Even de draad opfrissen

Wie: Willem Tolsma Functie: Fietsenmaker bij Presto Cycle Sport in OostzaanErvaring: ‘Je kunt dit werk niet anders dan helemaal doen.’Functie: Fietsenmaker bij Presto Cycle Sport in OostzaanErvaring: ‘Je kunt dit werk niet anders dan helemaal doen.’Ervaring: ‘Je kunt dit werk niet anders dan helemaal doen.’..

‘Môge Nico’, zegt Willem Tolsma.

‘Môge, Willem.’

Hoewel er op het oog niets mis is met zijn oude racefiets, is Nico, strak in het wielerpak en tot in de puntjes gesoigneerd, toe aan een nieuwe. Het frametype heeft hij wel in zijn hoofd, alleen resteren er enkele laatste twijfels over de groep en de rest van de afmontage.

1. Een groep, in wielertermen, wil zeggen:

a. het merk.

b. een serie van een bepaald merk.

c. de kleur.

d. de onderdelen als remmen, tandwielen en derailleur.

Na een goed gesprek van drie kwartier verlaat hij de zaak en rijdt verwachtingsvol de Noord-Hollandse herfst in. Nog twee nachtjes dromen en dan is zijn Stevens SCF 2 Carbon frame afgemonteerd met een Shimano Ultegra 10sp triple-groep.

‘Wij zien hier eigenlijk nooit iemand in een maatpak’, constateert Tolsma, wiens kennersoog de wielrenner in zijn tenue even goedkeurend nablikt.

Het Oostzaanse Presto (één filiaal in Amsterdam) is een verzamelpunt van de ware wielerliefhebber, het personeel niet uitgezonderd. Willem Tolsma volgde de Bovag (Innovam) Vakopleiding voor wielermechanicien, startte zijn loopbaan bij een fietsenzaak in Makkum en zou daarna meer ervaring opdoen als monteur bij Koga Miyata. Bij Presto is hij nu acht jaar in dienst. En nog steeds – ‘misschien nog wel meer dan in het begin’ – kan hij enthousiast worden over een nieuw ontwikkelde Hollowtech II crankstel of een nog lichter en stijver monoque carbonframe.

2. Wat is een Hollowtech II crankstel?

a. Een trapstel uit twee delen met geïntegreerde trapas.

b. De voor- en achtervork.

c. De kuilvering met BMX-technologie.

Het bijzondere van fietsen – het werkwoord – vindt hij dat je met relatief weinig energie heel ver kunt komen. ‘De magie van het je voortbewegen door middel van twee wielen en een ketting, dat heeft gewoon wat’, aldus Tolsma, die zelf thuis een tiental fietsen in de schuur heeft staan. Door zijn werkzaamheden met de precisie van een horlogemaker uit te voeren, probeert hij bij te dragen aan die magie. Nog even een diep verborgen bewegend deeltje smeren, of een miniem onderdeeltje in het versnellingsmechanisme net een tikkeltje zuiverder afstellen – hij zal het niet laten: ‘Dat zijn de geheimen van het vak.’ En nee, het is geen rustige baan omdat je ook de winkel bij moet houden en je niet anders dan ‘s avonds kunt inlezen over de laatste ontwikkelingen. Maar je kunt dit werk niet anders dan helemaal doen, volgens hem. Zowel voor Tolsma als voor zijn klanten is de fiets een belangrijke factor in hun leven. Net zo goed als de ‘echten’, die hier veel komen, zijn de amateurwielrenners en liefhebbers ware spullenbaasjes, wat is terug te zien aan de winkelinventaris. Naast een uitputtende hoeveelheid professionele accessoires bestaat die uit hevig de hebberigheid opwekkende fietsen en frames, die schaamteloos glanzen in het kunstlicht, alles op de grens van wat qua gewicht nog kan en toch heel blijft. Een duidelijke trend sinds alweer zo’n twee jaar, vertelt Tolsma, zijn dual control verstellers.

3. Wat doe je met dual control verstellers?

a. Schakelen met je remgrepen.

b. Bandenwippen.

c. Fietsen op hartritme.

Het relatief goedkope, lichte en in veel vormen te modelleren carbon is in, het dure en bewerkelijke staal raakt uit, en de frames blijken tegenwoordig veelal uit landen als China en Taiwan te komen. Tolsma: ‘Door de buizen van deze frames op eigen wijze te vormen – vaak oversized, licht en toch met voldoende stijfheid – proberen de firma’s zich van elkaar te onderscheiden.’ Terwijl hij in de werkplaats een 10 K frame’pje aan twee kettingen hangt, steekt collega Erwin een wieltje in. Het gereedschap hangt keurig in het gelid aan de muur.

4. Een 10 k frame’pje. Wat wil dat zeggen?

a. Een frame van 10 kilo.

b. Een frame van 10 millimeter breed gevlochten carbonstroken.

5. Wat doet Tolsma’s collega Erwin als hij een wieltje insteekt?

a. Een velg van spaken voorzien.

b. Een wiel in een frame bevestigen.

c. Een band om het wiel zetten.

Af en toe onderbreken ze hun monteurswerk om iemand van een bidonnetje, een winddicht jack of een tupie te voorzien; een enkele keer komt er zo maar een coureur binnen voor een praatje en vliegen termen als aflopers, warm zetten en pakkelerijen door de lucht als zwaluwen op het Franse platteland, want als ze het niet over fietsen hebben, dan gaat het nu eenmaal erg vaak over wielrennen.

6. Nu u weer, lezer: een tupie.

a. Een ‘tupie’ komt van het Engelse tube en betekent bandje, in dit geval een buitenband waarin de binnenband bevestigd is en die in zijn geheel aan de velg wordt vastgekit.

b. Geloof er maar niks van. Een tupie is gewoon een binnenbandje.

c. Dit is allebei onzin, want een tupie is een verbastering van het Indiaanse tipi en dientengevolge zo’n – in de meeste gevallen helgeel – regenjack met capuchon.

7. Vervolgens de zogenoemde afloper. Dat is een...

a. wieltjeszuiger.

b. lekke, langzaam leeglopende band.

c. veteraan.

8. En dan warm zetten, weet u wat dat is?

a. Uit de wind houden.

b. Masseren voor de wedstrijd.

9. Tot slot van dit rijtje: wie pakkelerijen?

a. Wielrenners die doping gebruiken.

b. Wielrenners die in een peloton rijden.

c. Wielrennen voor geld.

Willem in de tussentijd, die klaarblijkelijk kan lullen en poetsen tegelijk, heeft de bracketpot gevlakt en is aan het opfrissen van de draad geslagen, waarna hij zijn monteurswerk voorlopig moet staken.

10. De draad opfrissen wil zeggen:

a. (nieuwe) rem- en versnellingskabels aanbrengen.

b. schroefdraad frezen.

c. poetsen met carbonpoets.

De winkelbel blijft onophoudelijk gaan, en zeker een uur lang loopt het storm met klanten. In verhouding komen veel van hen voor reparatie, zoals gebruikelijk in het najaar – men werkt hier in de regel volgens afspraak. Toch meldt zich ook een enkeling voor een nieuwe fiets, een mountainbike in dit geval. Aldus laat Tolsma zich met leedwezen excuseren. Maar goed, we weten genoeg. Tot zijn verbazing zijn we tien minuten later terug.

11. Eh, hoe zeggen ze dat hier?

a. Lekke pijp...

b. Lekke band...

Carel Helder en Peter Hoomans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden