Euthanasie

DE Tweede Kamer stemt volgende week in met de wet over euthanasie en hulp bij zelfdoding. Als de wet daarna nog wordt gefiatteerd door de senaat, is Nederland het eerste land ter wereld met euthanasiewetgeving....

Euthanasie en hulp bij zelfdoding blijven strafbaar. Maar een arts die aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen voldoet en de meldingsplicht vervult, is niet strafbaar. Een belangrijk criterium voor toelaatbaarheid is dat er sprake moet zijn van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Omdat de Kamer dit heeft bedongen hebben de ministers Borst (Volksgezondheid) en Korthals (Justitie) hun voornemen laten varen om hulp bij suïcide toe te staan in gevallen van 'steeds verdergaande ontluistering en het vooruitzicht om niet meer op waardige wijze te kunnen sterven'. Hierdoor komt de zaak-Brongersma (hulp bij de zelfdoding van een patiënt die ernstig levensmoe was) in een ander licht te staan. Als de appèlrechter anticipeert op de wet, is het niet uitgesloten dat de betreffende arts toch wordt gestraft.

De wet is bedoeld om meer rechtszekerheid te scheppen en om de kwaliteit van levensbeëindigend handelen door artsen te bewaken. Eén van de middelen om dit laatste te bereiken is de meldingsplicht voor artsen bij een van de vijf toetsingscommissies (bestaande uit een jurist, een arts en een ethicus). Zij beoordelen het optreden van de arts achteraf. In beginsel wordt justitie buiten de zaak gelaten, wanneer de arts volgens de commissie zorgvuldig handelde.

Het kabinet verwacht een grotere meldingsbereidheid van artsen. Die is nu, uit vrees voor trammelant met justitie, bijster laag (ongeveer 50 procent). Dit kan echter een misrekening zijn. Want de wet vrijwaart artsen niet van justitiële bemoeienis. Het Openbaar Ministerie (OM) komt namelijk niet buitenspel te staan. Het OM kan een ander oordeel hebben over de zorgvuldigheid dan de commissie en de arts toch vervolgen. Bovendien kan de gemeentelijk lijkschouwer bij justitie aan de bel trekken en kan eenieder aangifte doen.

De verantwoordingsplicht van de arts blijft het netelige punt. Toetsing vooraf door het OM of de commissie biedt geen soelaas. Het OM kan onmogelijk vooraf straffeloosheid garanderen en toetsingscommissies kunnen niet mede-verantwoordelijk worden gemaakt voor medisch handelen.

De arts is zelf verantwoordelijk voor zijn handelen. Hij moet uitmaken of hij tot doden is gelegitimeerd. Omdat het geloof in volstrekte bonafiditeit van de medische stand niet alom aanwezig is, is het nodig dat het OM hoe dan ook waakzaam blijft.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden