Euthanasiepil is te koesteren als een kleinood

Wie mag wel/niet de gewenste, of wenselijk geachte, dood bewerkstelligen? Arts, jurist en ethicus delibereren er over en/of doen het in de (toegestane) praktijk....

Deze meningsuitingen worden gegeven door professionele mens-bemoeials (arts, specialist, criminoloog). Zij bekritiseren elkaar(s gedrag) en dicteren ethische uitgangspunten. Maar ze hebben het wel over mij, mijn zwaar zieke moeder en manisch-depressieve buurman. Zonder ons in de discussie te betrekken! Sterker nog, ze dringen ons impliciet hun mens- en levensbeschouwing op. Beseft Rutenfrans niet dat zijn hartekreet een leefplicht impliceert?

Ik wil twee voorvallen waarbij ik persoonlijk betrokken was, geven. Voorbeeld 1 speelt dertig jaar geleden. In haar kleine eenkamerwoning troffen mijn toenmalige levenspartner en ik onze vriendin aan met de nodige lege buisjes en een helder geformuleerde afscheidsbrief. Ze ademde nog. Mijn partner en ik bediscussieerden de situatie, we kenden de onbeschrijfelijk rottige inhoud van haar leven vanaf haar geboorte tot het moment waarop wij haar vonden. Voor mij was de nadrukkelijke wens van de vriendin maatgevend. Mijn partner zat meer op Rutenfrans' lijn en 'won'. We belden een ambulance en de vriendin werd 'gered'. Toen zij bijkwam, schreeuwde de vriendin: 'Waarom hebben jullie mij niet laten gaan?'

Voorbeeld 2 speelt in het heden en betreft de levenspartner die ik kort geleden verloor. Hij had een dodelijke ziekte en wilde de aftakeling aan het eind niet meemaken. Wij bespraken dat met elkaar en de huisarts. Zijn oordeel luidde: 'Alleen jij kunt beslissen over je eigen leven.' Mijn vriend dronk het gevraagde drankje en sliep in met de gelukzaligste glimlach op zijn gezicht die ik ooit heb aanschouwd. Het laatste noem ik gerechtigheid, hoewel ik zelf onbeschrijfelijk veel verdriet heb om het gebeurde.

Ik claim het recht op zelfbeschikking. Hetgeen de natuurlijke dan wel de zachte dood kan inhouden, al naar gelang ik hecht aan dit leven. Daarom lijkt mij de beschikbaarheid van een 'zelfmoordpil' een regelrechte uitkomst. Een medicament dat ik liever mijn alter-ego noem. Wat een rust zou het bezit van een dergelijk middel mij schenken! Koesteren zou ik het, als een kleinood. Soms zou ik het voorzichtig uit zijn doosje nemen en in mijn hand houden, terwijl ik mijn balans opmaak. Dan zou ik het zachtjes terugleggen en zorgvuldig weer opbergen. Of toch die ene keer gebruiken, goed voorbereid en in overleg met mijn intimi.

PURMERENDF.J. Houtman

Menswaardig

Chris Rutenfrans stelde dat de zelfmoordpil liefdeloos en totalitair is. Hij vond dat als de zelfmoordpil er zou komen, Nederland op een totalitaire samenleving zou gaan lijken.

Maar ik ben van mening dat de zelfmoordpil op zich een goed idee is voor zelfdoding. Het is menswaardiger dan voor een trein of van een flatgebouw te springen. Echter alleen na intensieve begeleiding en nadat er alles aan gedaan is om de persoon die zijn leven wil beëindigen, te helpen.

Mensen die bijvoorbeeld ernstig depressief zijn, kunnen niet altijd zelf de juiste beslissing nemen over hun leven. Zij zouden eerst in therapie moeten gaan.

Met therapie kun je mensen ondersteunen en ze een nieuw doel geven in hun leven. Als alle stadia doorlopen zijn en die situatie niet verbetert, vind ik dat je respect moet hebben voor zijn of haar beslissing.

Anderzijds heeft de pil ook risico's, vooral als je hem zo zou kunnen krijgen zonder bemoeienissen van een arts of een hulpverlener. Een risico bijvoorbeeld is dat je niet terug kunt als je de pil eenmaal hebt ingenomen. Vaak zijn zelfmoordpogingen een schreeuw om aandacht. Een ander risico is dat, omdat er zo makkelijk aan te komen is, de controle wegvalt: mensen gaan niet meer zo snel in therapie of laten begeleiding achterwege, omdat die pil eenvoudiger is. Bovendien is het een gevaar dat het een gemakkelijk middel is, waardoor er kans bestaat dat de zwakkeren uit de samenleving eerder uit de weg worden geruimd.

De grenzen moeten redelijk, maar wel streng zijn, opdat niet iedereen die pil zomaar kan innemen. Als iemand met een tijdelijke inzinking, bijvoorbeeld een jongere met liefdesverdriet, een junk, zwerver of dakloze zo'n pil inneemt, is het zonde. Dat had met therapie of andere begeleiding kunnen worden voorkomen.

Zelfmoord lost uiteindelijk niets op. Je bent misschien dan wel van je problemen af, maar de mensen die achterblijven, zoals familie of vrienden, zullen er veel last van hebben dat ze niets hebben gesignaleerd en je dus daarom niet hebben kunnen helpen.

SONMaartje van Schijndel

(14 jaar)

Hippocrates

De discussie over levensbeëindiging behoort natuurlijk te gaan over het leven zelf. Wat is leven en wanneer houdt het op? Tegenwoordig staan mensen veel zeggenschap over hun leven en sterven af aan de medische wetenschap. De medische wetenschap vindt haar rechtvaardiging in de eed van Hippocrates. Met deze eed beloven artsen onder alle omstandigheden het leven te beschermen.

In de tijd dat Hippocrates zijn eed formuleerde, vele eeuwen geleden, was de situatie echter anders dan nu. De kindersterfte was hoog en de gemiddelde leeftijd laag. Artsen leggen nog steeds dezelfde eeuwenoude eed af, alleen nu is de kindersterfte laag en de gemiddelde leeftijd hoog.

De medische wetenschap heeft veel bereikt. De westerse medische wetenschap is zo succesvol, dat de vraag dan ook gerechtvaardigd lijkt of het tot in het oneindige proberen te rekken van het leven, vaak ten koste van veel lijden, gerechtvaardigd kan worden door te verwijzen naar de eed van Hippocrates.

Het is net alsof al het lijden dat de medische wetenschap mensen tijdens hun actieve leven heeft weten te besparen, in die laatste jaren waarin de mens weerloos is wordt teruggegeven. Wellicht wordt dit veroorzaakt doordat de medische wetenschap geen antwoord heeft op het waardig beëindigen van een leven.

Beloven artsen bij het aanvaarden van hun maatschappelijke verantwoordelijkheden het leven te dienen, nu blijkt dat zij enkel het lijf dienen. Op de vraag: wat is leven? kan dan ook alleen antwoord gegeven worden als de eed van Hippocrates opgevat wordt als het trachten mensen te helpen langer een 'waardig' leven te leiden.

AMSTERDAMRick Eggink

Spelregels

Hoe moeilijk het is om uit je eigen denkkader te treden, je vooroordelen opzij te zetten en onbevangen een ander systeem te bestuderen, blijkt uit het artikel van de Amerikaan Hendin over de Nederlandse euthanasiepraktijk (Forum, 16 november). Deze praktijk is geboren uit een gevoel van mededogen met stervenden en wel met die stervenden die zich gedurende langere tijd afvragen waarom hun lijden nog langer moet voortduren. Zij verzoeken zelf om euthanasie.

Dikwijls wordt in het buitenland beweerd dat Nederlandse artsen onvoldoende op de hoogte zijn van pijnbestrijding in de terminale levensfase, en wordt een beeld geschilderd van artsen die onmiddellijk met een euthanaticum klaar staan, zelfs bij patiënten die geen toestemming hebben gegeven voor euthanasie. In Nederland verschilt de kennis van de pijnbestrijding niet wezenlijk van die in de omringende landen en artsen hier staan allerminst te popelen om iemand een dodelijk middel toe te dienen.

Heeft u zich ooit proberen voor te stellen welke emoties een arts die euthanasie pleegt, doormaakt? Euthanasie kan de afsluiting zijn van een traject dat de patiënt, de familie en de arts gezamenlijk hebben afgelegd.

Iedereen moet achter de beslissing staan, maar slechts één beslist, en dat is de patiënt. De arts kan alleen dan euthanasie toepassen en nog alleen als hij of zij zich hiervoor kan verantwoorden voor zichzelf en de wet.

Voor euthanasie zijn duidelijke spelregels opgesteld. Die spelregels zou Hendin moeten beoordelen. Hij zou zich minder moeten richten op willekeurige casuïstiek en op wantoestanden die juist hebben geleid tot het opstellen van die spelregels.

ALMEREIneke Mol (huisarts)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.