool lane

In Amerika word je beloond als je carpoolt. Als je met meer dan twee personen in de auto zit, mag je gebruik maken van de carpool lane, een rijbaan die nauwelijks file kent. Ooit vroeg ik, rijdend over zo'n weg, aan een Nederlandse kennis die in Los Angeles woont waarom ze zo'n initiatief niet in Nederland invoeren.

'Dat hebben ze geprobeerd', antwoordde ze. 'Maar in Nederland gingen mensen met etalagepoppen in de auto zitten.' Ze klonk geïrriteerd.

Toch krijgt carpoolen langzaamaan opnieuw bekendheid in Nederland. In het kader van de deeleconomie wordt het meer en meer een fenomeen. In landen als België, Duitsland, Frankrijk en Italië is de app al een paar jaar erg succesvol. Om uit te vinden hoe het is bij vreemden in de auto te stappen, bezoek ik twee weken lang vrienden en familie door het hele land.

De dag dat ik naar mijn tante wil, is het mogelijk om met Richard mee te rijden. Hij rijdt vanuit Amsterdam-Zuid naar Eindhoven en stopt in Den Bosch. Hij heeft één beoordeling:

'We hebben de rit als zeer aangenaam ervaren. Helemaal super! Hij had van tevoren broodjes gesmeerd voor onderweg. De rit verliep veilig!!!'

Ik sla het ontbijt over.

Drie jongens staan op me te wachten bij het station. Richard en zijn vriend, en een Libanees die naar Eindhoven wil, met wie ik achterin zit.

'Mag ik misschien een broodje?', vraag ik.

'Dat verwachten mensen nu natuurlijk, maar dat ging om een rit naar Tirol', zegt Richard. 'Ik heb wel flesjes water in de zijvakken gedaan en stroopwafels.'

De Libanees kijkt de hele rit naar buiten terwijl hij ondertussen aan zijn stroopwafel peuzelt. Ik heb mezelf tussen de stoel van Richard en zijn vriend gewurmd op het midden van de achterbank nadat ik erachter ben gekomen dat Richards vriend in de showbizz werkt. Mijn handen om hun hoofdsteunen geklemd. Alles wat ik wilde weten over BN'ers krijg ik te horen. Ik wist bijvoorbeeld helemaal niet dat twee Volendamse zangers ruzie hebben. Dat vertelt de vriend voordat hij zegt dat het off the record is. Vier sterren voor Richard en zijn vriend.

Gooische Vrouwen

Al drie dagen is er geen rit aangeboden naar de door mij gewenste bestemming. Dan maar een willekeurige rit: naar Almelo vanuit Amsterdam. Duur: 1,5 uur. Kosten: 13 euro. Op de app zie ik dat Wouter (37) heeft aangegeven dat-ie niet veel praat, door op de app 'bla' aan te vinken in plaats van 'blabla' of 'blablabla'. Hij carpoolt ten gunste van het milieu. Op het Museumplein wacht hij me op in een grijze Audi A8.

Hij zet de navigatie aan. Waar ik heen moet? Het station in Almelo. Zogenaamd voor een afspraak met een vriend, in feite om meteen weer rechtsomkeert te maken. Zijn vriendin Myrna zal in Apeldoorn instappen.

'We gaan haar ophalen van d'r werk.'

De auto glijdt geluidloos over de weg. De stoelverwarming gaat aan, het is buiten 2 graden.

'Wil je misschien een serietje kijken?', vraagt hij. Op het navigatiescherm komt Gooische Vrouwen tevoorschijn. Hij haalt koekjes uit zijn armleuning.

'Neem er een.'

'Hè, wat knus', zeg ik.

Hoe verder we het oosten van het land in gaan, hoe meer sneeuw er aan de kant van de weg ligt. Alsof we samen op wintersport gaan. Wij met zijn tweetjes. Zwijgend naast elkaar in een gemakkelijke stilte.

Maar dan komt Myrna erbij. Ze neemt achterin plaats en buigt zich tussen Wouter en mij in om hem een kus te geven. Ik krijg een hand. Ze wil dat hij haar lievelingscd opzet. Ze pakt een boek en gaat zitten lezen. Af en toe vraagt ze of ze nog een koekje mag.

Wouter en Myrna gaan bij zijn moeder eten. Ik word niet uitgenodigd.

'Vanavond om half tien rijden we terug, dat is zeker te laat voor je?', vraagt Wouter. Ik zou niet weten wat ik tot die tijd in Almelo zou moeten doen.

'Inderdaad, helaas.'

Dan maar de trein, met een vertraging van 35 minuten en twee keer overstap. Thuis googel ik hoe milieuvriendelijk een Audi A8 is. Ik vul de beoordeling in over de rit: 'Goed'. Drie sterren.

Huiskamer

Steeds meer krijg ik het idee dat je met carpoolen even een blik werpt in iemands huiskamer. Voor passagiers is het vooral fijn om te carpoolen naar bestemmingen die moeilijk te bereiken zijn met het openbaar vervoer. Voor internationale ritten wordt het pas echt leuk om de kosten te delen: vanuit Amsterdam naar Parijs worden er elke dag ritten aangeboden voor 30 euro. Door te carpoolen kun je bovendien de NS mijden, die elk weekend zonder blikken of blozen bussen inzet.

Vanaf het Centraal Station rijd ik mee met Matthijs (39). We gaan beiden naar Utrecht. Hij woont er; ik ga er met een vriendin eten. Ik moet hem bellen om te vragen waar hij precies staat. Zijn stem klinkt zacht en trillerig. Een reden om zijn kenteken en telefoonnummer meteen naar de vriendin met wie ik heb afgesproken te sturen. 'Mijn batterij heeft nog maar 3 procent.'

Matthijs staat buiten de parkeergarage op me te wachten. Precies zoals het hoort, vind ik. Het is een grote, vriendelijke man. Hij blijkt wat nerveus; het is zijn eerste keer.

We stuiten direct op een file. Daardoor leggen we een heel stuk stapvoets af. Zijn rijstijl is niet prettig; een beetje zoals mensen in een toneelstuk uitbeelden dat ze autorijden.

Hij vertelt dat hij drie kinderen heeft.

'Heb je een lievelingskind?', vraag ik.

Zonder nadenken: 'Dat heb ik, ja.' Hij lacht en kijkt me aan.

Ik kijk niet terug. Veel te intiem.

'De jongste vind ik erg leuk. Die schreeuwde ook het hardst bij de geboorte, toen wist ik al: deze krijgt een leuk karakter. Dat blijkt ook: hij heeft veel humor, is heel sociaal en emotioneel. Hij is 16 en nu al scheidsrechter bij de hockey, dat zegt genoeg.'

'En merken de andere twee dat je hem het leukst vindt?'

'Jawel, dat merken ze. Maar het is zo'n aimabel joch dat ze hem dat wel gunnen op de een of andere manier.'

Therapeutisch

Ik vraag me af of Matthijs dit ook aan zijn buurvrouw zou vertellen. Of aan kennissen. Ik vermoed dat het komt door de gedachte dat we elkaar hierna niet meer zien. Terwijl ik toch echt heb verteld dat ik een artikel schrijf.

Bij het uitstappen vraagt hij of ik nog 6 euro wil betalen. Vergeten. Dat krijg je van zulke onthullingen. Matthijs krijgt van mij vier sterren. Had hij niet zo erbarmelijk gereden, dan was het perfect geweest.

Na zes ritten begint het me te dagen. Carpoolen is therapeutisch. Mensen denken: hierna zien we elkaar nooit meer. Je kent elkaars achternaam niet, je hoeft elkaar niet aan te kijken en je zit voor een bepaalde tijd in een cocon op de weg, een rijdend biechthokje, met de weidsheid van het Nederlandse landschap dat aan je voorbij trekt. Het is een gelegenheid om even helemaal leeg te lopen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden