nieuws Strategische agenda voor hoger onderwijs

Even geen nieuwe Haagse ideeën voor het hoger onderwijs

Het hoger onderwijs moet de komende vier jaar werk maken van meer succes voor studenten en een lagere werkdruk voor docenten en onderzoekers. Dat staat in de vierjaarlijkse strategische agenda die onderwijsminister Ingrid van Engelshoven maandag presenteerde. 

Het leenstelsel en bindend studieadvies worden nu alom erkend als een stressfactor in het hoger onderwijs. Beeld ANP

‘Studentsucces’ kan worden vergroot door studenten vooral in de eerste honderd dagen van hun opleiding beter te ondersteunen. Zo kan uitval worden vermeden en beter worden gelet op hun welzijn. De werkdruk voor het personeel kan omlaag door meer samenwerking en minder concurrentie tussen hogescholen en universiteiten. Een groter deel vaste bekostiging en minder financiering op basis van studentenaantallen of onderzoeksaanvragen moet dat bewerkstelligen.

Dat staat in de vierjaarlijkse Strategische agenda voor hoger onderwijs en onderzoek, die minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) maandag heeft gepresenteerd. Van Engelshoven wil ‘even geen nieuwe Haagse ideeën’ op het onderwijsveld loslaten, maar eerder vastgestelde ‘knelpunten oplossen’ en ‘rust en stabiliteit’ brengen. ‘Door het ventiel een klein beetje open te zetten, halen we de overdruk weg.’ De agenda spreekt zich niet uit over twee belangrijke actuele onderwerpen: het extra geld waar actievoerende academici al geruime tijd om vragen, en de toekomst van het in 2015 ingevoerde leenstelsel. Een meerderheid van de partijen in de Tweede Kamer wil daar inmiddels alweer van af.

Studieschuld

Vier jaar geleden stond de agenda, toen onder verantwoordelijkheid van minister Jet Bussemaker (PvdA), in het teken van de gelden die vrijkwamen door de afschaffing van de (gratis) basisbeurs. Dat betekende een financiële impuls voor het hoger onderwijs, maar voor studenten zonder draagkrachtige ouders een studieschuld. Die wordt nu alom erkend als een stressfactor, bijvoorbeeld in een recent rapport van de Sociaal-Economische Raad. 

Dat geldt ook voor het bindend studieadvies (het in het eerste jaar verplicht te halen aantal punten). ‘Het is uiteraard niet de bedoeling dat studenten door stress en psychische problemen vastlopen’, staat in de nieuwe agenda, die pleit voor ‘inclusief hoger onderwijs’ waarbij studenten ‘de begeleiding en steun krijgen die nodig is om uit de studie te halen wat zij eruit willen halen’.

De Landelijke Studenten Vakbond (LSVb) zegt in een reactie dat streven te onderschrijven, maar dat ‘mooie plannen niks waard zijn’ zonder extra geld. In een gesprek met NRC  becijfert Van Engelshoven dat er nog een investering van 1 miljard nodig zou zijn als Nederland zou willen voldoen aan Europese doelstellingen. Maar binnen het regeerakkoord is dat geld er niet.

Concurrentie

Tussen de instellingen van hoger onderwijs ‘moeten de concurrentieprikkels worden getemperd’. Dat is nodig om de werkdruk in het onderwijs en onderzoek te verlagen. Om internationaal competitief te blijven, is meer samenwerking nodig. Daarnaast kan heel goed een onderscheidend specialisme per instelling bestaan. Van Engelshoven pleit voor meer samenwerking in teams. Zij roept een ‘onderwijspremie’ in het leven, een nieuwe ‘prestigieuze prijs’ van 2,5 miljoen euro voor docententeams van hbo en universiteit die succesvolle onderwijsvernieuwingsprojecten realiseren.

Een ander streven is dat meer instellingen flexibel onderwijs gaan verzorgen, omdat het aantal werkende volwassenen in het hoger onderwijs substantieel is toegenomen. Het moet mogelijk worden dat studenten hun opleiding faseren, temporiseren of versnellen.

In de komende vier jaar moeten hogescholen in diverse regio’s rekening houden met (soms forse) krimp, blijkt uit de cijfermatige bijlage van de agenda. De groei van universiteiten zet (bijna) overal door. De sterkste groei zal plaatsvinden aan de universiteiten in de Randstad en in Noord-Brabant.

LEES OOK:

In 2015 presenteerde toenmalig minister Jet Bussemaker haar Strategische Agenda (die wettelijk elke vier jaar moet verschijnen). Door de afschaffing van de basisbeurs had zij extra geld beschikbaar voor het hoger onderwijs. Lees in dit verslag van Maartje Bakker hoe zij dat wilde besteden.

In de zomer van vorig jaar kondigde minister Ingrid van Engelshoven al aan te willen onderzoeken of financiering per student aan universiteiten ‘een verkeerde prikkel’ gaf. Zij deed dat in een interview met de Volkskrant dat u hier kunt nalezen. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden