'Euthanasietoets hoort niet bij rechter'

Artsen worstelen met de euthanasiewens van dementiepatiënten. Een pleidooi dat niet de dokter maar de rechter een eerder vastgelegde doodswens zou moeten beoordelen, krijgt geen bijval.

Landelijke Huisartsen Vereniging en Nederlands Huisartsen Genootschap:

geen van beide organisaties wil reageren op het voorstel van oud-rechter Jan Peeters. 'Wij verwijzen u door naar de KNMG.'


Artsenfederatie KNMG:

deze wil niet mondeling reageren, maar wijst het voorstel van de oud-rechter in een schriftelijke verklaring 'krachtig van de hand'.


'Het is onduidelijk waarom rechters de wens en het lijden van de patiënt beter zouden kunnen beoordelen dan de behandelend arts, die de patiënt vaak al jaren kent. De kern van het dilemma van euthanasie bij dementie is dat artsen niet bereid en in staat zijn om een patiënt die niet aangeeft ondraaglijk te lijden en niet meer om de dood vraagt - en zich daar mogelijk zelfs tegen verzet - te euthanaseren. Een uitspraak van een rechter zal aan dat dilemma geen eind maken.'


Natalie Delzenne namens patiëntenorganisatie Alzheimer Nederland:

'Voor ons is het van groot belang dat de arts die te maken krijgt met een euthanasiewens, een persoonlijke band heeft met de patiënt. De huisarts die een dementerende patiënt begeleidt, heeft het hele ziekteproces gevolgd en heeft de vooraf vastgelegde wilsverklaring in verschillende fasen van de ziekte met de patiënt kunnen bespreken. Op basis daarvan kan de arts een professioneel standpunt innemen. Een rechter is weliswaar neutraal, maar heeft niet dat volledige beeld van het ziekteverloop en kent de situatie van de patiënt niet.'


Michiel Boer van de Raad voor de Rechtspraak:

'Wij laten ons hier niet over uit. Een dergelijk voorstel vergt een wetswijziging, dat is een politieke discussie. Daar zouden we wel een mening over kunnen geven ja, maar dat doen we niet.'


Dick Engberts, hoogleraar medische ethiek en gezondheidsrecht aan het Leids Universitair Medisch Centrum:

'Het is geen reëel idee. Er komt in lengte van jaren geen politieke meerderheid voor een euthanasietoets bij de rechter. Daarnaast denk ik dat de huidige euthanasiewet al veel mogelijk maakt. Er zou meer aandacht moeten komen voor de rol van de zogenoemde scen-arts bij dementie. Dat zou juist de onafhankelijke buitenstaander moeten zijn die ten eerste de wilsonbekwaamheid van de patiënt objectief vaststelt. En vervolgens kan die toetsen in hoeverre er sprake is van uitzichtloos en ondraaglijk lijden. Dat is bij dementie een ingewikkeld terrein.'


Suzanne van de Vathorst, bijzonder hoogleraar kwaliteit van sterven in het AMC in Amsterdam:

'Ik ben bang dat een gang naar de rechter het probleem niet oplost. Ook als de rechter toestemming geeft, houdt een arts de mogelijkheid de euthanasie niet uit te voeren. Misschien zou de juridische toets een enkele onzekere dokter over de streep kunnen trekken. Maar meestal gaat het bij dementie niet over twijfel of de euthanasie juridisch is toegestaan. Artsen hebben er gewoon moeite mee om een dodelijk middel toe te dienen aan iemand die niet meer zelf kan bevestigen dat hij dood wil. Ik zag laatst in een documentaire nog een ernstig demente man die bij zijn volle verstand een wilsverklaring had vastgelegd. Maar nu het zover was, zei hij: of ik dood wil? Ben je mal!


'Mensen zeggen vooraf vaak: als ik rare dingen ga doen of seksueel ontremd raak, dan hoeft het voor mij niet meer. Maar zulke dingen gebeuren juist in de fase dat iemand zich nog wel kan uitspreken, dat er sprake is van een persoonlijkheid waar een arts rekening mee moet houden.'


Dick Engberts:

'Er moet duidelijker worden vastgelegd wat in het geval van dementie uitzichtloos en ondraaglijk lijden betekent. Duidelijk is dat het lijden van de patiënt centraal moet staan, niet het lijden van de omstanders. Neem een dementerende die in het verpleeghuis een nieuwe liefde aanknoopt, terwijl de levenspartner toekijkt. Dat is uitermate pijnlijk, maar je kunt niet stellen dat de patiënt zelf ondraaglijk lijdt.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden