Even gekrakeel, maar formatie gaat straks verder

Het beeld van stralende onderhandelaars die zij aan zij naar buiten wandelden en glimlachend de suggestie van een voorspoedige kabinetsformatie wekken, lag woensdag in duigen....

door Jan Hoedeman en Theo Koelé

Het CDA gebruikte grote woorden en legde de vertrouwenskwestie op tafel. In de deuropening van de Eerste Kamer zei een geprangde Balkenende dat hij wilde weten waar hij aan toe was met Bos als het om moeilijke beslissingen gaat over buitenlandse politiek en sociaal-economisch beleid.

Het is evengoed miraculeus dat ondanks een voortdurende afstemming tussen CDA en PvdA over de eigen standpunten er dinsdagavond toch een ernstige botsing plaatsvond in het Kamerdebat over Irak. In de aanloop naar de discussie kwamen uit beide kampen signalen dat men elkaar steeds dichter naderde en de kwestie geen hinderpaal zou vormen voor de formatie. Niets bleek gisteren minder waar.

Maandagavond waren Bos en zijn tegenvoeter Balkenende het eens geworden over een afspraak van de volgende strekking. De oorlog van de VS en Groot-Brittannïe zou politieke steun krijgen, maar niet van actieve militaire steun worden voorzien. De PvdA zou de Kamer niet vragen in een motie de oorlog te veroordelen.

In het debat haalde Bos iets van die afspraak af en deed CDA-vice-fractievoorzitter Maxime Verhagen er iets bij. Na de PvdA-fractievergadering van dinsdagochtend zei Bos in het debat dat er geen denken aan was dat zijn fractie het besluit van de VS zou kunnen steunen om buiten de VN om ten strijde te trekken.

Op zijn website schrijft Bos dat opeens het begrip politieke steun opdook. CDA-minister Jaap de Hoop Scheffer scherpte dat volgens Bos aan door te zeggen dat Nederland het eens is met de landen die op het punt staan Irak aan te vallen. Tot overmaat van ramp meldden de Amerikaanse en de Britse regering dat Nederland aan hun kant stond. Als klap op de vuurpijl, nog steeds volgens Bos' digitale dagboek, vroeg CDA-woordvoerder Maxime Verhagen de PvdA onomwonden achter de VS en Groot-Brittannië te gaan staan. Dat kon natuurlijk niet, aldus Bos.

Met geen woord rept Bos over de fractievergadering van dinsdagochtend die bepalend was voor de toonzetting in het debat. De fractie maande Bos onder geen beding in te stemmen met een oorlog zonder VN-mandaat. Daar ligt volgens het CDA de kern van het probleem: Bos heeft zijn fractie niet in de hand.

Veel meer dan een ernstige bekoeling tussen de twee beoogde coalitiefracties kan het huidige gekrakeel niet zijn. Er is geen serieus alternatief voor een coalitie, geeft ook het CDA toe.

Gisteravond was het denkbaar dat de oorlog vanochtend een feit is. Dit beseft Bos op zijn website ook. Hij schrijft dat het meningsverschil veel aan scherpte verliest als de oorlog is uitgebroken. Het CDA doet dat nu nog schamper af als 'schone-handen-politiek', maar zal na het weekeinde vrijwel zeker weer serieus onderhandelen.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden